Avstraliya İttifaqının pul vahidi From Wikipedia, the free encyclopedia
Avstraliya dolları ($, kod: AUD 036) — Avstraliya İttifaqının pul vahididir. Milad adası, Kokos adaları və Norfolk adası, eləcə də müstəqil Sakit okean hövzəsi dövlətləri: Kiribati, Nauru və Tuvalu daxil olmaqla bu ölkələrin milli valyutası. Bir dollar 100 sentə bölünür. Adi halda dollar işarəsi "$" ilə qısaldılır, lakin digər qeyd variantları: A$, $A, AU$ və $AU var.
Avstraliya dolları | ||||
---|---|---|---|---|
| ||||
Kod və simvol | ||||
ISO 4217 kodu | AUD (036) | |||
Simvol | $ | |||
Dövriyyə ərazisi | ||||
Emitent ölkə |
![]() |
|||
Əvəzedici və paralel vahidlər | ||||
Kiçik | sent (1⁄100) | |||
Dövriyyədə olan sikkə və əsginaslar | ||||
Sikkələr | 5, 10, 20, 50 sent | |||
Əsginas | 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 dollar | |||
Tarixi | ||||
Dövriyyəyə buraxılma | 14.02.1966 | |||
Əvvəlki valyuta | Avstraliya funtu | |||
Sikkə və əskinasların buraxılması və istehsalı | ||||
Mərkəzi bank | Avstraliya Ehtiyat Bankı | |||
rba.gov.au | ||||
![]() |
Avstraliya dolları dünyada ən çox satılan altıncı valyutadır (ABŞ dolları, avro, yen, funt sterlinq və İsveçrə frankından sonra)[1] dünya valyuta əməliyyatlarının 5% -ni təşkil edir. Valyuta ticarətçiləri arasında populyarlıq Avstraliyadakı yüksək faiz dərəcəsi, valyuta bazarının hökumətin müdaxiləsindən nisbi azadlığı, Avstraliya iqtisadiyyatı və siyasi sisteminin ümumi sabitliyi ilə əlaqədardır.[2]
1988-ci ildən bəri əskinas hazırlamaq üçün kağızdan yox, xüsusi nazik plastikdən istifadə olunur.
Onluq pul vahidi olan Avstraliya dolları 14 fevral 1966-cı il tarixində dövriyyəyə buraxılmış və on iki onluq Avstraliya funtunu əvəz etmişdir.[3] Avstraliya Ehtiyat Bankı yeni milli valyutanın tətbiqinə hazırlaşdığını hələ 1960-cı ildən bildirmişdi. Uzun müddət ərzində ölkədə yeni pul nişanının maketinin hazırlanması üzərində hazırlıq işləri görülmüşdür. Bu müddət ərzində yeni valyutanın adı üçün minlərlə təklif verilmişdir. 1965-ci ildə Avstraliyanın Baş naziri Robert Menzies “the royal” adını təklif etdi. Ancaq təklif əhali arasında dəstək almadığından valyutaya dollar adlandırıldı.[3] Treyderlərin jarqonunda Avstraliya dollarına "ozzi" (aussie) deyilir.[4]. 1988-ci ildə ilk plastik əskinas buraxılmışdı.[5]
1966-cı ildə 1, 2, 5, 10, 20 və 50 sent nominalda sikkələr dövriyyəyə buraxıldı. Bir dollarlıq sikkə 1984-cü ildə, iki dollarlıq sikkə 1988-ci ildə zərb edilmişdi.[6] 1 və 2 sent nominallı sikkələr 1991-ci ildə, 1 dollarlıq əskinaz 1984-cü ildə, 2 dollarlıq 1988-ci ildə dövriyyədən çıxarıldı. Nağd hesablaşmalar, məbləği standart yuvarlaqlaşdırma qaydalarına uyğun olaraq 5 qəpiyə qədər çoxluğa yuvarlaqlaşdırmaqla aparılır. Sikkələr şəklində olan bütün Avstraliya dollarları ön tərəfdə II Elizabetin şəklini daşıyır və Avstraliya kral zərbxanası (ing. Royal Australian Mint) tərəfindən buraxılır.
Avstraliya müntəzəm olaraq 50 sent nominalında xatirə sikkələri buraxır. Bunlardan birincisi, 1970-ci ildə Ceyms Kukun Avstraliya qitəsinin şərq sahillərinin kəşfi və orda apardığı tədqiqatların xatirəsinə həsr edilmiş sikkə idi. Bunun ardınca 1977-ci ildə II Elizabetin Gümüş Yubiley Sikkəsi, 1981-ci ildə Şahzadə Çarlz və Diananın toyunun şərəfinə sikkə, 1982-ci ildə Brisbendə "Birlik Oyunları" şərəfində sikkə və s. zərb edilmişdir. 20 qəpik və 1 dollar nominallı sikkələrin xüsusi buraxılışı da olmuşdur.
