Upupa epops

especie de páxaru From Wikipedia, the free encyclopedia

Upupa epops

Les especies d'aves con nome común en llingua asturiana márquense como NOA. En casu contrariu, conséñase'l nome científicu. La pupa[2] o bubiella[3] (Upupa epops) ye una especie d'ave bucerotiformes de la familia Upupidae;[4] Sicasí, na taxonomía de Sibley-Ahlquist, Upupa ye dixebráu nun orde propiu, los Upupiformes. Ye una especie diurna, solitaria, territorial y migratoria.

Datos rápidos Pupa, Estáu de caltenimientu ...
Pupa
Thumb
Estáu de caltenimientu
Thumb
Esmolición menor (IUCN 3.1)[1]
Clasificación científica
Reinu: Animalia
Filu: Chordata
Clas: Aves
Orde: Bucerotiformes
Familia: Upupidae
Xéneru: Upupa
Especie: U. epops
Linnaeus, 1758
Distribución
Thumb
Thumb
      Residente tol añu

      Zona d'anidamiento       Zona d'ivernada

Otres especies

      Upupa africana

      Upupa marginata
Subespecies
Ver el testu
Consultes
[editar datos en Wikidata]
Zarrar

Nomenclatura

La pupa recibe diversos nomes según les rexones.[5] Los distintos nomes suelen ser onomatopéyicos, con aliteración (repetición d'una mesma lletra) qu'intenten reproducir el so carauterísticu cantar.

N'Aragón conocer popularmente col nome de gurgute y cuscute. En delles zones de Castiella y Aragón conozse como cucuta o cucut. En Canaries como apupu o tabobo. Na Comunidá Valenciana, Cataluña y Baleares como puput o palput. En Galicia recibe'l nome de bubela. En Murcia conózse-y col nome de parputa.. Na contorna lleonesa de La Maragatería conocer col nome de budibilla. En Navarra llámase-y gallico de San Martín. En Estremadura conocer como poipa

Distribución y hábitat

Les pupes son les mesmes n'Europa, Asia y África, sacante Madagascar, onde esiste una especie propia, Upupa marginata (considerada por dellos autores como una subespecie más de U. epops).[6] Ye una especie migratoria nes rexones septentrionales del so área de distribución y residente o parcialmente migratoria nes otres rexones.[7] La mayor parte de les que migren d'Europa probablemente enviernen n'África al sur d'El Sáḥara, sicasí les poblaciones del centru y este de Siberia migren al sur d'Asia.[7]

Viven en rexones seques, atopándose en montes claros, zones de frutales, viñeos y campos cultivaos con árboles.[8]

Carauterístiques

Thumb
Pupa dando'l llombu.

El so plumaxe puede variar dende un pardu rosado a una canela escuru o acoloratáu, coles ales y la cola llistaes de blancu y negru.[7] Ta dotda na cabeza d'un moñu de plumes eréctiles como un abanicu, pero casi siempres lo caltién zarráu. Miden de 25 a 29 cm de llargu, con 44 a 48 cm de valumbu d'ales. Son inconfundibles, especialmente pol vuelu erráticu que ye como'l d'una caparina xigante.

Historia natural

Camina pel suelu como un estornín. El so cantar ye un reclamu buecu y davezu trisilábicu “up-up-up”, que da-y orixe al so nome científicu. Les femes mientres tán nel nial y los pollos tienen un golor peculiar y desagradable.

Aliméntense introduciendo'l so llargu picu en tierra blanda o n'escrementos d'animales en busca d'inseutos y los sos bárabos,[7] anque come preferentemente grillus y escarabayos de gran tamañu.[8] Ye un depredador natural de la procesionaria del pinu.

