llibru del Nuevu Testamentu de la Biblia From Wikipedia, the free encyclopedia
L'Evanxeliu de Xuan, tamién llamáu Evanxeliu según san Xuan o Evanxeliu según Xuan, y conocíu como «el cuartu evanxeliu», ye unu de los evanxelios canónicos constitutivos del Nuevu Testamentu, carauterizáu poles marcaes diferencies estilístiques y temátiques, como asina tamién poles diverxencies nel so esquema cronolóxico y topográfico respectu de los otros trés, llamaos evanxelios sinópticos (Matéu, Marcos y Lluques). L'Evanxeliu de Xuan non solo contién munchos pasaxes ensin equivalente nos otros evanxelios canónicos, sinón qu'entá los pasaxes con cierta semeyanza son presentaos de forma totalmente diversa en cuanto al conteníu, al llinguaxe, a les espresiones y xiros con que predica Xesús de Nazaré y a los llugares del so ministeriu. La tradición apostólica atribúi l'autoría d'esti evanxeliu a Xuan l'apóstol y evanxelista anque, dada la falta d'unidá na so redaición final, l'estilu y la fecha supuesta de redaición (en redol al añu 90 d. C.), ente otros puntos, cuestiónase tantu l'autoría en sí como los sos algames (redactor, comunidá responsable). Esiste la posibilidá de que l'Evanxeliu de Xuan fuera frutu de la comunidá fundada alredor d'unu de los discípulos de Xesús, presentáu nel evanxeliu col títulu de «discípulu a quien Xesús amaba», de xuru la d'Éfesu.
Evanxeliu de Xuan | |
---|---|
![]() | |
evanxeliu y llibru de la Biblia | |
Datos | |
Autor | Xuan l'Apóstol |
Xéneru | evanxeliu |
Formáu por |
Juan 1 (es) ![]() Juan 2 (es) ![]() Juan 3 (es) ![]() Juan 4 (es) ![]() Juan 5 (es) ![]() Juan 6 (es) ![]() Juan 7 (es) ![]() Juan 8 (es) ![]() Juan 9 (es) ![]() Juan 10 (es) ![]() Juan 11 (es) ![]() Juan 12 (es) ![]() Juan 13 (es) ![]() Juan 14 (es) ![]() Juan 15 (es) ![]() Juan 16 (es) ![]() Juan 17 (es) ![]() Juan 18 (es) ![]() Juan 19 (es) ![]() Juan 20 (es) ![]() Juan 21 (es) ![]() Último evangelio (es) ![]() La revelación de Dios en Xesucristu |
![]() |
Ente les carauterístiques del Evanxeliu de Xuan, acéptase llargamente la de ser un escritu pa la meditación nel que sobresalen los discursos como forma de reflexón en redol a la figura de Xesús de Nazaré, a quien se presenta dende'l prólogu como'l Logos, la Pallabra eterna de Dios. Ye un evanxeliu por demás simbólicu y llitúrxicu, qu'enmarca'l ministeriu públicu de Xesús na socesión de festividaes xudíes (ente elles, la Pascua xudía, la Fiesta de la dedicación o de les lluminaries y la Fiesta de los tabernáculos o de les tiendes). Munchos estudiosos vieron nel Evanxeliu de Xuan un calter marcadamente místicu.
Los discutinios de que foi y ye oxetu l'Evanxeliu de Xuan son la resultancia de la so singularidá. Nun se trata d'una obra corriente: apuéstase'l so autor, l'ambiente que pudiera influyir nel so pensamientu y les sos maneres d'espresión, la so estructura lliteraria, les sos fontes y hasta la naturaleza del llibru. Con tou, siempres foi recibíu ensin reticencies per parte de la Ilesia.[Nota 1] La bibliografía sobre l'Evanxeliu de Xuan amontóse enforma nel últimu sieglu, y güei ye por demás abondosu. Xunto colos numberosos analises que d'él se fixeron, púnxose entá más de manifiestu la so fondura, que supera'l marcu puramente relixosu (cristolóxicu, soteriológico y eclesiológico) y que, al traviés del tiempu, algamó los más diversos campos de la cultura y de les artes.
