From Wikipedia, the free encyclopedia
Η Φάρμα των Ζώων (πρωτότυπος αγγλ. τίτλος: Animal Farm) είναι ο τίτλος του προτελευταίου μυθιστορήματος του Τζορτζ Όργουελ. Εκδόθηκε το 1945, τέσσερα χρόνια πριν από το τελευταίο 1984. Αναφέρεται με αλληγορικό τρόπο σε μία δυστοπική ιστορία κατά την οποία τα ζώα μιας φάρμας, μη ανεχόμενα τη σκληρή αντιμετώπιση του ανθρώπου-αφέντη, επαναστατούν. Το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου αναφέρεται στα τεκταινόμενα μετά την Επανάσταση και τη διαμόρφωση της κοινωνίας των ζώων της φάρμας κατά την ανεξαρτησία τους από τους ανθρώπους.
![]() Εξώφυλλο της α΄ έκδοσης στα Ελληνικά, με τίτλο Το τσιφλίκι των ζώων (1951) | |
Συγγραφέας | Τζορτζ Όργουελ |
---|---|
Τίτλος | Animal Farm: A Fairy Story |
Υπότιτλος | A Fairy Story |
Γλώσσα | Αγγλικά |
Ημερομηνία δημιουργίας | 1945 |
Μορφή | μυθιστόρημα |
Θέμα | Ολοκληρωτισμός |
Τόπος | Αγγλία Manor Farm |
Βραβεία | Βραβείο Ουγκώ Καλύτερης Νουβέλας Modern Library 100 Best Novels NPR Top 100 Science Fiction and Fantasy Books Βραβείο Προμηθέας - Hall of Fame |
LC Class | PR6029.R8 A63 2003b |
LC Class | OL1168210W και OL1168007W[1] |
LΤ ID | 1477 |
Πρώτη έκδοση | Harvill Secker |
Προηγούμενο | Coming Up for Air |
Επόμενο | 1984 |
Αριθμός Σελίδων | 92[2] |
![]() | |
δεδομένα ( ) |
Σύμφωνα με τον Όργουελ στο βιβλίο αντανακλώνται τα γεγονότα που οδήγησαν στη Ρωσική Επανάσταση του 1917 και ακολούθως στη Σταλινική περίοδο της Σοβιετικής Ένωσης.[3] Ο Όργουελ, δημοκρατικός σοσιαλιστής, [4] ήταν επικριτής του Ιωσήφ Στάλιν και εχθρικός προς τη Σταλινική Μόσχα, ειδικά μετά τις εμπειρίες του με το ΝιΚαΒεΝτέ και τον Ισπανικό Εμφύλιο, ενώ είχε δραστηριοποιηθεί εναντίον της ιδεολογίας του Σταλινισμού. [5] Πίστευε ότι η Σοβιετική Ένωση, μετεξελίχθηκε σε μία βάναυση δικτατορία, θεμελιωμένη σε μία ιδιαίτερη προσωπικότητα και ενισχυμένη από την κυριαρχία του τρόμου. Σε μία επιστολή του προς την Υβόννη Νταβέ (Yvonne Davet), τη Γαλλίδα μεταφράστρια του Φόρος Τιμής στην Καταλονία, ο Όργουελ περίγραψε τη Φάρμα των Ζώων ως σατιρική ιστορία που διακωμωδούσε τον Στάλιν ("un conte satirique contre Staline")[6] και στο δοκίμιό του Why I Write (1946), αναφέρει ότι Η Φάρμα των Ζώων ήταν το πρώτο βιβλίο στο οποίο προσπαθούσε, έχοντας πλήρη συνείδηση, "να ενώσει πολιτικό και καλλιτεχνικό σκοπό σε ένα ενιαίο σύνολο".
