From Wikipedia, the free encyclopedia
L'idioma wají ye un idioma indoeuropéu, concretamente iránica falada pol pueblu wají en Afganistán, China, Paquistán, Taxiquistán, y en menor midida en Rusia polos emigrantes que viven ende.
Faláu en | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Faláu en | Taxiquistán, Afganistán, Paquistán y República Popular China | ||||||||||
Númberu de falantes | |||||||||||
| |||||||||||
Datos | |||||||||||
Familia | llingües irániques orientales | ||||||||||
Estáu de vulnerabilidá | 3 definitivamente en peligru | ||||||||||
Sistema d'escritura | alfabetu árabe, alfabetu cirílicu y alfabetu llatín | ||||||||||
Códigos | |||||||||||
ISO 639-2 | ensin valor | ||||||||||
ISO 639-3 | wbl | ||||||||||
![]() |
El wají tradicionalmente nun s'escribía. Usóse dellos sistemes d'escritura; árabe, cirílicu y llatín pa escribir l'idioma.[1] Haqiqat Ali creó una ortografía en 1984.[2]
Lletra | A a | B b | C c | Č č | Č̣ č̣ | D d | Ḍ ḍ | Δ δ | E e | Ə ə | F f | G g | Ɣ ɣ | Ɣ̌ ɣ̌ | H h | I i | J j | J̣̌ ǰ̣ | K k | L l | M m | N n |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
AFI | [a] | [b] | [t͡s] | [t͡ʃ] | [ʈ͡ʂ] | [ɖ] | [d̪] | [ð] | [e] | [ə] | [f] | [g] | [ʁ] | [ɣ] | [h] | [i] | [d͡ʒ] | [ɖ͡ʐ] | [k] | [l] | [m] | [n] |
Lletra | O o | P p | Q q | R r | S s | Š š | Ṣ̌ ṣ̌ | T t | Ṭ ṭ | Θ ϑ | U u | V v | W w | X x | X̌ x̌ | Y y | Z z | Ž ž | Ẓ̌ ẓ̌ | Ʒ ʒ | Ы ы | |
AFI | [o] | [p] | [q] | [r] | [s] | [ʃ] | [ʂ] | [ʈ] | [t̪] | [θ] | [u] | [v] | [w] | [χ] | [x] | [j] | [z] | [ʒ] | [ʐ] | [d͡z] | [ɨ] |
Testu de muestra d'una traducción de la Biblia publicada en 2001 amuésase de siguío.[3]
Wají n'alfabetu llatín | Wají n'alfabetu cirílicu | Castellanu |
---|---|---|
2 Yiso yavər x̆atəy: «Sayišt i dəo carəv, x̆anəv: „Ey bzыrgwor Tat ki də osmonət cəy! Ti bəzыrg nung bər olam ыmыt! Ləcər dəwroni Ti podšoyi ɣ̆at-ət, zəmin-ət zəmon də hыkmi taw ыmыt! | 2 Йисо йавəр х̌атəй: «Сайишт ҙи дəо царəв, х̌анəв: „Ей бзыргв̌ор Тат ки дə осмонəт цəй! Ти бəзырг нунг бəр олам ымыт! Лəцəр дəв̌рони Ти подшойи г̌ат-əт, зəмин-əт зəмон дə ҳыкми тав̌ ымыт! | 2 El díxo-yos entós: «Cuando oren, digan: Padre, santificado sía'l to Nome, que venga'l to Reinu, fáigase la to voluntá, asina na Tierra como nel Cielu, |
³ Spo rыsq-ət rыzi sakər nəsib car! | ³ Спо рысқ-əт рызи сакəр нəсиб цар! | ³ danos güei el nuesu pan d'acaldía, |
4 Cə spo gənonən šəxs! Sak bə kuy, ki sakər šakiɣ̆, cə kərk! kыx̆ter baxṣ̌əṣ̌ carən. Cə bandi nafs-ət awasən, Cə waswasayi Iblisən saki niga δыr!“» | 4 Цə спо гəноəн шəхс! Сак бə куй, ки сакəр шакиг̌ цə кəрк! Кых̌тəр бахш̣əш̣ царəн. Цə банди нафс-əт ав̌асəн, Цə в̌асв̌асайи Иблисəн саки нига д̌ыр!“» | 4 perdona los nuesos pecaos, porque tamién nós perdonamos a aquellos que nos ofienden; y nun nos dexes cayer na tentación, y llíbranos del mal». |
El léxicu wají presenta diferencies significatives coles demás llingües de Pamir. Equí amuésase la comparanza de Gawarjon de los dialeutos del sarikoli y del wají falaes en China.
Asturianu | Persa | Taxiquistanín | Sugní | Sarikoli | Pastún | Wají | Avéstico |
---|---|---|---|---|---|---|---|
unu | jæk (یک) | jak (як) | jiw | iw | jaw (يو) | ji | aēva- |
carne | ɡoʃt (گوشت) | ɡoʃt (гушт) | ɡoːxt | ɡɯxt | ɣwaxa, ɣwaʂa (غوښه) | ɡoʂt | ? |
fíu | pesær (پسر) | triar (писар) | puts | pɯts | zoi (زوی) | putr | putra |
fueu | ɒteʃ (اتش) | otaʃ (оташ) | joːts | juts | or (اور) | rɯχninɡ | âtar |
agua | ɒb (اب) | ob (об) | xats | xats | obə (اوبه) | jupk | aiwyô, ap |
agua | dæst (دست) | dast (даѕт) | ðust | ðɯst | lɑs (لاس) | ðast | zasta |
pie | pɒ (پا) | po (по) | poːð | peð | pxa, pʂa (پښه) | pɯð | pad |
diente | dændɒn (دندان) | dandon (дандон) | ðinðʉn | ðanðun | ɣɑx, ɣɑʂ (غاښ) | ðɯnðɯk | ? |
güeyu | tʃæʃm (چشم) | tʃaʃm (чашм) | tsem | tsem | stərɡa (سترګه) | tʂəʐm | cashman |
caballu | æsb (اسب) | asp (асп) | voːrdʒ | vurdʒ | ɑs (آس) | jaʃ | aspa |
nube | æbr (ابر) | abr (абр) | abri | varm | urjadz (اوريځ) | mur | maēγa- |
trigu | ɡændom (گندم) | ɡandum (гандум) | ʒindam | ʒandam | ɣanam (غنم) | ɣɯdim | ? |
dellos | besjɒr (بسيار) | bisjor (бисёр) | bisjoːr | pɯr | ɖer, pura (ډېر، پوره) | təqi | paoiri, paoirîsh, pouru |
altu | bolænd (بلند) | baland (баланд) | biland | bɯland | lwaɻ (لوړ) | bɯland | berezô, berezañt |
lloñe | dur (دور) | dur (дур) | ðar | ðar | ləre (لرې) | ðdir | dûra, dûrât |
bonu | χub (خوب) | χub (хуб) | χub | tʃardʒ | xə, ʂə (ښه) | baf | vohu |
pequeñu | kutʃik (کوچک) | χurd (хурд) | dzul | dzɯl | ləɡ, ləʐ (لږ) | dzəqlai | ? |
dicir | ɡoft (گفت) | ɡuft (гуфт) | lʉvd | levd | wajəl (ويل) | xənak | aoj-, mrû-, sangh- |
faer | kærd (کرد) | kard (кард) | tʃiːd | tʃeiɡ | kawəl (کول) | tsərak | kar- |
ver | did (ديد) | did (дид) | wiːnt | wand | winəm (وينم) | wiŋɡ | dî- |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.