Esisten numberosos papiros que contienen fragmentos del Evanxeliu de Xuan. Dalgunos d'ellos presenten una escritura que data de feches bien próximes al momentu envaloráu de redaición del evanxeliu.[Nota 2] Destáquense particularmente los siguientes, catalogaos según la clasificación de Aland y Aland,[3] como papiros de Categoría I:
La datación mayoritaria asitia a esti evanxeliu nos años 90 d.C.
Les dataciones más tardíes tán llindaes pol papiru P52 (escontra 125-150),[Nota 3] y poles menciones al Evanxeliu de Xuan que faen Ireneo de Lyon y el Fragmentu muratoriano hacia l'añu 180, según Clemente d'Alexandría y Tertulianu escontra 200.
Les dataciones más tempranes (P. Gardner-Smith; A. T. Olmstead; Y. R. Goodenough; H. Y. Edwards; B. P. W. Starther Hunt; K. A. Eckhardt; R. M. Grant; G. A. Turner; J. Mantey; W. Gericke; Y. K. Lee; L. Morris; S. Temple; J. A. T. Robinson) basar nos siguientes argumentos:
Ireneo de Lyon (ca. 130 - ca. 202) señaló a Éfesu como llugar de composición del Evanxeliu de Xuan, yá en tiempos del emperador Traxanu (98 a 117). La dómina del empiezu del mandatu de Traxanu coincidiría cola datación de munchos especialistes, tal como se mentó enantes.
«[...]Por fin Xuan, el discípulu del Señor «que s'había recostado sobre'l so pechu» (Jn 21:20; 13:23), redactó l'Evanxeliu cuando moraba n'Éfesu[...]»[4]Ireneo de Lyon
«[...]tolos presbíteros d'Asia que, viviendo en redol a Xuan, d'él escuchar, yá que ésti vivió con ellos hasta'l tiempu de Traxanu. Dalgunos d'ellos vieron non solamente a Xuan, sinón tamién a otros Apóstoles, a quien escucharon dicir lo mesmo.»[5]Ireneo de Lyon
«Finalmente la Ilesia d'Éfesu, fundada por Pablo, y na cual Xuan permaneció hasta los tiempos de Traxanu, ye tamién testigu de la Tradición apostólica verdadera.»[6]Ireneo de Lyon
La mayoría de los escrituristes acepta'l datu del llugar de composición propuestu por Ireneo. Sicasí, B. P. W. Stather-Hunt y G. W. Broomfield inclinar por Alexandría (considerando l'espardimientu que l'Evanxeliu de Xuan tuvo n'Exiptu). W. Bauer y Burney argumentaron a favor d'Antioquía o otru llugar de Siria. Tamién se propunxo dalgún llugar escontra l'este del llagu de Tiberíades dientro del reinu de Herodes Agripa II.[7] Pero estos argumentos recibieron escasa aceptación. Na considerancia de Raymond Edward Brown, Éfesu sigue ostentando la primacía ente les demás candidatures a la identificación como llugar en que se compunxo l'Evanxeliu de Xuan, pola cuasi unanimidá de les voces antigües que traten de la tema y pol paralelismu ente l'Evanxeliu de Xuan y el Apocalipsis, obra que pertenez claramente al área d'influencia d'Éfesu.[8]
Nos nuesos díes, almítese polo xeneral que la llingua orixinal del Evanxeliu de Xuan ye la koiné, una variedá del griegu. Dellos autores plantegaron la hipótesis d'un testu orixinal desapaecíu n'araméu.[9][10] Esta hipótesis foi revisada estensamente,[11] pero nun tuvo aceptación ente los especialistes.[12]
L'evanxeliu presenta una interrupción notable a la fin del capítulu 12 almitida por toles comentaristes, polo que la obra queda estremada en dos partes principales, a la que se suma un agregu o epílogu xeneral.