Suel añerar en furacos d'árboles vieyos, cuévanos d'edificios, resquiebros ente les roques y montones de piedres.[8] Como nel del so pariente'l verderríos, tien a contener bayuroses cantidaes de fieces y güelen bien mal, lo que-y sirve de proteición contra los depredadores. Les pupes femes qu'añeren, cuando son asustaes por un intrusu faen salir una pequeña gota d'una secreción oleosa fedióndiga que producen nuna glándula asitiada na base de la cola. Esa secreción tien eses propiedaes por causa de unes bacteries simbiontes que espoxiguen na glándula, y qu'apurren a l'ave defenses frente a posibles patóxenos.[9][10][11] Les femes trescalen el so cuerpu con esa secreción escura con frecuencia, pero amás anubren voluntariamente los güevos con ella untándo-yla col picu, lo qu'aumenta'l so ésitu d'eclosión.[12]

Reproducción

Thumb
Güevos de Upupa epops

Dambos sexos son apaecíos, magar que les cries tienen colores más apagaos. Instala'l so ñeru nel furacu de los árboles, en muries, en tenaes, en teyaos etc. Guara la fema, que permanez nel ñeru dende l'empiece la puesta y ye alimentada pol machu. Los pulgos de los güevos tienen pequeños cráteres que sirven pa retener la secreción uropixial de la fema na so superficie (11) lo que fai que vaigan camudando de color dende azuláu a marrón a lo llargo de la incubación[13] Los pitinos pueden permanecer nel ñeru 28 díes y son alimentaos con inseutos, de primeres solo con alimentu apurríu pol machu y depués por dambos padres.

Subespecies

Thumb
Exemplar col copete de plumes esplegáu.

Conócense nueve subespecies de pupa Upupa epops :[4]

Dellos autores consideren a Upupa marginata, de Madagascar, una subespecie más de Upupa epops.[6]

La abubilla na cultura

Pol so formosu aspeutu interesó al home dende'l tiempu de los faraones.

  • La so dieta y el so tufu son les razones poles que la pupa inclúyese nel Antiguu Testamentu na llista d'aves non llimpies (ver Levítico 11:19 y Deuteronomiu 14:18).
  • Nuna Hagadá del Xudaísmu, refiérese a la pupa como curio por órden del ánxel Rahab (demoniu) d'una criatura que se trataría d'un viérbene Shamir,[15] que tendría l'habilidá de furar les más dures piedres y sería utilizáu pol rei Salomón pa construyir el Templu de Xerusalén.
  • La pupa apaez na mitoloxía romana. Acordies con Ovidio, Tereo tresformáu nuna abubilla escuerre a la so muyer Procne pa vengar la muerte d'Itis, el so fíu de mancomún qu'ella asesinó por despecho. Na mitoloxía griega la abubilla apaez como personaxe principal na comedia “Aves” d'Aristófanes.
  • Nel Islam, la pupa acomuña col Rey Salomón (el Profeta Suleyman pa los musulmanes), quien fala colos animales; ella cúnta-y sobre la Reina de Saba y el so magníficu reinu (Corán 27:20-28).
  • Na poesía clásica china, la pupa descríbese como un mensaxeru celestial que de cutiu trai noticies sobre'l advenimiento de la primavera. La abubilla ye considerada auspiciosa en China gracies a la so guapura única.
  • Per otra parte, la pallabra dupe, qu'en francés y n'inglés significa “aquel que ye fácilmente engañable”, o “engañar”, provién del nome de la abubilla nun dialeutu del francés. Aplicar a les persones pocu intelixentes, tal como se consideraba a esta ave.
  • La pupa ye figura central en La Conferencia de les Aves, una de les obres principales de la lliteratura Sufí.
  • Los habitantes de Lanciego-Lantziego n'Álava, reciben el nomatu de "bubillos" por una antigua lleenda.
  • Los habitantes de Palazuelos reciben el nomatu de "bubillos" pola bayura d'esta ave nel so términu.
  • Los habitantes d'Useras en Castellón, reciben el nomatu de "paputs" por una antigua lleenda.
  • Nel Diálogu inicial del De umbris idearum de Giordano Bruno, un de los personaxes encamienta usar una llingua de pupa pa llograr una memoria portentosa.

Ver tamién

Referencies

Enllaces esternos

Loading related searches...

Wikiwand - on

Seamless Wikipedia browsing. On steroids.