Avstraliya sikkələri | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Şəkillər | Dəyəri | Texniki parametrləri | Təsviri | İlk zərb edilmə tarixi | |||||
Diametri | Qalınlığı | Çəkisi | Tərkibi | Kənarı | Üz tərəfi | Arxa tərəfi | |||
![]() ![]() |
1¢ (dövriyyədən çıxarılıb) |
17,53 mm | >1,4 mm | 2,59 q | 97 % mis 2,5 % sink 0,5 % qalay |
hamar | II Elizabet | Lələ quyruq tülkü | 1966 |
2¢ (dövriyyədən çıxarılıb) |
21,59 mm | <1,9 mm | 5,18 q | hamar | Lələ quyruq tülkü | ||||
![]() ![]() |
5¢ | 19,41 mm | <1,3 mm | 2,83 q | melxior 75 % mis 25 % nikel |
qabar | II Elizabet | Yexidna | 1966 |
![]() |
10¢ | 23,60 mm | <2 mm | 5,60 q | Böyük kələz | ||||
![]() |
20¢ | 28,52 mm | <2,5 mm | 11,30 q | Ördəkburun | ||||
![]() |
50¢ | İyirmibucaq ən gödəyi: 31,51 mm ən uzunu: 32,00 mm |
3 mm | 15,55 q | Düz | Avstraliya gerbi | 1966 | ||
![]() |
$1 | 25,00 mm | <3 mm | 9,00 q | 92 % mis 6 % alüminium 2 % nikel |
Qabar hissələrlə |
II Elizabet | Beş kenquru | 1984 |
![]() |
$2 | 20,50 mm | <3,2 mm | 6,60 q | Avstraliya aborigenləri | 1988 |
İlk kağız Avstraliya dollarları 1966-cı ildə çap olunmuşdur. 1, 2, 10 və 20 dollarlıq əskinaslar keçmiş Avstraliya funtlarının ekvivalenti idi. Beş dollarlıq əskinaz 1967-ci ildə ictimaiyyət onlu pul sistemi ilə tanış olduqdan sonra buraxıldı.
1984-cü ildə 1 dollarlıq əskinas, 1988-ci ildə isə 2 dollarlıq əskinas sikkə ilə əvəz olundu. 50 dollarlıq əskinas 1973-cü ildə, 100 dollarlıq əskinas isə 1984-cü ildə dövriyyəyə buraxıldı. Bütün Avstraliya əskinasları eyni boyda, lakin fərqli uzunluqdadır.
1988-ci ildə ilk plastik əskinas buraxıldı (bu, Avstraliyanın avropalılar tərəfindən məskunlaşmasının 200 illiyinə həsr edilmişdi). Hazırda bütün fakturalar xüsusi plastikdən hazırlanır.
2014-cü ildə Avstraliyanın Ehtiyat Bankı yeni nəsil əskinasların buraxılışını elan etdi.[7]. Yeni nəsil əskinaslarda əlavə təhlükəsizlik xüsusiyyətləri, habelə görmə qüsurlu və görmə qabiliyyəti zəif olanlar üçün relyef modeli olmalı idi. 2020-ci ilin sonundan etibarən bütün yeni əskinaslar dövriyyəyə buraxıldı. Köhnə qəbildən olan əskinaslar sıradan çıxdıqca dövriyyədən çıxarılacaqlar.
Avstraliya əskinasları | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Şəkil | Nominal | Ölçülər (mm) |
Əsas rəngi | Təsvir | Çap tarixi | ||||
Ön tərəf | Arxa tərəf | Ön tərəf | Arxa tərəf | Şəffaflıq pəncərəsi | Dövriyyəyə buraxılma | ||||
![]() |
![]() |
Əsli $5 | 130×65 | Solğun çəhrayı[8] | II Elizabet | Avstraliya Parlamentinin müasir və köhnə binası | Evkalipt gülü | 7 iyul 1992 | |
![]() |
![]() |
$5 dəyişən rəng | bənövşəyi/çəhrayı | Mərkəzdə - II Elizabetin portreti; solda — evkalipt budağı (lat. Eucalyptus haemastoma növü); sağda — evkalipt gülünün rəsminin əksi. | Mərkəzdə — Avstraliya Parlamentinin müasir binası və köhnə binanın görüntüləri; solda - yeni parlament binasının landşaft dizaynı; sağda - yeni parlament binasının memarlıq xüsusiyyətlərini əks etdirən həndəsi formalar. | 24 aprel 1995 | |||
![]() |
![]() |
$5 | Mərkəzdə - Ser Henri Parksın portreti; solda - Tenterfild İncəsənət Məktəbinin təsviri, burada Henri Parks milli parlamentə və federal bir Avstraliyaya ehtiyac olduğunu söyləmişdi; solda - bu nitqdən bir çıxarış, imzası, habelə dövlət emblemlərinin təsvirləri; sağda - Avstraliya rəssamı Tom Robertsin "Avstraliya İttifaqının ilk parlamentinin açılışı" tablosundan səhnə, Sidneydəki parkda yer alan Federasiya Pavilyonunun və Melburndakı Kral Sərgi Mərkəzinin təsviri. | Mərkəzdə - Avstraliya himninin sözləri əks olunmuş mikromöhür, Spens imzalı Ketrin Helen Spensin portreti; solda - Dövlət Uşaq Departamentinin binası, Cənubi Xaç; sağda - federasiya yaratmaq üçün mübarizə aparan beş tarixi şəxsiyyətin kiçilmiş portretləri, günəş şüalarının təsviri, akasiya budağı. | Yarpaq formasında pəncərə | 1 yanvar 2001 | |||