Na primer parte repitir con insistencia que inda nun llegó la hora.[lower-alpha 7] Nel capítulu 12 anúnciase qu'esa hora llegó,[lower-alpha 8] y na segunda parte descríbese lo qu'asocede nesa hora, yá dende'l so prólogu: tratar de la hora de Xesús de pasar d'esti mundu al Padre,[lower-alpha 9] la hora de la so glorificación.[13]
Asina, nel Evanxeliu de Xuan estremen dos tiempos: la primer parte, cuando inda nun llegó la hora, Xesús revélase al traviés de signos o xestos simbólicos. Na segunda parte, llegando la hora, la revelación producir na crucifixón y muerte de Xesucristu, tiempu del so glorificación.
Una carauterística propia del Evanxeliu de Xuan ye la so gran obertura coral,[14] la introducción (1:1-5) que foi y ye base del Credo cristianu. Solo l'Evanxeliu de Xuan empecipia la so obra con un himnu pa ser cantáu pola comunidá antes de la llectura del evanxeliu. L'orixe d'esti himnu ye desconocíu y alderícase si'l mesmu autor del evanxeliu escribir o si tomar d'otra fonte. Suelse sostener la hipótesis de que l'autor del evanxeliu, una vegada que la so obra tuvo terminada, escribió'l prólogu como himnu que contién les idees centrales del evanxeliu, les claves pa la so comprensión.[15]
Nel prólogu del Evanxeliu de Xuan presentar al Logos (Λóγος), la Pallabra» de Dios, nel so itinerariu dende antes de la creación hasta la encarnación de Xesucristu. Nel desenvolvimientu del Evanxeliu de Xuan preséntase que la Pallabra taba en Dios, que ye una col Padre,[lower-alpha 10] y que preexistía a la creación del mundu;[lower-alpha 11] que foi unviada al mundu pol Padre,[lower-alpha 12] pa llevar a cabu la so misión: tresmitir al mundu la gracia y la verdá,[lower-alpha 13] y que concluyida la so misión vuelve al Padre.[lower-alpha 14][16] Xuan 1:1 diz:
εν αρχη ην ο λογος και ο λογος ην προς τον θεον και θεος ην ο λογοςNel principiu yera'l Logos y el Logos yera con Dios y el Logos yera Dios.
Traducíu al llatín na Vulgata: In Principiu erat Verbum et Verbum erat apud Deum et Deus erat Verbumnel principiu yera'l Verbu [la pallabra razonada] y el Verbu yera con Dios el Verbu yera Dios .
=== Composición atalantar# que dellos pasaxes del Evanxeliu de Xuan paecen desordenaos o, siquier, non bien ellaboraos na so edición definitiva. Hai testos que nun correspuenden col contestu, prodúcense cortes llamativos y hai falta d'unidá en dellos rellatos y discursos. Esto puédese ilustrar con dellos exemplos.
Tamién ye interesada la falta d'unidá del rellatu, que s'afaya en dellos pasaxes:
Presentáronse dellos intentos d'esplicación. La teoría anguaño más espublizada ye la de les ediciones múltiples, esto ye, que l'Evanxeliu de Xuan ye la resultancia d'un testu que creció col intre del tiempu, con agregos y notes provenientes del mesmu autor o d'otros miembros de la comunidá (Raymond Y. Brown propunxo la esistencia d'una comunidá joánica que participaría na edición y quiciabes na redaición final del evanxeliu).[17]
Los puntos notables d'esti evanxeliu son (1) la rellación ente'l Fíu y el Padre, (2) ente'l redentor y los creyentes, (3) l'anunciu del Espíritu Santu como Consolador, y (4) la énfasis sobre l'amor como un elementu de calter cristianu.
L'evanxeliu foi escritu pa persones conocedores de la cultura xudía y coles mesmes en contautu col pensamientu griegu; amás pónse-yos en guardia frente al gnosticismu.
El llinguaxe d'una obra suel ser un descriptor de la personalidá del autor y de la so rellación col grupu en que vive. Comparando la cantidá de vegaes qu'apaecen ciertes pallabres nos Evanxelios sinópticos, nos Fechos de los Apóstoles y nel Evanxeliu de Xuan (Tabla 1),[18] reparar la terminoloxía qu'apodera al cuartu evanxeliu, y la importancia qu'ésti da a considerar a Dios como «Padre» y a vivir la vida verdadera, que pal autor del evanxeliu consiste en «permanecer» nel amor», la lluz» y la verdá», una y bones viviendo asina se conoz» a Dios, creyer nél, y dase testimoniu» d'él.
