Во́жыкавыя (Erinaceidae[1]) — сямейства ў атрадзе Eulipotyphla. Да нядаўніх часоў гэта сямейства адносілі да атрада Erinaceomorpha, які быў аб’яднаны з парафілетычным атрадам Soricomorpha у атрад Eulipotyphla. Атрад Eulipotyphla прызнаны навуковай супольнасцю монафілетычным[2]; атрад Soricomorpha быў прызнаны парафілетычным, бо Soricidae маюць больш нядаўняга агульнага продка з Erinaceidae, чым іншыя прадстаўнікі Soricomorpha[3].
Хуткія факты Навуковая класіфікацыя, Міжнародная навуковая назва ...
Закрыць
Erinaceidae уключаюць у сябе сапраўдных вожыкаў (падсямейства Erinaceinae) Еўразіі і Афрыкі і гімнур (падсямейства Hylomyinae) Паўднёва-Усходняй Азіі. Калісьці гэта сямейства адносілі да атрада Insectivora, але цяпер гэты атрад прызнаны навукова неактуальным з прычыны поліфіліі[1].
Вожыкавыя звычайна маюць форму землярыйкападобную форму цела з доўгімі мордамі і кароткімі хвастамі. Вожыкавыя, аднак, большыя па памеры за землярыек: напрыклад, даўжыня цела і вага малой гімнуры знаходзяцца ў дыяпазоне 10-15 см і 40-60 г адпаведна, а звычайнай гімнуры — 26-45 см і 1-1,4 кг адпаведна. Усе віды вожыкавых, акрамя аднаго, маюць вялікія вочы і вушы і па пяць пальцаў на кожнай назе, на якіх у некаторых прадстаўнікоў ёсць моцныя кіпцюры для капання. Валасы сапраўдных вожыкаў ператвораны ў вострыя калючкі, якія ажыццяўляюць абарончую функцыю і пакрываюць верхнюю і бакавыя паверхні цела — гімнуры жа маюць выключна звычайныя валасы. Большасць прадстаўнікоў вожыкавых мае анальныя пахучыя залозы, але яны значна лепей развітыя ў гімнур, чым у сапраўдных вожыкаў, што тлумачыць моцны пах першых[4].
Вожыкавыя з’яўляюцца ўсёеднымі з дамінаваннем у рацыёне насякомых, чарвякоў і іншых дробных беспазваночных. Erinaceidae могуць таксама харчавацца насеннем і садавіной і зрэдку ўжываць птушыныя яйкі ды здыхляціну. Зубы вожыкавых вострыя і прыстасаваныя для пранізання беспазваночных ахвяр. Зубная формула вожыкавых: 2-3.1.4.33.1.2-4.3.
Сапраўдныя вожыкі з’яўляюцца начнымі жывёламі, а для гімнур гэта рыса характэрна ў меншай ступені — яны могуць праяўляць актыўнасць і днём. Многія віды жывуць у простых норах, калі іншыя канструююць часовыя гнёзды на паверхні зямлі з лісця ды травы або сховішчы ў полых бярвеннях ці іншых месцах, дзе можна схавацца. Вожыкавыя — адзіночныя жывёлы, якія збіраюцца разам толькі на сезон размнажэння, прычым бацька не грае ніякай ролі ў гадаванні маладых жывёл[4].
Самкі сямейства вожыкавых нараджаюць пасля перыяду цяжарнасці, які знаходзіцца ў інтэрвале прыкладна ад 6 да 7 тыдняў. Маладыя жывёлы нараджаюцца сляпымі і безвалосымі. У сапраўдных вожыкаў калючкі адрастаюць на працягу 36 гадзін пасля нараджэння.
Вожыкавыя — адносна прымітыўная група плацэнтарных сысуноў, якая зусім нязначна змянілася з часоў яе з’яўлення ў эацэне. Так званы, «гіганцкі вожык» (насамрэч не сапраўдны вожык, а гімнура) Deinogalerix, які жыў у эпоху міяцэну на востраве Гаргана (уваходзіць у склад сучаснай Італіі), быў памерам з вялікага труса і харчаваўся болей пазваночнымі жывёламі і здыхляцінай, чым насякомымі[5].
На сённяшні дзень апісаныя 2 падсямействы і 13 родаў вожыкавых.
- Сямейства Erinaceidae:
- † Род Silvacola;
- Падсямейства Erinaceinae (Сапраўдныя вожыкі):
- † Род Amphechinus:
- † Amphechinus akespensis;
- † Amphechinus arverniensis;
- † Amphechinus baudelotae;
- † Amphechinus edwardsi;
- † Amphechinus ginsburgi;
- † Amphechinus golpeae;
- † Amphechinus horncloudi;
- † Amphechinus intermedius;
- † Amphechinus kreuzae;
- † Amphechinus major;
- † Amphechinus microdus;
- † Amphechinus minutissimus;
- † Amphechinus robinsoni;
- † Amphechinus taatsiingolensis;
- Род Atelerix:
- Чатырохпальцы вожык, Atelerix albiventris;
- Алжырскі вожык, Atelerix algirus;
- Паўднёва-Афрыканскі вожык, Atelerix frontalis;
- Самалійскі вожык, Atelerix sclateri;
- Род Erinaceus:
- Род Hemiechinus:
- Вушасты вожык, Hemiechinus auritus;
- Нашыйнікавы вожык, Hemiechinus collaris;
- Род Mesechinus:
- Даурскі вожык, Mesechinus dauuricus;
- Кітайскі вожык, Mesechinus hughi;
- Род Paraechinus:
- Эфіопскі вожык, Paraechinus aethiopicus;
- Доўгаіглісты вожык, Paraechinus hypomelas;
- Індыйскі вожык, Paraechinus micropus;
- Галапузы вожык, Paraechinus nudiventris;
- Падсямейства Hylomyinae (Гімнуры):
- † Род Deinogalerix;
- † Deinogalerix brevirostris;
- † Deinogalerix freudenthali;
- † Deinogalerix intermedius;
- † Deinogalerix koenigswaldi;
- † Deinogalerix minor;
- Род Echinosorex:
- Род Hylomys:
- Вушастая гімнура, Hylomys megalotis;
- Карлікавая гімнура, Hylomys parvus;
- Малая гімнура, Hylomys suillus;
- Род Neohylomys:
- Хайнаньская гімнура, Neonylomys hainanensis;
- Род Neotetracus:
- Землярыйкавая гімнура, Neotetracus sinensis;
- Род Podogymnura:
- Дынагацкая гімнура, Podogymnura aureospinula;
- Гімнура Мінданаа, Podogymnura truei.
Roca, A.L., G.K. Bar-Gal, E. Eizirik, K.M. Helgen, R. Maria, M.S. Springer, S.J. O'Brien, and W.J. Murphy (2004). "Mesozoic origin for West Indian insectivores". Nature. 429 (6992): 649–651. doi:10.1038/nature02597. PMID 15190349.{{cite journal}}
: Папярэджанні CS1: розныя назвы: authors list (спасылка)