From Wikipedia, the free encyclopedia
Η γη του Πουντ ή Πουενέτ ή Πουέν,[2] ήταν αρχαίο βασίλειο στο Κέρας της Αφρικής. Οι πληροφορίες που διασώζονται για την περιοχή προέρχονται από τους αρχαίους Αιγύπτιους οι οποίοι είχαν αναπτύξει εμπορικές συναλλαγές με την τοποθεσία και προμηθεύονταν από εκεί χρυσό, αρωματική ρητίνη, μελανόξυλο, ελαφαντοστό, έβενο, και άγρια ζώα.[3] Είναι πιθανό πως σχετίζεται ή πρόκειται για την Οπώνη όπως ήταν μετέπειτα γνωστή στους αρχαίους Έλληνες,[4][5][6] ενώ κατά τις εκτιμήσεις κάποιων μελετητών της Αγίας Γραφής ενδεχομένως αποτελεί την ίδια περιοχή με τη βιβλική Φουδ.[7]Σε κάποιες άλλες αναφορές είναι γνωστή και ως Τα νετζέρ, Γη του Θεού στα αρχαία αιγυπτιακά.[8]
Δεν υπάρχει κοινή αποδοχή ανάμεσα στους ιστορικούς σχετικά με την ακριβή τοποθεσία του βασιλείου. Οι περισσότεροι μελετητές θεωρούν πως βρισκόταν στα νοτιοανατολικά της Αιγύπτου, πολύ πιθανώς στην περιοχή όπου σήμερα βρίσκονται το Τζιμπουτί, η Ερυθραία, βορειοανατολική Αιθιοπία, Σομαλία, και η περιοχή του Σουδάν κοντά στην Ερυθρά θάλασσα.[9]
Σύμφωνα με άλλες εκτιμήσεις ωστόσο και βάσει στοιχείων αρχαίων αιγυπτιακών επιγραφών το βασίλειο βρισκόταν επί της νότιας αραβικής χερσονήσου.[10] Είναι επίσης πιθανό πως η περιοχή εκτείνονταν τόσο στην αραβική χερσόνησο όσο και στο κέρας της Αφρικής. Η σύγχρονη περιοχή της Πούντλαντ στη βόρεια Σομαλία, πήρε την ονομασία της από το αρχαίο βασίλειο.[11]
Η παλαιότερη γνωστή αναφορά της περιοχής προέρχεται από την εμπορική αποστολή των Αιγυπτίων στην περιοχή κατά τη διάρκεια της πέμπτης αιγυπτιακής δυναστείας του παλαιού βασιλείου κατά την ηγεμονία του Φαραώ Σαχουρέ (2487 – 2475 π.Χ.). Ωστόσο σύμφωνα με τα καταγεγραμμένα στοιχεία υπήρχαν συναλλαγές και εμπόριο χρυσού μεταξύ των Αιγυπτίων και της Οπώνης ήδη από την τέταρτη αιγυπτιακή δυναστεία κατά την περίοδο του Φαραώ Χέοπα (2589–2566 π.Χ.).[12]
Ακολούθως, υπήρξαν και άλλες αποστολές κατά την έκτη, ενδεκάτη, δωδεκάτη, και δέκατη όγδοη αιγυπτιακή δυναστεία. Το αιγυπτιακό διήγημα Ιστορία του ναυαγημένου ναύτη διαδραματίζεται κατά την 12η αιγυπτιακή δυναστεία και περιγράφει το εμπόριο με την περιοχή. Ιδιαίτερα κατά την 12η δυναστεία το εμπόριο φαίνεται να είχε αναπτυχθεί σε μεγάλο βαθμό με την περιοχή και υπήρξαν αποστολές εκεί από πολλούς ηγεμόνες της δυναστείας.[13][14] Κατά την περίοδο του Μεντουχοτέπ Γ΄ (11η δυναστεία, μέσο βασίλειο, περί το 2000 π.Χ.), αναφέρεται πως κάποιος αξιωματικός με το όνομα Χαννού οργάνωσε ένα ή περισσότερα ταξίδια στην περιοχή, αλλά είναι αβέβαιο το αν ταξίδεψε ο ίδιος στις αποστολές αυτές.[15]
Η πλέον διάσημη αιγυπτιακή αποστολή προς τη Γη του Πουντ, έγινε κατά τη δέκατη όγδοη δυναστεία του Νέου Βασιλείου υπό τη Χατσεψούτ (1479 - 1458 π.Χ.).[16]Τα διασωζόμενα στοιχεία από επιγραφικά στοιχεία[17] αναφέρουν πως η αποστολή αποτελούνταν από 5 πλοία και πως οι κάτοικοι του Πουντ διατηρούσαν συμμαχικούς δεσμούς με τους Φαραώ της Αιγύπτου και πιθανώς κατέβαλλαν και φόρους.[18][17][18] Την εποχή της αποστολής, η περιοχή της Πουντ κυβερνώταν από τον βασιλιά Παραχού και τη βασίλισσα Άτι, αναπαράσταση της οποίας διασώζεται στις ανάγλυφες διακοσμήσεις στον νεκρικό ναό της Χατσεψούτ που βρίσκεται στο Ντεΐρ ελ Μπάχρι,[19] και η ασυνήθιστη μορφή της οποίας έδωσε την ονομασία στο σύνδρομο της βασίλισσας του Πουντ στη σύγχρονη ιατρική.[20][21]
Υπήρξαν και μετέπειτα αποστολές προς την Πουντ υπό τους διαδόχους της Χατσεψούτ, όπως ο Τουθμώσης Γ´ και ο Αμένωφις Γ΄.[22] Ωστόσο μετά το τέλος του νέου βασιλείου της Αιγύπτου στη δεκαετία του 1070 π.Χ., οι αποστολές σταμάτησαν και η επικοινωνία διακόπηκε,[22] και έκτοτε η Γη του Πουντ απέκτησε μυθικό χαρακτήρα ως απόμακρη εξωτική περιοχή.[23]Υπήρχαν επίσης αναφορές της περιοχής ως η γη του Θεού (Τα νετζέρ),[24] ενώ θεωρούνταν και ως η περιοχή από όπου οι Αιγύπτιοι κατάγονταν.[25][26]
Κατά την ελληνιστική περίοδο της Αιγύπτου υπό τους Πτολεμαίους, αλλά και τη μετέπειτα ρωμαϊκή περίοδο, η σημαντική εμπορική πόλη της Οπώνης (σημερινό ακρωτήριο Ρας Χαφούν στη Σομαλία)[27] με την οποία υπήρχαν εμπορικοί δεσμοί και η οποία περιγράφεται στον περίπλου της Ερυθράς Θάλασσας, πιθανώς αντιστοιχούσε στο αρχαίο βασίλειο της Πουντ.[4][5][6]