Términu | Evanxeliu de Matéu | Evanxeliu de Marcos | Evanxeliu de Lluques | Fechos de los Apóstoles | Evanxeliu de Xuan |
---|---|---|---|---|---|
Padre (patēr) | |||||
Permanecer (menō) | |||||
Vida (zōē) | |||||
Amar (agápaō) | |||||
Amor (agápē) | |||||
Amar (phileō) | |||||
Lluz (fōs) | |||||
Verdá (a elētheia) | |||||
Verdaderu (a elēthinós) | |||||
Conocer (ginóskō) | |||||
Creer (pistéuō) | |||||
Testimoniu (martyría) |
El testu que nos llegó carauterizar por gran sobriedá nes formes. Polo xeneral magar que les encabezadures de los testos tán realzaos con frases relativamente complexes de gran elegancia,[lower-alpha 30] el gruesu del testu ye probe tantu en vocabulariu como n'estructures gramaticales, resultando en dalgún casu manifiestamente escuru. Como señala Castro Sánchez, l'evanxeliu «foi compuestu nun estilu desaxeradamente senciellu, con una sintaxis elemental y un vocabulariu amenorgáu. Namái atopamos unos mil pallabres distintes. El llinguaxe ye direutu. Usa con muncha frecuencia'l presente históricu. Les frases xunen munches vegaes cola partícula kai (“y”). A pesar d'esta probeza, llogróse una obra que pudiéramos denominar artística, porque dotó a ciertos vocablos vulgares d'una dignidá y fondura insospechadas».[19]
Nel Evanxeliu de Xuan, encuádrase la vida pública de Xesús con dos escenes nes qu'apaez la so madre. Trátase de les bodes de Caná,[lower-alpha 31] y de la crucifixón y muerte de Xesús.[lower-alpha 32] L'Evanxeliu de Xuan guarda al respeutu ciertes particularidaes:
Nel Evanxeliu de Xuan, María ye vista non solo como personalidá real sinón amás con un valor simbólicu:
L'Evanxeliu de Xuan presenta la figura del discípulu a quien Xesús amaba en cinco pasaje. La mayoría de los estudiosos concuerda en que se trata d'un personaxe real, un testigu sobre que'l so testimoniu fiable fuelga la veracidá del propiu evanxeliu: «El que lo vio atestiguar, y el so testimoniu ye verdaderu; y él sabe que diz verdá, por que tamién vós creáis» (Xuan 19, 35). La tradición cristiana haber identificáu con Xuan l'Apóstol, anque l'Evanxeliu de Xuan nunca lo menta pol so nome. Esisten discrepancies ente los exéxetes sobre la identificación d'esta figura, ensin que al presente pueda asegurase una solución que satisfaiga a toos.
Al igual que nel casu de la madre de Xesús, l'Evanxeliu de Xuan da al personaxe del discípulu amáu un valor simbólicu adicional al de la so identidá histórica.[Nota 4]
Considerando la dimensión simbólica del Evanxeliu de Xuan, el discípulu amáu pol Señor identificar col discípulu ideal de Xesús. El discípulu amáu ye aquel que:
permanez fiel, esto ye, que persevera hasta que Xesús vuelva.[lower-alpha 43][20]
En dellos pasaxes del Evanxeliu de Xuan, los adversarios de Xesús de Nazaré son designaos como «los xudíos», en cuantes qu'en ciertos versículos referir a Xesús y los sos discípulos como si nun fueren xudíos.[21]
Al atapecer d'aquel día, el primeru de la selmana, tando cerraes les puertes del llugar onde s'atopaben los discípulos por medrana a los xudíos, presentóse Xesús metanes ellos y díxo-yos: «La paz con vós.»Evanxeliu de Xuan 20, 19