![]() |
![]() |
$10 | 137×65 | Mavi | Mərkəzdə - Banjo Patersonun portreti, Patersonun “Qarlı çaydan gələn oğlan” şeirindən bir parça (mikromöhürdə); solda - atda bir atlı (Patersonun "Qarlı Çaydan gələn oğlan" şeiri ilə paralel aparılır), yel dəyirmanı olan gül çələngi; sağda - əhilləşdirilməmiş atlar, "Waltzing Matilda" yazısı ("Avstraliyanın qeyri-rəsmi himni" adlandırılan Avstraliya xalq mahnısı və Paterson tərəfindən yazılmış sözlər). | Mərkəzdə - Meri Qilmorun portreti, onun solunda - Villiam Dobell tərəfindən çəkilmiş yaşlı Qilmorun portreti, "Heç vaxt düşmən məhsulumuzu yığa bilməz" şeirindən parçalar (mikromöhürdə); solda - yun daşıyan öküzlərin, eləcə də kəndli qadının və kənd yerlərinin təsviri; sağda - Meri Qilmorun imzası. | Yel dəyirmanı | 1 noyabr 1993 | |
![]() |
![]() |
$20 | 144×65 | Qırmızı | Mərkəzdə - Meri Reybinin portreti; solda - Reybiyə məxsus olan "Merkuri" yəlkənli gəmisi, gül çələngi içində kompas; sağda - Reybiyə məxsus Sidneydə Corc -Stritdəki ev, və onun imzası. | Mərkəzdə - Con Filinin portreti; solda - Filinin uçduğu "Victoriya" təcili yardım təyyarəsi, pedal generatoru, tibbi xəritədə "Harada ağrıyır?"; sağda - dəvə və sərraf (dəvələr Filin tərəfindən Avstraliyanın mərkəzi hissəsinə səyahəti əsnasında istifadə olunurdu). | Kompas və 20 | 31 oktyabr 1994 | |
![]() |
![]() |
$50 | 151×65 | Sarı | Mərkəzdə - David Yunayponun portreti, Yunaypon tərəfindən patentləşdirilmiş qoyun qırxma cihazının diaqramı, Junipon tərəfindən yazılmış "Avstraliya Aborigenlərinin Əfsanəvi Hekayələri" hekayəsinə onun əl yazısı ilə yazılan giriş; solda - missioner kilsəsi və yerli Avstraliya Aborigenlərindən olan ailə
cütlüyü; sağda - gül çələngində Cənub Xaçı bürcü. |
Mərkəzdə - Edit Koenin portreti, ana və övladlığa götürülmüş uşaqların şəkli; solda - Qərbi Avstraliyanın Parlament binası (Koen bu parlamentin üzvü idi); sağda - Koenin tribunada qadın hüquqları və uşaqların rifahı mövzusunda çıxış etdiyi şəkli var. | Cənub Xaçı və 50 | 4 oktyabr 1995 | |
![]() |
![]() |
$100 | 158×65 | Yaşıl | Mərkəzdə - Nelli Melbanın portreti; solda - Melbanın 1902-ci ildəki konsert proqramı zamanı oynadığı teatrın dekorasiya obrazı, səhnədəki aktrisa obrazı, Melbanın imzası; sağda - gül çələngində təsvir edilən Lir quyruq sərçə. | Mərkəzdə - Con Monaşın portreti və imzası; solda - "Gündoğan" döş nişanın və Con adlı uzunqulağın təsviri (Melburndakı abidəyə əsaslanan şəkil), süvarilər; sağda - əsgərlər və top. | Lir quyruq sərçə və 100 | 15 may 1996 | |
2015-ci ilin əvvəlində Avstraliya Ehtiyat Bankı, milli valyutaya yeni xüsusiyyətlər əlavə ediləcəyini açıqladı.[9] Toxunma xüsusiyyəti, görmə qabiliyyəti zəif olanlara məbləği müəyyənləşdirməyə kömək etmək üçün kabartmalı bir xüsusiyyətdir. Bənzər bir xüsusiyyət Kanada valyutasında istifadə olunur.[10]
Müasir dövrdə Avstraliyada üzən valyuta məzənnəsi rejimindən istifadə edirlər. Valyuta kursunun effektivliyini inflyasiyanın səviyyəsi müəyyən edir.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.