From Wikipedia, the free encyclopedia
Ирланд (ирланд: Éire [ˈeːɾʲə] ( соносхо)) албан ёhоор Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Улас (Poblacht na hÉireann), баруун-хойто Европын Ирланд аралдахи 32-ой 26 графствоһоо бүридэдэг улас юм. Нийслэл болон эгээн том хотоинь аралай зүүн зүгтэ байрладаг Дублин хото юм. 4.9 сая хүн зонтой тус уласай хүн зоной 40 шахуу хубиинь Ехэ Дублин Бүһэдэ оршон һуудаг.[7] Ирландиинь Нэгэдэһэн Хаанта Уласай нэгэ хэсэг Хойто Ирландтай нэгэнэй хуурай газарай хилээ хубаалсадаг. Энэ хилые эһэн тоособол Ирландиинь Атлантай далай, урда зүгээр Кельтэй тэнгис, зүүн-урда зүгээр Гэгээн Георгиин хоолой, зүүн зүгээр Ирландын тэнгисээр хүреэлэгдэнэ. Энэнь нэгэдэмэл парламентын бүгэдэ найрамдаха улас.[8] Хуули тогтоохо байгуулга, Oireachtas, нь доодо танхим, Dáil Éireann, дээдэ танхим, Seanad Éireann,-һаа ба һунгагдаhан Юрэнхылэгшэһээ бүрэдидэг. Засагай газарай даргань Taoiseach (Юрэнхы Сайд, буквальна. 'Ударидагша') Дайлаар һунгагдадаг ба Юрэнхылэгшээр томилогдодог; Taoiseach өөрын ээлжээндэ засагай газарай бусад министрүүдые томилдог.
Ирланд Éire (Ирланд) | |
---|---|
| |
| |
Нийслэл ба томо хотонууд |
Дублин |
Албан хэлэн | Ирланд, Англи[1] |
Арад түмэн (2016[2]) |
85.5% Ирландшууд 14.5% буhад |
Шажан (2016) |
85.1% Христос —78.3% Католик —2.6% Ирландын Сүм —4.2% Бусад Христос 10.1% Шажангүй 2.0% Бусад 2.8% Харюулаагүй |
Түрэ засаг |
Нэгэдэмэл бүгэдэ найрамдаха улас |
• Юрэнхылэгшэ |
Майкл Һиггинс |
• Юрэнхы сайд |
Микал Мартин |
• Tánaiste |
Лео Варадкар |
Уласай хурал | Oireachtas |
• Дээдэ танхим |
Seanad |
• Доодо танхим |
Dáil |
Түүхэ | |
• Тусгаар тогтоноhон |
1 hарын 21, 1919 он |
• Англи-Ирландын Хэрээ |
12 hарын 6, 1921 он |
• 1922 оной Үндэһэн хуули |
12 hарын 6, 1922 он |
• 1937 оной Үндэһэн хуули |
12 hарын 29, 1937 он |
• БНУ-ай Акт |
4 hарын 18, 1949 он |
Дэбиcхэр газар | |
• Бүхэлидөө |
70,273 км2 (118) |
• Уһанай хуби (%) |
2.0% |
Хүн зон | |
• Тоосоо 2020 |
![]() |
• Нягтарал |
70.8 |
ДНБ (ХАШТ) | 2020 оной тоосоо |
• Бүгэдэ |
![]() |
• Нэгэ хүндэ |
![]() |
ДНБ (нэрлэһэн) | 2020 оной тоосоо |
• Бүгэдэ |
![]() |
• Нэгэ хүндэ |
▼ $79,669[4] (4) |
ОТББЭ (2018) |
![]() бага · 23 |
ХХИ (2019) |
![]() онсо һайн · 2 |
Мүнгэн тэмдэгтэ | Евро (€) (EUR) |
Сагай бүһэ | UTC+0 (GMT) |
Телефоной код | +353 |
Интернет домэйн | .ie[c] |