En dellos casos, los enemigos de Xesús son presentaos como «xudíos» anque se tratara de galileos, esto ye, habitantes de Galilea que marmullaben d'él,[lower-alpha 44] o qu'aldericaben ente sigo sobre él.[lower-alpha 45] L'Evanxeliu de Xuan puntualiza que naide falaba abiertamente de Xesús «por medrana a los xudíos».[lower-alpha 46] Tamién Xesús preséntase refiriendo a los sos adversarios como xudíos,[lower-alpha 47] y apaecen nel evanxeliu espresiones tales como: «Xesús dixo a los xudíos...». Xesús ye llamáu «xudíu» solamente polos estranxeros: pola muyer samaritana,[lower-alpha 48] y por Poncio Pilato.[lower-alpha 49] Como dellos grupos relixosos nun son mentaos (saducéos, zelotes, herodianos, etc.), «xudíos» sería un términu usáu pol evanxelista pa designar a toos esos grupos polo xeneral y a les autoridaes relixoses de Xerusalén d'esa dómina en particular.[21]
Esto apaez inclusive en diálogos qu'arreyen a otros personaxes, como los padres del ciegu de nacencia quien, anque supuestamente yeren xudíos, actuaben rexíos pola so medrana a los xudíos»:
Los sos padres respondieron: «Nós sabemos qu'esti ye'l nuesu fíu y que nació ciegu. Pero, cómo ve agora, nun lo sabemos; nin quién-y abrió los güeyos, eso nós nun lo sabemos. Preguntar; edá tien; puede falar de sigo mesmu». Los sos padres dicíen esto por medrana a los xudíos, que yá se punxeron d'alcuerdu pa escluyir de la sinagoga al que reconociera a Xesús como Cristu.Evanxeliu de Xuan 9, 20-22
De too lo anterior surde que l'Evanxeliu de Xuan utiliza polo xeneral el términu xudíu» pa designar mayormente a aquellos que nun aceptaben a Xesús.[Nota 5] Con tou, puédese tamién reparar que'l términu xudíu» nun apaez siempres con acepción peyorativa, porque l'evanxelista retuvo'l testu nel qu'esti nome apaez xuníu al mayor aponderamientu puestu en llabios de Xesús de Nazaré nel so diálogu cola muyer samaritana:[21]
Vós adoráis lo que nun conocéis; nós adoramos lo que conocemos, porque la salvación vien de los xudíos.Evanxeliu de Xuan 4, 22
Amás, el términu israelita» usar nel Evanxeliu de Xuan como títulu honoríficu,[lower-alpha 50] y dellos personaxes que son presentaos como xudíos apaecen arrodiaos por una lluz positiva, como asocede con Nicodemu, «notable ente los xudíos»,[lower-alpha 51] que defendió a Xesús ante los fariseos,[lower-alpha 52] y xunto con José de Arimatea ocupar de soterralo depués de la so muerte.[lower-alpha 53] Inclusive se menta en dellos pasaxes a xudíos que creyeron en Xesús.[lower-alpha 54][21]
L'evanxelista paez suxerir que la práutica de la escomunión y esclusión de la sinagoga esistía yá en tiempos de Xesús, como tamién suxeren los manuscritos del Mar Muertu.[22] Pero ye posible que l'Evanxeliu de Xuan describa conflictos que tuvo la comunidá cristiana del evanxelista colos miembros de la comunidá xudía y que los proyeute escontra'l pasáu. N'efeutu, l'Evanxeliu de Xuan foi probablemente escritu tres la destrucción del templu de Xerusalén nel añu 70, dómina na que los siguidores de Xesús d'orixe xudíu fueron espulsaos oficialmente de les sinagogues.[23][24] Asina, l'Evanxeliu de Xuan taría adelantrando a los tiempos de Xesús la situación particular que sufrió la comunidá joánica.
L'Evanxeliu de Xuan ye l'evanxeliu canónicu en que más asiduamente citar a los apóstoles. Según Chapman, l'Evanxeliu de Xuan menta nomes d'apóstoles 74 vegaes, contra 50 del Evanxeliu de Marcos, 43 del Evanxeliu de Lluques y 40 del Evanxeliu de Matéu.[25] Ente elles destáquense les siguientes citaciones: 40 vegaes a Simón Pedro (como Simón, Pedro, Simón Pedro, o Cefas), 5 vegaes a Andrés, 12 a Felipe, 1 a Judas –non el Iscariote– (probable Judas Tadeo), 7 a Tomás, y 11 a Judas Iscariote.
