From Wikipedia, the free encyclopedia
Гранада әмирлеге (ғәр. مملكة غرناطة, исп. Reino nazarí de Granada) — Европала һуңғы ғәрәп дәүләте һәм Пиреней ярымутрауы территорияһында һуңғы Ислам дәүләтселеге, 1228 йылдан 1492 йылдың 2 ғинуарына тиклем булған.
Гранада әмирлеге | |
ғәр. إمارة غرﻧﺎﻃﺔ | |
Флаг | Герб |
![]() | ![]() |
Нигеҙләү датаһы | 1238 |
---|---|
Рәсми атамаһы | إمارة غرﻧﺎﻃﺔ |
Кем хөрмәтенә аталған | Гранада[d] |
Нигеҙләүсе | Мухаммад I ал-Галиб[d] |
Ойошма етәксеһенең вазифаһы | Эмир Гранады[d] һәм sultan of Granada[d] |
Рәсми тел | классик ғәрәп теле[d] |
Донъя ҡитғаһы | Европа |
Дәүләт |
![]() |
Административ үҙәк | Madinat Gharnāṭah[d] |
Идара итеү формаһы | наследственная монархия[d] |
Сиктәш | Королевство Кастилия и Леон[d] |
Алдағы | Әлмөхәдтәр[d] |
Тәртип буйынса һуңыраҡ килеүсе | Королевство Гранада[d] |
Алыштырған | Q104178315? |
Ҡулланылған тел | Андалузский диалект арабского языка[d], Сефард теле, Амазиг телдәре һәм мосарабский язык[d] |
Ғәмәлдән сыҡҡан дата | 2 ғинуар 1492 |
![]() | |
Рәсми дине | Сөнниҙәр |
![]() |
Гранада әмирлеген испандар яулап алыуы ярымутрауҙа Христиан Реконкистаһының һигеҙ быуатлыҡ христиан процесын тамамлай[1]. Гранаданың ҡолауы, Константинополдең баш һалыуы кеүек, Европа дәүләтселеге тарихында мөһим этап була. 1492 йылда Гранада әмирлеге емерелгәндән һуң, уның территорияһы Гранада батшалығы булараҡ, Кастилия короллегенең бер өлешөнә әйләнә.
XV быуат аҙағында Гранада әмирлегенең көсһөҙләнеүенә Кастилия һәм Леон Короллеге менән даими һуғыштар булышлыҡ итә, һөҙөмтәлә ауыр яһаҡ түләргә тура килә. Мәҫәлән, 1470 йылғы килешеү буйынса Гранада Кастилияға йыл һайын 20 мең алтын дублон түләргә бурыслы була. Әмирлек ҡалаларында аристократик төркөмдәрҙең үҙ-ара ыҙғыш-талашы киҫкенләшә.
Сәйәси-иҡтисади характерҙағы ыҙғыштан тыш, халҡының этник талаштары көсәйә. Тикшеренеүҙәр буйынса, XV быуатта Гранада әмирлегенең халҡы һаны яҡынса 5 млн тәшкил итә. Бындай ҙур булмаған тау территорияһы өсөн байтаҡ һан. Испандар мавр тип атағандарҙың күпселеген берберҙәр — ғәрәптәр баҫып алған африка ҡәбиләләренең береһе вәкилдәре тәшкил итә. Баҫып алыусы ғәрәптәрҙең тоҡомдары һәм династия вәкилдәре — төрөк солтандары яллаған яңысарға бәйле булған ише — берберҙәргә бәйле булып сыға.
XV быуат аҙағында әмирлек көрсөккә дусар була — ҡаҙнала хроник рәүештә аҡса, аҙыҡ — түлек етешмәй, халыҡ аслыҡ кисерә, ҡала биналары буш тора һәм емерелә.
1492 йылда Гранада 1453 йылгы өметһеҙ Константинополде хәтерләтә. Былар барыһы ла социаль ойошманың күрһәтелгән етешһеҙлектәре, гуманитар көрсөк һәм Гранаданың тышҡы сәйәси хәле менән бергә, әмирлекте тулыһынса еңелеүгә килтерә. Иберия ярымутравын мосолмандарҙан яулап алып, Испания триумфты байрам итә. Шуныһы иғтибарға лайыҡ, шул уҡ йылда испан экспедицияһы Колумб Американы аса. Бынан тыш, күп кенә күренекле христиан эшмәкәрҙәре мосолман Гранадаһының емерелеүен төрөктәр һөжүме аҫтында христиан Константинополенең ҡолатылыуы өсөн лайыҡлы компенсация тип кабул итәләр.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.