Ο πρωτότυπος τίτλος ήταν Animal Farm: A Fairy Story, όμως ο υπότιτλος απορρίφθηκε από τους Αμερικανούς εκδότες για την έκδοση του 1946 και έκτοτε οι περισσότερες μεταφράσεις του έργου, όσο ζούσε ο Όργουελ, τον παρέλειπαν. Άλλες παραλλαγές του τίτλου έχουν ως εξής: Μία σάτιρα και Μία μοντέρνα σάτιρα.[6] Ο Όργουελ είχε προτείνει τον τίτλο Ένωση Σοσιαλιστικών Δημοκρατικών Ζώων (Union des républiques socialistes animales) για τη γαλλική μετάφραση, που ανακαλούσε στη μνήμη το γαλλικό όνομα της Σοβιετικής Ένωσης, Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (Union des républiques socialistes soviétiques) και δημιουργούσε το ακρωνύμιο URSA, το λατινικό αντίστοιχο της αρκούδας, συμβόλου της Ρωσίας.[6]
Ο Όργουελ έγγραψε το βιβλίο στο διάστημα Νοεμβρίου 1943 - Φεβρουαρίου 1944, όταν η πολεμική συμμαχία με τη Σοβιετική Ένωση βρισκόταν στο αποκορύφωμά της και ο Στάλιν έχαιρε υψηλής εκτίμησης από τους Βρετανούς και τους διανοούμενους, μία συγκυρία που ο Όργουελ απεχθάνονταν.[7] Αρχικά απορρίφθηκε τόσο από Βρετανούς όσο και Αμερικανούς εκδότες,[8] συμπεριλαμβανομένου και του Βίκτωρ Γκόλλανζ (Victor Gollancz), του εκδότη του Όργουελ. Έτσι, η δημοσίευση καθυστέρησε αν και προέκυψε τεράστια εμπορική επιτυχία όταν τελικά εμφανίστηκε στο κοινό, καθώς τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, διαδέχθηκε ο Ψυχρός Πόλεμος.[9]
Το περιοδικό Time επέλεξε το βιβλίο ως μία από τις κορυφαίες 100 Αγγλικές Νουβέλες (1923 - 2005).[10] Το 1996 κέρδισε το Αναδρομικό Βραβείο Hugo,[11] ενώ συμπεριλαμβάνεται στον έκτο τόμο της συλλογής βιβλίων Great Books of the Western World.
Η ιστορία των ζώων της φάρμας, τα οποία περιγράφονται συνοπτικά και κυρίως μέσω των βασικών στοιχείων του χαρακτήρα τους, ξεκινά σε ένα περιβάλλον όπου πολύς χρόνος έχει περάσει από τότε που θυμούνται ελευθερία. Η σκλαβιά κάτω από τον αφέντη κτηνοτρόφο Τζόουνς έχει γίνει συνήθειο. Τα περισσότερα ζώα είναι σε άγνοια καλύτερων ή χειρότερων ημερών και κάποια που καταλαβαίνουν έχουν αποκτήσει πεσιμιστική ή υποτακτική στάση. Ο γερο-Ταγματάρχης, ένα γουρούνι το οποίο είχε την τύχη να ζήσει περισσότερα χρόνια από άλλα ζώα και φτάνει προς το τέλος της ζωής του, νοιώθει πως πρέπει να ενεργήσει. Συγκεντρώνει τα ζώα και δίνει έναν λόγο που γεμίζει τα ζώα περηφάνια, τους θυμίζει ένα επαναστατικό τραγούδι που είχαν ξεχάσει («Ζώα της Αγγλίας») και κυρίως τα βάζει σε σκέψεις για το μέλλον· επαναστατικές σκέψεις.
Τα γουρούνια είναι τα μεγάλα μυαλά της φάρμας. Κυρίως με την καθοδήγηση του Σνόουμπολ, ενός γενναίου γουρουνιού καταφέρνουν να φέρουν σε πέρας την Επανάσταση και η φάρμα είναι Ελεύθερη. Το πολιτικό σκηνικό που ακολουθεί είναι γενικά αισιόδοξο, χωρίς να λείπουν οι δυσκολίες, με τα γουρούνια σιγά σιγά όμως να αποκτούν την κύρια εξουσία και τον έλεγχο της φάρμας. Σίγουρα όμως το κλίμα παραμένει θετικό.
Η μεγάλη ανατροπή έρχεται όταν ο κύριος πολιτικός αντίπαλος του Σνόουμπολ, ο Ναπολέων, ένα άλλο γουρούνι που σχεδόν πάντα διαφωνούσε με τον Σνόουμπολ - εκτός και αν το ερώτημα αναφερόταν στο γιατί τα γουρούνια να έχουν περισσότερη τροφή - καταφέρνει να ανατρέψει την κυβέρνηση της φάρμας και να εγκαθιδρύσει μονοκρατορία κάτω από το όνομά του. Μεγάλη βοήθεια, θα έλεγε κάποιος στρατιωτική, προσέφεραν διάφορα σκυλιά τα οποία είχε αναθρέψει από μικρά.