Llamativamente, l'Evanxeliu de Xuan nun fai mención de Xuan l'Apóstol siquier una vegada, nin tampoco del so hermanu Santiago'l Mayor. Entá la espresión que los arrexunta a dambos, «fíos de Zebedeo», apaez namái una vegada,[lower-alpha 55] nel apéndiz que la gran mayoría de los estudiosos clasifica como un agregáu posterior a la redaición del corpus del evanxeliu. Esi silenciu absolutu respectu de Xuan l'Apóstol y del so hermanu Santiago ye tantu más suxestivu cuanto que Xuan l'Apóstol apaez 17 vegaes nos Evanxelios sinópticos, en cuantes que Santiago el Mayor ye mentáu 15 vegaes y la espresión «fíos de Zebedeo» –ensin nomalos espresamente– 3 vegaes.
Pa esti silenciu propunxéronse razones diverses que nun satisfaen a los estudiosos de forma unánime. L'escriturista Luis H. Rivas, señala: «nun s'atopó una esplicación satisfactoria pa esti silenciu».[26] John Chapman propunxo que l'autor del evanxeliu velaría los so propiu nome.[25] J. de Maldonado suxirió que la comunidá cristiana d'Asia, mientres la redaición final del Evanxeliu de Xuan, pudo velar el nome de Xuan l'Apóstol sol títulu de «discípulu a quien Xesús amaba», que la so persona y méritos conoceríen personalmente.[27] El silenciu del Evanxeliu de Xuan sobre la figura de Xuan l'Apóstol paez tan apostáu como'l silenciu sobre la identidá del discípulu amáu». Esti puntu ye reconocíu tamién por Joseph N. Sanders, anque esti autor nun ta acordies cola identificación de Xuan l'Apóstol cola figura del discípulu amáu».[28]
Nel Evanxeliu de Xuan, Xuan el Bautista recibi como únicu títulu'l de «testigu», esto ye, el que vieno dar testimoniu.[lower-alpha 56]
Nos evanxelios sinópticos:
Sicasí, nel Evanxeliu de Xuan:[29]
Amás, l'Evanxeliu de Xuan remarca dos estremes ente Xesús y Xuan el Bautista:
Tou esto suxer un aparente interés del evanxelista por evitar dar un relieve bien marcáu a la figura de Xuan el Bautista.[30]
El llibru de los Fechos de los Apóstoles indica que n'Éfesu, Pablo de Tarsu conoció xente que solamente sabía del bautismu de Xuan el Bautista y non del bautismu de Xesús, tal el casu d'Apolo.[lower-alpha 63] Resulta suxestiva la coincidencia de qu'esti siguidores del Bautista atopar nel mesmu llugar en que se supón foi redactáu l'Evanxeliu de Xuan. Amás, l'Evanxeliu de Xuan señala que los primeros discípulos de Xesús surdieron de les files de los siguidores de Xuan el Bautista.[lower-alpha 64] Esto lleva a suponer que, más allá del grandor que los evanxelios confieren a Xuan el Bautista, l'evanxelista quier asitialo nun planu inferior al de Xesús de Nazaré,[30] tal les pallabres que pon en llabios de Xuan el Bautista:
«Ye necesariu qu'él (Xesús) creza y que yo mengüe.»Evanxeliu de Xuan 3:30
El capítulu 3 del Evanxeliu de Xuan apaez apoderáu pol alcuentru de Xesús de Nazaré con Nicodemu,[lower-alpha 65] personaxe que va remanecer darréu n'otros pasaxes.[lower-alpha 66]
L'Evanxeliu de Xuan presenta a Nicodemu como fariséu,[lower-alpha 67] designáu como «arjōn ente los xudíos», que significa principal, notable. Trátase d'un títulu col qu'amás se podía facer referencia a un miembru del Sanedrín.{{harvnp|Rivas|2008|p=157.|testu= Rivas (2008). L'Evanxeliu de Xuan. Introducción, teoloxía, comentariu |sp=sí Se diz que Nicodemu yera «maestru d'Israel»,[lower-alpha 68] polo que l'evanxelista resume nél a los xudíos eruditos que conocíen la Llei. L'evanxelista aportuna en mentar que Nicodemu foi a Xesús «de nueche».[lower-alpha 69] Trátase d'un significáu simbólicu: el diálogu de Nicodemu con Xesús desenvolver na escuridá», como'l de daquién que nun capta inda'l verdaderu significáu de la persona de Xesús. Sicasí, l'evanxelista señala que «na nueche», Nicodemu foi a Xesús. Con ello estrémase de personaxes como Xudes Iscariote quien, mientres la última cena, allóñase de Xesús «escontra la nueche».[lower-alpha 70]
D'igual forma que Nicodemu representa a los xudíos eruditos conocedores de la Llei, la muyer samaritana representa nel Evanxeliu de Xuan a tolos paganos. D'igual forma que los profetes acusaben d'adulteriu al pueblu d'Israel cuando abandonaba al Dios únicu pa dir detrás de los dioses falsos, l'Evanxeliu de Xuan presenta'l siguiente diálogu ente Xesús y la samaritana:
La muyer respondió: «Nun tengo home».