Ирландын Сүлөөтэ Улас нь 1922 ондо Англи-Ирландын хэрээнэй дагуу доминион статустай байгуулагдаһан. 1937 ондо, шэнэ үндэһэн хуулиие абажа, туһа можые "Ирланд" гээшэ нэрлэжэ, һунгагдаһан гүйсэдхэгшэ бэшэ юрэнхылэгшэтэй бүгэдэ найрамдаха улас болоһон. 1948 оной Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Уласай Актын дагуу 1949 ондо албан ёһоор бүгэдэ найрамдаха уласаар тунхаглаһан. Ирланд 1955 оной 12 һарада НҮБ-ын гэшүүн болоһон. Энэ нь 1973 ондо Европын Холбооной урдахи байгуулга болохо Европын Ниигэмлэгүүдтэ (ЕН) нэгэдэһэн. Гүрэн 20-р зуунай ехэнхи хугасаанда Хойто Ирландтай албан ёһоной харилсаагүй байһаншье, 1980-д, 1990-д оной үедэ Ехэ Британи, Ирландын засаг газар Хойто Ирландын намуудтай "проблемууд"-ые шиидхэлгын түлөө ажаллаһан. 1998 ондо Белфастын Зүбшөөрэлэй баталалгын дараа Ирландын засагай газар ба Хойто Ирландын гүйсэдхэгшэ засаг Зүбшөөрэлэй дагуу байгуулагдаһан Хойто/Урдын министрүүдэй зүблэлэй хизаарда хэдэ хэдэн улас түрын талада хүдэлмэрилжэ байна.
Европын томоохон финансова түбүүдиинь нэгэнь Дублин хотодо суглардаг. Ирланд нь нэгэ хүндэ ноогдохо ДНБ-эй хэмжээгээр дэлхэйн хамагай баян арбан гүрэнэй тоондо ородогшье,[9] энэнь Ирландта ажаллажа буй транснациональна компаниудай налогой инверситэй практикаһаа үүдэлтэй хазайлгалттай холбоотой юм.[10][11][12][13] Стандарт хазагайралгань Ирландын эдэй засагай нарин нягта хэмжэлгэдэ гү, али дэбжүүлгэдэ хэтэрхэй ехэ хазайһан тула Ирландын Түб Банк 2017 онһоо эхилэн хубилгаһан үндэһэнэй ниитэ доходые (ҮНД*) баталһан.[14][15] ЕХ-до нэгэдэһэнэй дараа засагай газар 1995-2007 оной хоорондо эдэй засагай ургалтые бии болгоһон либерал эдэй засагай политикые бэелүүлһэн ба мүнөө үедэ Кельтын Барай үе гээшэ нэрлэгдэдэг ба дараань Ехэ Рецессиин үеэр болиһон.[16]
Хүгжэһэн улас болохо Ирланд нь элүүрые хамгаалга, эдэй засагай эрхэ сүлөө, хэблэлэй эрхэ сүлөө зэргэ харуулһан баримтаар һайн дүн харуулдаг.[17] Ирланд болбол Европын Холбооной гэшүүн ба Европын Зүблэл ба ЭЗХАХБ-ын байгуулагша гэшүүн мүн. Ирландын засагай газар Дэлхэйн 2-р дайнай үмэнэ сэрэгэй нейтралитетые баримталжа ерэһэн ба НАТО-гой гэшүүн бэшэ,[18] болобошье Эб найрамдалай түлөө Партнёрство, PESCO-ын гэшүүн юм.
Европо | ||
![]() | Австри · Азербайджан · Албани · Андорра · Беларусь · Бельги · Болгари · Босни ба Герцеговина · Ватикан · Германи · Греци · Гүржи · Дани · Ирланд · Исланд · Испани · Итали · Казахстан · Кипр · Оросой холбоото улас · Латви · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Мальта · Молдави · Монако · Нидерланд · Норвеги · Нэгэдэһэн Хаанта Улас · Польшо · Португал · Румыни · Сан-Марино · Серби · Словак · Словен · Турк · Унгар · Украина · Финланд · Франци · Хойто Македони · Хорвати · Черногори · Чехи · Швейцари · Швеци · Эстони |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.