From Wikipedia, the free encyclopedia
Беларускі алфавіт, беларуская азбука — алфавіт беларускай мовы, заснаваны на кірылічным пісьме, паходзіць ад алфавіта стараславянскай мовы. Існуе ў сучасным выглядзе з 1922 г. (фармальна, прапанаваны ў 1918 г., гл. гісторыю развіцця).
Кірылічныя алфавіты |
---|
![]() |
Славянскія: |
Беларускі |
Балгарскі |
Сербскі |
Македонскі |
Рускі |
Украінскі |
Неславянскія: |
Казахскі |
Кыргізскі |
Малдаўскі |
Мангольскі |
Таджыкскі |
Гістарычныя: |
Стараславянская азбука |
Румынская кірыліца |
* Азначаны толькі афіцыйныя алфавіты дзяржаў. Падрабязней тут. |
Гл. таксама: Беларускі лацінскі алфавіт, Беларускі арабскі алфавіт.
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | |
1 | Аа | Бб | Вв | Гг | Дд | Ее | Ёё | Жж | Зз | Іі |
11 | Йй | Кк | Лл | Мм | Нн | Оо | Пп | Рр | Сс | Тт |
21 | Уу | Ўў | Фф | Хх | Цц | Чч | Шш | Ыы | Ьь | Ээ |
31 | Юю | Яя |
Заўвагі
Алфавіт сярэдневяковай кірыліцы (11 ст.) складаўся з 43 літар. У час развіцця беларускай мовы і алфавіта 15 літар былі вынятыя. Яшчэ 4 новыя літары былі дабаўлены, даючы, такім чынам, сучасны набор з 32 літар.
Новымі літарамі былі:
У сучаснай форме, беларускі алфавіт фармальна існуе з моманту афіцыйнага прыняцця граматыкі Браніслава Тарашкевіча для выкарыстання ў савецкай школьнай сістэме (1922 г., то бок з моманту выдання самой граматыкі (1918 г.)). Перад гэтым выкарыстоўвалася некалькі неафіцыйных варыянтаў алфавіта на аснове тагачаснага рускага, з дробнымі ўзаемнымі адрозненнямі.
У 1920-х, асабліва на Беларускай Акадэмічнай канферэнцыі (1926 г.), прапаноўваліся разнастайныя змяненні ў алфавіце. Найбольш абмяркоўваліся замена «й» на «ј» ((CYRILLIC) JE), і/або замена «е», «ё», «ю», «я» на «је» (або «јє»), «јо», «ју», «ја» (на ўзор сербскага правапісу), адпаведна, і/або замена «ы» на «и» (на ўзор украінскага правапісу), і/або ўвядзенне літары «ґ» і/або ўвядзенне спецыяльных графем ці лігатур для афрыкатных «дж», «дз» і інш. Час ад часу пэўную ўвагу атрымлівалі прапановы ўвядзення лацінскага пісьма (напрыклад, прапанова Жылуновіча на Беларускай Акадэмічнай канферэнцыі (1926 г.)). Аднак, нішто з гэтага не было ажыццёўлена.
Вядомы беларускі лінгвіст Ян Станкевіч у сваіх пазнейшых працах прапанаваў цалкам іншы парадак алфавіта (гл. таксама: Беларускі лацінскі алфавіт):
Оо | Аа | Ээ | Бб | Гг | Хх | Дд | Ее | Ёё | |
Яя | ДЗдз | ДЖдж | Зз | Жж | Іі | Йй | Кк | Лл | Мм |
Нн | Пп | Рр | Сс | Шш | Тт | Вв | Уу | Ўў | Фф |
Ьь | Цц | Чч | Ыы | Юю |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.