From Wikipedia, the free encyclopedia
Елізаветпальская губерня (азерб.: Yelizavetpol quberniyası; арм.: Ելիզավետպոլի նահանգ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі.
Елізаветпальская губерня | |||
---|---|---|---|
|
|||
Краіна | |||
Уваходзіць у |
|
||
Адміністрацыйны цэнтр | |||
Дата ўтварэння | 9 снежня 1867 | ||
Дата скасавання | 26 красавіка 1920 | ||
Насельніцтва |
|
||
Плошча |
|
||
![]() |
|||
![]() |
|||
![]() |
Гэта была адна з самых значных па прасторы губерняў Закаўказзя, размешчаная ва ўсходняй яго частцы, прыблізна паміж 38°50' и 41 1/2 ° паўночнай шыраты і 44°21' і 48°21' усходняй даўгаты (ад Грынвіча); на поўначы яна межавала з Тыфліскай губерняй, Закатальскай акругай і Дагестанскай вобласцю; на ўсходзе — з Бакінскай губерняй; на захадзе — з Тыфліскай і Эрыванскай губернямі, а на поўдні — з Персіяй па рацэ Аракс, якая мела тут дзяржаўную мяжу Расіі. У азначаных межах Елізаветпальская губерня займала плошчу ў 38 782,5 кв. вёрсты ці 44 136 км² (па Стрэльбіцкім).
Клімат Елізаветпальскай губерні вельмі разнстайны. Зона горных паш, што ляжыць вышэй лясной расліннасці, на працягу амаль трох чвэрцяў года пакрыта снягамі і зусім бязлюдная; улетку, пры дастатку атмасфернай і глебавай вільгаці, расліннасць прыцягвае качэўнікаў з іх статкамі, якія застаюцца тут да сярэдзіны ці канца жніўня. Ніжэй горных паш, у паласе лясоў, клімат, хоць яшчэ суровы, ужо дазваляе займацца культурай хлебных раслін (апроч кукурузы і рыса); зімы тут багата снежныя і даволі суровыя, лета халаднаватае і дажджлівае з частымі градабоямі, што моцна шкодзяць пасевам. На перадгор’ях, апроч хлябоў, з’яўляюцца сады і вінаграднікі; месцамі тут даводзіцца звяртацца да штучнага абваднення. Нарэшце, шырокія нізінныя і стэпавыя прасторы вылучаюцца гарачым і сухім цягам доўгага лета кліматам і кароткай і мяккай узімку; вясна кароткая, хутка пераходзіць у лета. З канца красавіка ўсталёўваецца засуха, пры жарах да 45 °C, якая працягваецца да сярэдзіны верасня і абумаўляльная паўсюднае выгаранне і засыханне дзікай расліннасці і ўзмоцненую патрэбу культурных, вельмі тут размаітых, раслін у штучным абвадненні. Глыбокай восенню і зімой, з прычыны дажджоў, стэпу пакрываюцца травамі, утваральнымі так званыя зімовыя пашы, на якіх пасвіцца скаціна ў зімовы час. Снег зімой у гэтых частках Елізаветпальскай губерні выпадае рэдка і трымаецца мала, а маразы звычайна не перасягаюць 5-6° С. Пра клімат Елізаветпаля і Шушы, з якіх першы можа характарызаваць нізіны і стэпы, а другая — лясную палосу, ніжэй даюцца наступныя дадзеныя:
Вышыня, у метрах | Сярэдняя тэмпература студзеня | Сярэдняя тэмпература ліпеня | Сярэдняя тэмпература года | Колькасць асадкаў, у мм. | |
---|---|---|---|---|---|
Елізаветпаль | 445 | 0,1° | 24,9° | 18,1° | 256,9 |
Шуша | 1368 | −3,3° | 19,2° | 8,8° | 658,9 |
павет | азербайджанцы[2] | армяне | лезгіны | рускія | беларусы | немцы | курды | таты | удзіны |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Губерня цалкам | 60,8 % | 33,3 % | 1,7 % | 1,6 % | … | … | … | … | … |
Арэшскі павет | 70,0 % | 20,5 % | 9,4 % | … | … | … | … | … | … |
Джэбраільскі павет | 74,1 % | 23,7 % | … | 1,1 % | … | … | … | … | … |
Джэваншырскі павет | 71,6 % | 26,9 % | … | … | … | … | … | … | … |
Елізаветпальскі павет | 63,9 % | 26,4 % | … | 4,4 % | 1,7 % | 1,9 % | … | … | … |
Зангезурскі павет | 51,6 % | 46,1 % | … | … | … | … | 1,3 % | … | … |
Казахскі павет | 57,2 % | 38,9 % | … | 3,0 % | … | … | … | … | … |
Нухінскі павет | 69,3 % | 15,7 % | 7,1 % | … | … | … | … | 1,5 % | 5,8 % |
Шушынскі павет | 45,3 % | 53,3 % | … | 1,0 % | … | … | … | … | … |
У пачатку XX стагоддзя ў склад губерні ўваходзіла 8 паветаў:
№ | Павет | Цэнтр | Плошча, вёрст² |
Насельніцтва[3] (1897), чал. |
---|---|---|---|---|
1 | Арэшскі | с. Агдаш (528 чел.) | 2 829,6 | 67 277 |
2 | Джэваншырскі | с. Тэртэр (752 чал.) | 4 818,4 | 72 719 |
3 | Елізаветпальскі | г. Елізаветпаль (33 625 чал.) | 7 695,7 | 162 788 |
4 | Зангезурскі | с. Герусы (1 450 чал.) | 6 829,7 | 137 871 |
5 | Казахскі | с. Казах (1 769 чал.) | 6 024,2 | 112 074 |
6 | Джэбраільскі | с. Джэбраіл | 2 922,6 | 66 360 |
7 | Нухінскі | г. Нуха (24 734 чал.) | 3 346,7 | 120 555 |
8 | Шушынскі | г. Шуша (25 881 чал.) | 4 315,6 | 138 771 |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.