Η ιστορία εξελίσσεται με τον Ναπολέοντα να αποκτά όλο και περισσότερη εξουσία, να περιορίζει όλο και περισσότερες ελευθερίες που είχαν έρθει μετά την επανάσταση, να αναθεωρεί όλο και περισσότερους νόμους που είχαν καθιερώσει (σε μορφή 7 εντολών) και γενικά να κάνει τη ζωή όλο και πιο αφόρητη για τα ζώα. Η προπαγάνδα (κυρίως μέσω των λόγων και δικαιολογιών του Σκουήλερ, ενός άλλου γουρουνιού) ήταν επίσης σε συνεχή χρήση για να κατευνάσει τις αμφιβολίες που κατά καιρούς εμφανίζονταν. Σημαντικός σταθμός σε αυτή του πορεία αποτελεί η πώληση ενός αλόγου, του Μπόξερ, σε σφαγέα αλόγων όταν πια είχε αρρωστήσει. Ο Μπόξερ ήταν το εργατικότερο ζώο και το πιο πιστό στον Ναπολέοντα και την Επανάσταση (στην οποία μέχρι το τέλος, ή μέχρι λίγο πριν το τέλος ακόμα πίστευε).
Το αποκορύφωμα της κατρακύλας και το τέλος της ιστορίας έρχεται όταν τα ζώα παρακολουθούν μια κεκλεισμένων των θυρών συγκέντρωση των γουρουνιών με τους ανθρώπους-αφέντες των γειτονικών φαρμών (σύμβολα κρατών ή ενώσεων κρατών). Τα γουρούνια είχαν ήδη ξεκινήσει να περπατάνε στα δύο πόδια (κάτι το οποίο είχαν θεσπίσει ως «κακό» αλλά τελευταία αναθεώρησαν) και σύντομα είχαν έρθει σε συμφωνία με τους ανθρώπους. Τίποτα καλό δεν είχε γίνει τελικά στη Φάρμα των Ζώων· τα ζώα είναι σκλαβωμένα όπως και παλιά. Μάλιστα τώρα είναι σκλαβωμένα και με τις τελευταίες μεθόδους· παράδειγμα για τις άλλες φάρμες. Ο Ναπολέων ανακηρύσσει ότι η Φάρμα των Ζώων θα λέγεται πια Φάρμα Μάνορ, όπως και παλαιότερα, στα χρόνια του Τζόουνς. Ακολουθεί χαρτοπαιξία, όπου και οι δύο πλευρές κλέβουν.
Ενώ μέσα ξεσπά καυγάς, τα ζώα που στέκονται έξω κοιτούν ξανά και ξανά τα γουρούνια και τους ανθρώπους· τους είναι όμως πλέον αδύνατο να ξεχωρίσουν ποιος είναι ποιος.
Ο Τζωρτζ Όργουελ έγραψε το χειρόγραφο μεταξύ 1943-44, μετά τις εμπειρίες του στον Ισπανικό Εμφύλιο, τις οποίες περιέγραψε στο έργο του Φόρος Τιμής στην Καταλωνία (1938). Στον πρόλογο της Ουκρανικής έκδοσης του 1947 της Φάρμας των Ζώων, εξήγησε πως η διαφυγή από τις κομμουνιστικές εκκαθαρίσεις στην Ισπανία του έμαθαν «πόσο εύκολα η ολοκληρωτική προπαγάνδα μπορεί να χειραγωγήσει την άποψη των πεφωτισμένων ανθρώπων σε δημοκρατικές χώρες». Αυτό κινητοποίησε τον Όργουελ για να εκθέσει και να καταδικάσει τη Σταλινική διαφθορά των αρχικών σοσιαλιστικών ιδεωδών.[23]
Πριν ξεκινήσει να γράφει, ο Όργουελ είχε παραιτηθεί από το BBC. Ήταν επιπλέον αναστατωμένος από ένα φυλλάδιο για προπαγανδιστές που είχε εκδοθεί από το Υπουργείο Πληροφοριών. Το φυλλάδιο συμπεριλάμβανε οδηγίες σχετικά με την καταστολή φόβων προς τη Σοβιετική Ένωση, όπως και οδηγίες που ισχυριζόταν ότι ο «Κόκκινος Τρόμος» ήταν αποκύημα της Ναζιστικής φαντασίας.[24]
Ο Όργουελ συνάντησε μεγάλες δυσκολίες για να εκδώσει το χειρόγραφο, καθώς υπήρχαν φόβοι ότι το βιβλίο μπορεί να διατάρασσε τη συμμαχία μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου, Η.Π.Α. και Σοβιετικής Ένωσης. Τέσσερις εκδότες αρνήθηκαν και ένας, παρά την αρχική αποδοχή του, αρνήθηκε μετά από συμβουλές του Υπουργείου Πληροφοριών.[25][26] Τελικά, οι Σέκερ και Βάρμπουργκ δημοσίευσαν την πρώτη έκδοση το 1945.
Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ο Όργουελ αντελήφθη ότι η λογοτεχνία κατά του Σοβιετικού καθεστώτος, δεν ήταν ένα θέμα που ήθελαν να θίξουν οι μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι, συμπεριλαμβανομένου και του εκδότη με τον οποίο συνεργαζόταν ο Όργουελ, του Βίκτωρ Γκόλανζ.
Ο Όργουελ υπέβαλλε προς κρίση το κείμενό του και στον Αντρέ Ντόιτς, που εργαζόταν το 1944 στους Νίκολσον & Γουώτσον. Ο Ντόιτς πείστηκε ότι η φίρμα στην οποία εργαζόταν ήθελε να το εκδώσει. Τελικά όμως ούτε αυτοί το έπραξαν και επιχείρησαν να νουθετήσουν τον Όργουελ σχετικά με λάθη στη Φάρμα των Ζώων. [27]
Ο Όργουελ έγραψε αρχικά έναν πρόλογο, όπου διαμαρτυρόταν για την ιδιότυπη λογοκρισία που οι Βρετανοί επέβαλλαν στους εαυτούς τους και το γεγονός ότι υποβάθμιζαν την κριτική προς τη Σοβιετική Ένωση, τον σύμμαχό τους κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. «Το μελανό σημείο της λογοκρισίας του Τύπου στην Αγγλία είναι ότι είναι εθελούσια... Γεγονότα αποσιωπώνται από τον Βρετανικό Τύπο, όχι λόγω κυβερνητικών παρεμβάσεων, αλλά εξαιτίας μίας γενικής σιωπηρής συμφωνίας». Αν και είχε εκχωρηθεί χώρος για αυτή την εισαγωγή στην πρώτη έκδοση, δεν συμπεριελήφθη[25] και δεν συμπεριλαμβάνεται στις περισσότερες εκδόσεις.
Οι Ζέκερ και Βάρμπουργκ εξέδωσαν την πρώτη έκδοση της Φάρμας των Ζώων το 1945 χωρίς καμία εισαγωγή. Παρόλα αυτά, ο εκδότης είχε παραχωρήσει χώρο για τον πρόλογο στο κείμενο που είχε προκύψει από την επιμέλεια του πρωτοτύπου. Για άγνωστους λόγους, η εισαγωγή αφαιρέθηκε την τελευταία στιγμή πριν την τύπωση και η αρίθμηση των σελίδων διορθώθηκε την τελευταία στιγμή.[28][29]
Μετά από χρόνια, το 1972, ο Ίαν Άνγκους βρήκε το πρωτότυπο με τον τίτλο «Η Ελευθερία του Τύπου» και ο Μπέρναρντ Κρικ το δημοσίευσε, μαζί με την εισαγωγή του, στο The Times Literary Supplement στις 15 Σεπτεμβρίου 1972[28] υπό τον τίτλο «How the essay came to be written» (Πως ήταν το ολοκληρωμένο δοκίμιο).[29] Το δοκίμιο του Όργουελ ασκούσε κριτική στη λογοκρισία του Βρετανικού τύπου, ειδικά στην υποβάθμιση μη κολακευτικών περιγραφών του Στάλιν και της Σοβιετικής κυβέρνησης.[29] Το ίδιο δοκίμιο εμφανίστηκε και στην Ιταλική έκδοση της Φάρμας των Ζώων του 1976, με άλλη εισαγωγή από τον Κρικ, με τον ισχυρισμό ότι ήταν η πρώτη έκδοση με τον πρόλογο του Όργουελ.[28]
Οι κριτικές της Φάρμας των ζώων από σύγχρονούς του δεν ήταν όλες θετικές.
