From Wikipedia, the free encyclopedia
Gwrthwynebiad i rymoedd a breintiau'r glerigiaeth ac i'r dylanwad sydd gan awdurdod crefyddol ar faterion gwleidyddol a chymdeithasol yw gwrthglerigiaeth.[2]
Eginodd gwrthglerigiaeth yn y Gristionogaeth yn y 14g pryd fynnai diwygwyr mewn sawl gwlad yn Ewrop, gan gynnwys John Wycliffe yn Lloegr, gyfieithu'r Beibl i iaith y werin. Bygythiad oedd hyn i fonopoli'r eglwyswyr dysgedig ar ddarllen a dadansoddi'r ysgrythur, a chafodd ei gwrthwynebu felly gan yr Eglwys Gatholig nes y Diwygiad Protestannaidd.
Yn ystod Oes y Tuduriaid yng Nghymru a Lloegr, tyfodd gwrthglerigiaeth o ganlyniad i sawl cymhelliad. Ymledodd syniadau'r diwygwyr Protestannaidd ar draws y wlad, gan ddenu'r Saeson a'r Cymry oedd yn anfodlon â'r Eglwys Gatholig. Gwelsant y glerigiaeth yn dwyn arian oddi ar gredinwyr drwy drethi, maddeuebau, cyfrwngddarostyngedigaeth am dâl, a'r siantrïau. Y llysoedd eglwysig oedd yn meddu ar awdurdod llwyr dros athrawiaeth grefyddol a moesoldeb. Roedd y Goron a'r llywodraeth yn cenfigennu wrth rymoedd y glerigiaeth a chyfoeth yr eglwysi.
Ffrwydrodd teimladau chwyrn yn erbyn yr offeiriaid yn Ffrainc yn niwedd y 18g, ac roedd gwrthglerigiaeth yn gymaint o sbardun i'r Chwyldro Ffrengig â gweriniaetholdeb. Wedi'r cyfnod chwyldroadol, parhaodd gwrthglerigiaeth yn agwedd amlwg o radicaliaeth Ffrengig. Tyfodd gwrthwynebiad i ddylanwad gwleidyddol yr Eglwys Gatholig yn Sbaen a Phortiwgal yn y 19g, ac yn Rhyfel Cartref Sbaen (1936–9) llofruddiwyd bron 7000 o offeiriaid gan chwyldroadwyr adain-chwith yn yr hyn a elwir y Braw Coch.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.