Xesús siguió: «Tienes razón al dicir que nun tienes home, porque tuvisti cinco y el qu'agora tienes nun ye'l to home; neso dixisti la verdá».Evanxeliu de Xuan 4, 17-18
Puede entendese estes frases en sentíu lliteral o alegóricu. Nel primer casu, cabo preguntar si tratar de matrimonios socesivos, o d'adulterios de la muyer. Pa la moral de los xudíos, anque se tratara de matrimonios socesivos, resultaba illegal tener cinco uniones porque nun se dexaben más de trés. Pero tamién se-y da una interpretación alegórica, en rellación a los cinco pueblos d'onde proveníen los antiguos samaritanos y a les divinidaes qu'adoraren na Antigüedá.[lower-alpha 71] Magar l'Antiguu Testamentu numbera 7 dioses, Flavio Josefo señala que «yeren cinco pueblos y cada unu llevó consigo'l so propiu dios».[31] Asina, l'Evanxeliu de Xuan reprocharía al pueblu samaritanu, representáu pola muyer, por xuntar d'antiguo a les falses divinidaes.[32]
Les files marcaes en color mariellu nidiu correspuenden a los papiros de Oxirrinco |
Les files marcaes en color ciano claro correspuenden a los papiros Bodmer |
Les files marcaes en color rosa claro correspuenden a los papiros Chester Beatty |
Nome | Fecha | Conteníu | Institución | Ref # | Ciudá, Estáu | País |
---|---|---|---|---|---|---|
Papiru 2 | 550 | Xuan 12:12-15; Lluques 7:22-26.50 (en coptu, nel aviesu) | Muséu Arqueolóxicu Nacional | Inv. 7134 | Florencia | Italia |
Papiru 5 | 250 | Xuan 1:23-31.33-40; 16:14-30; 20:11-17.19-20.22-25 | Biblioteca Británica | P. Oxy. 208. 1781; Inv. 782. 2484 | Londres | Reinu Xuníu |
Papiru 6 | 350 | Xuan 10:1-2.4-7.9-10; 11:1-8.45-52 (testu griegu) | Biblioteca Nacional y Universitaria | Pap. copt. 379. 381. 382. 384 | Estrasburgu | Francia |
Papiru 22 | 250 | Xuan 15:25-16:2.21-32 | Biblioteca de la Universidá de Glasgow | P. Oxy. 1228; MS 2-X.I | Glasgow | RU | |
Papiru 28 | 250 | Xuan 6:8-12.17-22 | P. Oxy. 1596; Pap. 2 | Berkeley California |
Estaos Xuníos | |
Papiru 36 | 550 | Xuan 3:14-18.31-32.34-35 | Biblioteca Médica | PSI 3 | Florencia | Italia |
Papiru 39 | 250 | Xuan 8:14-22 | Biblioteca Ambrose Swasey | P. Oxy. 1780; Inv. 8864 | Rochester Nueva York |
Estaos Xuníos |
Papiru 44 | Matéu 17:1-3.6-7; 18:15-17.19; 25:8-10; Xuan 9:3-4; 10:8-14; 12:16-18 | Muséu Metropolitanu d'Arte | Inv. 14. 1. 527, 1 fol | Ciudá de Nueva York | Estaos Xuníos | |
Papiru 45 | 250 | Matéu 20-21,25-26; Marcos 4-9,11-12; Lluques 6-7,9-14; Xuan 4-5,10-11; Fechos de los Apóstoles Fechos 4-17 |
