llawysgrif Gymraeg o'r 14g From Wikipedia, the free encyclopedia
Llawysgrif o'r 14g yw Llyfr Ancr Llanddewibrefi (weithiau Llyfr yr Ancr neu 'Goleg yr Iesu MS 119'). Mae'n dyddio i 1346, ac yn gasgliad o destunau ar bynciau crefyddol wedi'u cyfieithu o'r Lladin i'r Gymraeg. Ancr dienw, sef math o feudwy wedi'i leoli ger eglwys, a sgwennodd y llawysgrif.
![]() Enghraifft o dudalen o lawysgrif Ancr Llanddewibrefi | |
Enghraifft o'r canlynol | llawysgrif ![]() |
---|---|
Iaith | Cymraeg ![]() |
Dyddiad cyhoeddi | 1346 ![]() |
Cysylltir gyda | Gruffydd ap Llywelyn ap Phylip ap Trahaearn ![]() |
Dechrau/Sefydlu | 1346 ![]() |
Lleoliad | Coleg yr Iesu ![]() |
Mae'n cynnwys casgliad o destunau crefyddol wedi'u cyfieithu o'r Lladin i'r Gymraeg, ac yn eu plith yr Elucidarium, yn ogystal â Historia Lucidar, Ymborth yr Enaid, Breuddwyd Pawl (rhestr isod) a thestun Prester John Ystorya Gwlat Ieuan Vendigeit. Dywed y llawysgrifiwr, yn y llawysgrif, i'r gwaith gael ei gomisiynu gan Gruffydd ap Llywelyn ap Phylip ap Trahaearn o Gantref Mawr yn Sir Gaerfyrddin, ychydig i'r gogledd o Gydweli.
Rhoddwyd y llawysgrif i Goleg yr Iesu, Rhydychen yn y 18g, ac mae bellach yn cael ei chadw yn Llyfrgell Bodley, Prifysgol Rhydychen, gyda llawysgrifau Cymraeg eraill megis Llyfr Coch Hergest.[1] Yn hydref 2021 cytunodd Coleg yr Iesu, Rhydychen i roi trwydded agored CC-BY-SA ar y delweddau o bob tudalen, ac fe'u huwchlwythwyd i Gomin Wicimedia.
Mae gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru llawysgrif 17-18fed ganrif, sydd yn gopi hanesyddol o fersiwn Coleg yr Iesu.[2]
Ceir 16 adran:
Math o feudwy yw ancr a leolir mewn cell ger eglwys, ond nad yw'n cysylltu â'r byd mawr mewn unrhyw fodd. Math o hunan garcharor. Yn wahanol i feudwyon, roedd ancriaid yn mynd drwy defod grefyddol a oedd yn debyg iawn i ddefod angladdol, ac yn dilyn hynny byddent yn cael eu hystyried yn farw i'r byd, yn sant byw. Roedden nhw'n eithaf annibynnol o'r eglwys, gan nad oeddent yn ateb i unrhyw awdurdod eglwysig heblaw'r esgob.[3]
Er fod sawl ancr ar gael heddiw, roeddent fwyaf poblogaidd, o ran nifer, yn y 13g.[4]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.