گرووپێکی نەتەوەیین لە ئەورووپا From Wikipedia, the free encyclopedia
فەڕەنسییەکان یان فەڕانسییەکان (فەڕەنسی: Françai) گرووپێکی نەتەوەیین،[1][2][3][4] کە لەگەڵ وڵاتی فەڕەنسا دەناسرێتەوە. ئەم پەیوەندییە ڕەنگە نەتەوەیی، یاسایی، مێژوویی یان کولتووری بێت.
فەڕەنسییەکان | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
• مۆلیێر • ڕێنی دیکارت • جاک کارتیێر • جوان ئۆف ئارک ڕیزی دووەم: ماری کیوری • ھێنری دی لووتر • پیێر دی کوبەرتین • ئیڤڵ • ژول ڤێرن • لویس پاستور • ئیڤاریست گالۆیس • ئەلێکساندەر دوماس • ڤیکتۆر ھوگۆ ڕیزی سێیەم: زێدان • بریجیت باردۆت • فرانسوا میتران • ئیدیت پیاف • ئەلبێرت کامۆ ڕیزی چوارەم: جاک ئیڤ کۆستۆ • جۆزێفین بەیکەر • چارڵز دی گۆڵ • مارسێل پرۆست | |||||||
وڵات | ھاووڵاتیانی فەڕەنسی | فەڕەنسییە فرنکۆفۆنیۆن | فەڕەنسی ڕەسەن | ||||
![]() |
٦٤٬٤٧٣٬١٤٠ (پارێزگاکانی دەرەوەی وڵات و بیانییەکانی فەڕەنسا دەگرێتەوە) |
نزیکەی ١٠٠٪ | |||||
![]() |
١١٦ ھەزار و ٤٣٨ | ~2,000,000 (لەوانەش کرێۆل و زاراوە ناوخۆیییەکان) |
٩٬٦٥١٬٧٦٩ (بەبێ ٢٫٢٤٠٫٦٤٨ فەڕەنسی کەنەدی یان ١١٤٫٣٩٩ کاجۆن) | ||||
![]() |
٧٨ ھەزار و ٧٨٥ | ٦٬٧٧٧٬٦٦٥ | 5,188,685 | ||||
![]() |
١٣٢ ھەزار و ٤٢١ | ٤٬٢٠٠٫٠٠٠ | والۆنەکان ڕەگەزێکی جیاوازن | ||||
![]() |
٧٣ ھەزار و ٥٠٠ | ١٫٤٨٥٫١٠٠ | ١٫٣٥٠٫٠٠٠ سویسرییە فەڕەنسییەکان خەڵکی سویسران نەک فەڕەنسا. | ||||
داڕێژە:Country data لۆکسمبۆرگ | ٢٥٫٢٠٠ | ٤٣٠ ھەزار | ئایین = خاچ پەرستە کاسۆلیکەکان و بێ ئایین و ئیسلام. | ||||
![]() |
١٠٤ ھەزار و ٨٥ | ||||||
![]() |
١٠٠ ھەزار و ٤٠٨ | ||||||
![]() |
لە سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٠ دا ٩٤ ھەزار و ١٧٨ لەدایکبوویەکی فەڕەنسی لەم شانشینییەدا بوونیان ھەبووە. |
لە ڕووی مێژوویییەوە زۆربەی کەلەپووری گەلی فەڕەنسی دەگەڕێتەوە بۆ کێلتەکان و خەڵکانی جێرمانی و ڕەچەڵەک ڕۆمانییەکان و لە دانیشتووانی کۆن و کۆرتۆسەکانی گال، لیگورییەکان، گەلانی ئیتالیک، ئیبەرییەکان، فرانکەکان، ڕەچەڵەکیان ھاتوون.[5] فەڕەنسا ھەمیشە تێکەڵەیەک بووە لە داب و نەریتی ناوخۆیی و جیاوازییە ناوچەیییەکان و لەکاتێکدا زۆربەی خەڵکی فەڕەنسی ھێشتا بە زمانی فەڕەنسی وەک زمانی دایکی خۆیان قسە دەکەن، زمانەکانی وەک نۆرمان، ئۆکسیتان ، کەتەلۆنی، کۆرسی، بریتانی، باسکێنچ و ئەلزاسی ھێشتا بە زمانی خۆیان قسەیان پێدەکرێت لە ناوچەکانیان. زمانی عەرەبی بە شێوەیەکی بەرفراوان قسەی پێدەکرێت، و بەبێ گومان گەورەترین زمانی کەمینەکانە لە فەڕەنسا لە سەدەی بیست و یەکەمەوە (شوێنێک کە پێشتر لەلایەن بریتۆن و ئۆکسیتانییەوە بوو).[6] بەپێی نەریتی زۆربەی فەڕەنسییەکان ئایینی مەسیحی وەک ئایینێکی ڕۆمانی کاسۆلیکی لە باوەش دەگرن.[7]
کۆمەڵگەی مۆدێرنی فەڕەنسی دەفرێکی تواوەیە.[8] لە ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەھەمەوە فەڕەنسا ڕێژەیەکی بەرزی کۆچبەری بەخۆیەوە بینی، کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە عەرەب و بەربەر، ئەفریقایییەکان لە باشووری بیابان، چینی و گەلانی دیکە پێکھاتبوو کە لە ئەفریقا و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و ڕۆژھەڵاتی ئاسیا ھاتبوون. میری فەڕەنسا کە فەڕەنسا وەک نەتەوەیەکی گشتگیر و بەھا گشتگیرەکان پێناسە دەکات، بانگەشە بۆ ئاسمیلەکردن لە ناو کولتووری فەڕەنسیدا کردووە و پێشبینی دەکات کۆچبەران پابەندبن بە بەھا و بنچینەکانی کولتووری فەڕەنسی. لە ئێستادا، لەکاتێکدا میری ڕێگەی بە تازە٥اتووان داوە لە ناوەڕاستی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە کولتوورە جیاوازەکانیان بپارێزن، و تەنھا داوایان لێدەکات کە تێکەڵی بکەن،[9] ھاووڵاتیانی فەڕەنسی ھێشتا ڕەگەزنامەی خۆیان لەگەڵ ھاووڵاتیبوون یەکسان دەکەن وەک ئەوەی یاسای فەڕەنسا دەیکات.
جگە لە زەوی سەرەکی فەڕەنسا، کۆمەڵگەی خەڵکی فەڕەنسی و خەڵکی بە ڕەچەڵەک فەڕەنسی دەتوانرێت لە ئاستی جیھانیدا بدۆزرێتەوە، لەوانەش لە وەزارەتەکانی دەرەوەی فەڕەنسا و ناوچەکانی وەک ئەنتیلی فەڕەنسی، و لە وڵاتانی بیانی کە کۆمەڵگەی دانیشتووانی قسەکەر بە زمانی فەڕەنسی ھەیە وەک سویسرا، ئەمریکا و کەنەدا و بەلجیکا و ئەرجەنتین و بەرازیل و شیلی و ئۆرۆگوای.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.