From Wikipedia, the free encyclopedia
Сакратары вялікія літоўскія (лац.: secretarius) — ураднікі ў Вялікім Княстве Літоўскім.
Спачатку сакратаром называлася службовая асоба ў канцылярыі ВКЛ, якая непасрэдна займалася справаводствам вялікага князя (караля) і прызначалася ім. Упершыню згадваецца ў 1407, часам так называліся вялікакняскія пісары, як мяркуецца, найбольш заслужаныя з іх. З другой паловы 16 стагоддзя сакратар — асобны ўрад, часам іх дзейнасць не была звязана проста са справаводствам (выконвалі абавязкі мернікаў, рэвізораў, паборцаў, памежных камісараў і іншыя). Некаторыя сакратары вялі дакументацыю Рады Вялікага Княства Літоўскага, што пазней рабілі рэгенты.
Сакратар вялікі духоўны — цэнтральны ўрад, асобны ад апарату канцлера і падканцлера ВКЛ. Утвораны на сойме 1670. Прызначаўся каралём з духоўных асоб, вёў спецыяльна даручаныя справы.
Сакратар вялікі свецкі — цэнтральны ўрад. У пачатку 16 стагоддзя з тытулам «найвышэйшы сакратар ВКЛ» выступаў пісар Іван Сямёнавіч Сапега, як мяркуецца, на ўзор адпаведнай пасады ў Польшчы. Сталы ўрад сакратара вялікага свецкага ўстаноўлены ў ВКЛ на каранацыйным сойме 1764.
Дата прыняцця пасады |
Дата складання пасады альбо смерці |
Асоба | Выява | Заўвагі |
---|---|---|---|---|
Вялікія сакратары літоўскія | ||||
1671 | 1684 | Канстанцін Казімір Бжастоўскі (Konstanty Kazimierz Brzostowski) | Паступіў на смаленскага біскупа | |
10 верасня 1684 | 28 жніўня 1698 | Вінцэнт Станіслаў Валовіч (Wincenty Stanisław Wołłowicz) | ![]() | Памёр |
1698 | 1704 | Ян Мікалай Згерскі (Jan Mikołaj Zgierski) | ![]() | |
18 красавіка 1704 | 1713 | Павел Францішак Сапега (Paweł Franciszek Sapieha) | Паступіў на жамойцкага біскупа | |
15 снежня 1713 | 15 лістапада 1724 | Міхал Геранім Анцута (Michał Hieronim Ancuta) | ![]() | |
18 лістапада 1724 | 1736 | Юзаф Міхал Карп (Józef Michał Karp) | ![]() | Паступіў на жамойцкага біскупа |
20 студзеня 1736 | 1740 | Антоні Дамінік Тышкевіч (Antoni Dominik Tyszkiewicz) | Паступіў на жамойцкага біскупа | |
10 чэрвеня 1740 | 1748 | Антоні Юзаф Война (Antoni Józef Wojna) | ![]() | Памёр |
14 чэрвеня 1748 | 1755 | Антоні Эразм Валовіч (Antoni Erazm Wołłowicz) | ![]() | Паступіў на луцкага біскупа |
25 мая 1755 | 1762 | Ян Дамінік Лапацінскі (Jan Dominik Łopacińskii) | ![]() | Паступіў на жамойцкага біскупа |
12 сакавіка 1762 | 1782 | Томаш Ігнацы Зянковіч (Tomasz Ignacy Zienkowicz) | ![]() | |
10 жніўня 1782 | 1793 | Ежы Антоні Палубінскі (Jerzy Antoni Połubiński) | ![]() | |
Дата прыняцця пасады |
Дата складання пасады альбо смерці |
Асоба | Выява | Заўвагі |
---|---|---|---|---|
Вялікія сакратары літоўскія | ||||
24 снежня 1764 | 1773 | Яўхім Храптовіч (Joachim Chreptowicz) | ![]() | Паступіў на літоўскага падканцлера |
27 красавіка 1773 | 1778 | Андрэй Агінскі (Andrzej Ignacy Ogiński) | ![]() | Паступіў на троцкага кашталяна |
13 мая 1778 | 1781 | Міхал Ежы Мнішак (Michał Jerzy Mniszech) | ![]() | Паступіў на надворнага літоўскага маршалка |
23 мая 1781 | 1793 | Фрыдэрык Юзаф Машынскі (Fryderyk Józef Moszyński) | Паступіў на вялікага кароннага маршалка | |
1793 | 1795 | Валерыян Тэнгаборскі (Walerian Tęgoborski) | ![]() | Склаў урад у сувязі са спыненнем існавання Рэчы Паспалітай |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.