gwleidydd Llafur From Wikipedia, the free encyclopedia
Roedd Ioan Lyonel Evans (10 Gorffennaf 1927 – 10 Chwefror 1984) yn wleidydd Llafur a Chydweithredol Cymreig ac yn Aelod Seneddol o 1964 hyd 1970 dros Firmingham Yardley ac yna dros Aberdâr a Chwm Cynon rhwng 1974 a'i marwolaeth.[1]
Ioan Evans | |
---|---|
Ganwyd | 10 Gorffennaf 1927 ![]() Llanelli ![]() |
Bu farw | 10 Chwefror 1984 ![]() Hillingdon ![]() |
Dinasyddiaeth | ![]() |
Alma mater |
|
Galwedigaeth | gwleidydd ![]() |
Swydd | Aelod o 49fed Llywodraeth y DU, Aelod o 48fed Llywodraeth y DU, Aelod o 47fed Llywodraeth y DU, Aelod o 46ed Llywodraeth y DU, Aelod o 44ydd Llywodraeth y DU, Aelod o 43ydd Llywodraeth y DU, Dirprwy Aelod Cynulliad Seneddol Cyngor Ewrop ![]() |
Plaid Wleidyddol | y Blaid Lafur ![]() |
Ganwyd Evans yn Llanelli, yn fab i Evan Evans adeiladydd a goruchwyliwr gwaith
Cafodd ei addysgu yn Ysgol Ramadeg Llanelli a Choleg Prifysgol Cymru, Abertawe
Ym 1949 priododd â Maria Griffiths; bu iddynt un mab ac un ferch.
Hyfforddwyd Evans fel clerc ym Manc y Midland rhwng 1943 a 1945. Ym 1945, wedi cyrraedd 18 oed ymunodd a'r fyddin i gyflawni ei gyfnod o Wasanaeth Cenedlaethol gorfodol gan ddychwelyd i fywyd sifil ym 1948. Rhwng 1948 a 1950 bu'n gweithio fel darlithydd i Mudiad Addysg y Gweithwyr a'r Coleg Llafur Cenedlaethol.
Rhwng ei dau gyfnod yn Nhŷ'r Cyffredin bu Evans yn gweithio fel cyfarwyddwr Y Gronfa Amddiffyn ac Awyr Rhyngwladol.[2]
Gwasanaethodd Evans fel cadeirydd Cynghrair Ieuenctid Llafur o 1948 hyd at 1950, bu'n ysgrifennydd Cangen Penbedw o'r Blaid Gydweithredol rhwng 1950 a 1953 a changen Birmingham o'r blaid rhwng 1953 a 1964. Bu'n asiant y Blaid Lafur ym Mirmingham yn ystod etholiadau cyffredinol 1955 a 1959.
Safodd fel ymgeisydd Llafur a'r Blaid Cydweithredol yn etholaeth Birmingham Yardley yn etholiad 1964 gan lwyddo i gipio'r sedd oddi wrth y Ceidwadwyr gyda mwyafrif o 169 pleidlais, daliodd ei afael ar y sedd yn etholiad 1966 gan gynyddu ei fwyafrif i 5,795. Yn etholiad 1970 collodd y sedd i'r Ceidwadwyr trwy fod yn brin o 120 pleidlais:
Etholiad cyffredinol 1964: Etholaeth Birmingham Yardley | |||||
---|---|---|---|---|---|
Plaid | Ymgeisydd | Pleidleisiau | % | ±% | |
Llafur | Ioan Lyonel Evans | 22,788 | 50.19 | ||
Ceidwadwyr | Leonard Harry Cleaver | 22,619 | 49.81 | ||
Mwyafrif | 169 | 0.37 | |||
Y nifer a bleidleisiodd | 77.05 | ||||
Llafur yn cipio etholaeth newydd |
Etholiad cyffredinol 1966: Etholaeth Birmingham Yardley | |||||
---|---|---|---|---|---|
Plaid | Ymgeisydd | Pleidleisiau | % | ±% | |
Llafur | Ioan Lyonel Evans | 25,568 | 56.35 | ||
Ceidwadwyr | Leonard Harry Cleaver | 19,809 | 43.65 | ||
Mwyafrif | 5,759 | 12.69 | |||
Y nifer a bleidleisiodd | 77.62 | ||||
Llafur yn cadw | Gogwydd |
Etholiad cyffredinol 1970: Etholaeth Birmingham Yardley | |||||
---|---|---|---|---|---|
Plaid | Ymgeisydd | Pleidleisiau | % | ±% | |
Ceidwadwyr | Derek Michael Coombs | 21,827 | 50.14 | ||
Llafur | Ioan Lyonel Evans | 21,707 | 49.86 | ||
Mwyafrif | 120 | 0.28 | |||
Y nifer a bleidleisiodd | 69.70 | ||||
Ceidwadwyr yn cipio etholaeth newydd |
Wedi ymddeoliad Arthur Probert o'r Senedd yn Chwefror 1974 dewiswyd Evans yn olynydd iddo, llwyddodd i gadw'r sedd i Lafur hyd ei ddiddymiad ar adeg etholiad cyffredinol 1983
Ym 1983 safodd yn etholaeth newydd Cwm Cynon gan gadw'r sedd hyd ei farwolaeth ym 1984.
Yn ystod ei ddau gyfnod yn y senedd ddaliodd nifer o swyddi yn y Llywodraeth a'r Wrthblaid gan gynnwys:
Yn dilyn etholiad cyffredinol mis Hydref 1974 cafodd cynnig i wasanaethu fel ysgrifennydd preifat i John Morris, Ysgrifennydd Gwladol Cymru, derbyniodd y swydd yn wreiddiol cyn ymddiswyddo yn syth wedi iddo ddeall y byddai'n rhaid iddo gefnogi polisi'r adran o sefydlu cynulliad datganoledig i Gymru, polisi roedd yn ei wrthwynebu'n groch. Parhaodd ei wrthwynebiad i ddatganoli trwy senedd 1974-79. Yn ystod refferendwm datganoli 1979 fe fu'n un o'r gang o chwech o Aelodau Seneddol Llafur Cymreig a arweiniodd yr ymgyrch yn erbyn datganoli.
Bu farw o drawiad ar y galon yn ei gartref yn Ruislip, Middlesex yn 56 mlwydd oed [4] a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Sant Elfan, Aberdâr.
Senedd y Deyrnas Unedig | ||
---|---|---|
Rhagflaenydd: Leonard Cleaver |
Aelod Seneddol Birmingham Yardley 1964 – 1970 |
Olynydd: Derek Coombs |
Senedd y Deyrnas Unedig | ||
Rhagflaenydd: Arthur Probert |
Aelod Seneddol Aberdâr 1974 – 1983 |
Olynydd: diddymu'r etholaeth |
Senedd y Deyrnas Unedig | ||
Rhagflaenydd: etholaeth newydd |
Aelod Seneddol Cwm Cynon 1983 – 1984 |
Olynydd: Ann Clwyd |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.