Γενικά, η Φάρμα των Ζώων αποτέλεσε ως και σήμερα αντικείμενο έντονου σχολιασμού.[30]
Τα γουρούνια ο Σνόουμπολ, ο Ναπολέων, και ο Σκουήλερ προσάρμοσαν τις ιδέες του γερο-Ταγματάρχη σε "ένα πλήρες σύστημα σκέψης" που το ονόμασαν Ζωισμό, μια αλληγορική αναφορά στον Κομμουνισμό. Σε σύντομο χρονικό διάστημα ο Ναπολέων και ο Σκουήλερ συμμετέχουν σε ανθρώπινες δραστηριότητες (έπιναν αλκοόλ, κοιμόντουσαν στο κρεβάτι και είχαν χρηματικές συναλλαγές), πράγματα που απαγορεύονταν ρητά από τις Εφτά Εντολές. Ο Σκουήλερ τροποποιεί τις εφτά εντολές, για να εξηγήσει τον εξανθρωπισμό τους, μια νύξη για την αναθεώρηση της ιστορίας της Σοβιετικής κυβέρνησης, προκειμένου να ασκήσει τον έλεγχο της πεποίθησης των ανθρώπων για τον εαυτό τους και την κοινωνία τους.
Οι αυθεντικοί κανόνες ήταν :
Αργότερα ο Ναπολέων και τα γουρούνια του, κρυφά αναθεώρησαν κάποιες εντολές για να απαλλάξει τον εαυτό του από κατηγορίες παραβίασης των εντολών. Οι αλλαγμένες εντολές είναι οι εξής, με τις αλλαγές να εμφανίζονται με έντονους χαρακτήρες:
Τελικά, αυτά αντικαταστάθηκαν με τα αξιώματα, «Όλα τα ζώα είναι ίσα, αλλά μερικά ζώα είναι πιο ίσα από τα άλλα», και «Τέσσερα πόδια καλά, δύο πόδια καλύτερα!" όπως οι χοίροι εξανθρωπίζονταν. Πρόκειται για μια ειρωνική διαστρέβλωση του αρχικού σκοπού των Επτά Εντολών, οι οποίες είχαν σκοπό να διατηρήσουν την τάξη στο εσωτερικό της Φάρμας των Ζώων, ενώνοντας τα ζώα εναντίον των ανθρώπων και αποτρέποντάς τα να ακολουθήσουν τις κακές συνήθειες των ανθρώπων. Μέσα από την αναθεώρηση των εντολών, ο Όργουελ αποδεικνύει πόσο απλά το πολιτικό δόγμα μπορεί να μετατραπεί σε εύπλαστη προπαγάνδα.
Στο Ανατολικό Μπλοκ, τόσο η Φάρμα των Ζώων και αργότερα το 1984 ήταν στον κατάλογο των απαγορευμένων βιβλίων μέχρι το τέλος του κομμουνισμού το 1989 και ήταν διαθέσιμα μόνο μέσω παράνομων δικτύων Samizdat.
Η επανάσταση των ζώων ενάντια στον αγρότη Τζόουνς είναι το ανάλογο με την Επανάσταση των Μπολσεβίκων του Οκτωβρίου του 1917 και η προσπάθεια του Τζόουνς να ανακτήσει τον έλεγχο, με τη βοήθεια των γειτονικών αγροτών, παραλληλίζει τις προσπάθειες των Δυτικών δυνάμεων να συντρίψουν τους Μπολσεβίκους το 1918-1921. Η άνοδος των γουρουνιών στην εξουσία αντικατοπτρίζει την άνοδο της Σταλινικής γραφειοκρατίας στην ΕΣΣΔ, ακριβώς όπως η άνοδος του Ναπολέοντα ως του μοναδικού ηγέτη της φάρμας, αντικατοπτρίζει την άνοδο του Στάλιν.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.