Biblioteca Chester Beatty - Biblioteca Nacional d'Austria |
P. Bíblicu Beatty I Pap. g. 31974 |
Dublín Viena |
Irlanda Austria |
Papiru 52 | 125 | Xuan 18:31-33; 18:37-38 | Biblioteca Universitaria John Rylands | Gr. P. 457 | Mánchester | Reinu Xuníu |
Papiru 55 | Xuan 1:31-33.35-38 | Biblioteca Nacional Austriaca | Pap. G. 26214 | Viena | Austria | |
Papiru 59 | 650 | Xuan 1-2; 11-12; 17-18; 21 † | Biblioteca y Muséu Morgan | P. Colt 3 | Ciudá de Nueva York | Estaos Xuníos |
Papiru 60 | Xuan 16:29-19:26 | Biblioteca y Muséu Morgan | P. Colt 4 | Ciudá de Nueva York | Estaos Xuníos | |
Papiru 63 | s. IV o V | Xuan 3:14-18; 4:9-10 | Museos Estatales de Berlín | Inv. 11914 | Berlín | Alemaña |
Papiru 66 | 200 | Xuan 1:1-6:11, 6:35b-14:26, 29-30; 15:2-26; 16:2-4, 6-7; 16:10-20:20, 22-23; 20:25-21:9, 12, 17 | Biblioteca Bodmer | P. Bodmer II | Cologny, Xinebra | Suiza | |
Papiru 75 | 175-225 | Lluques 3:18-24:53; Xuan 1-15 | Biblioteca Apóstólica Vaticana | P. Bodmer XIV, XV | Ciudá del Vaticanu | Ciudá del Vaticanu |
Papiru 76 | Xuan 4:9,12 | Biblioteca Nacional Austriaca | Pap. G. 36102 | Viena | Austria | |
Papiru 80 | 250 | Xuan 3:34 | Inv. 83 | Barcelona | España | |
Papiru 90 | 150 | Xuan 18:36-19:1; 19:1-7 † | Muséu Ashmolean | P. Oxy. 3523; 65 6 B. 32/M (3-5)a | Oxford | Reinu Xuníu | |
Papiru 93 | 450 | Xuan 13:15-17 | Institutu Papirológico Girolamo Vitelli | PSI 108 | Florencia | Italia |
Papiru 95 | 250 | Xuan 5:26-29,36-38 | Biblioteca Médica | PL II/31 | Florencia | Italia |
Papiru 106 | 250 | Xuan 1:29-35; 1:40-46 | Muséu Ashmolean | P. Oxy. 4445 | Oxford | Reinu Xuníu |
Papiru 107 | 200-250 | Xuan 17:1-2; 17:11 | Muséu Ashmolean | P. Oxy. 4446 | Oxford | Reinu Xuníu |
Papiru 108 | 200-250 | Xuan 17:23-24; 18:1-5 | Muséu Ashmolean | P. Oxy. 4447 | Oxford | Reinu Xuníu |
Papiru 109 | 200-250 | Xuan 21:18-20; 21:23-25 | Muséu Ashmolean | P. Oxy. 4448 | Oxford | Reinu Xuníu |
Papiru 119 | 200-250 | Xuan 1:21-28,38-44 | Muséu Ashmolean | P. Oxy. 4803 | Oxford | Reinu Xuníu |
Papiru 120 | 350 | Xuan 1:25-28,38-44 | Muséu Ashmolean | P. Oxy. 4804 | Oxford | Reinu Xuníu |
Papiru 121 | 250 | Xuan 19:17-18,25-26 | Muséu Ashmolean | P. Oxy. 4805 | Oxford | Reinu Xuníu |
Papiru 122 | 400 | Xuan 21:11-14,22-24 | Muséu Ashmolean | P. Oxy. 4806 | Oxford | Reinu Xuníu |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.