![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Kaaba.jpg/640px-Kaaba.jpg&w=640&q=50)
Lislaam
From Wikipedia, the free encyclopedia
'Lislaam jenn diiney asamaan (monothéiste) la (walla ju jenn yàlla), ju Muhammad (j.m) doon woote ca Dunu Araab ba (arabie) ca VIIeelu xarnu, Moom nag jenn la ci ñatti diine yees di wooye (diine yu ibraayma) yi, ñooy (diiney yahood, nasaraan ak Lislaam). Ñi ko gëm ñu leen di wooye ay "Jullit", mu bawoo ci baatub julli biy wund nangul Yàlla (t.s) di dégg ay ndigalam, ndax kooy julli ngir moom di ko jaamu nangul nga ko te ronu cig ronam, baatub jullit nag ci araab mooy (Muslim) giy tekki "aji jébbalu", aji nangul Yàlla, ndax jullit bi naafequl day déggal Yàlla, wéetal ko, ronu ci ron keppaaram, tënku cig nosteem, raggu cig bokkaaleem, dañtalu ci ñoñam (ñoñ bokkaale). Loolu nag ag bayliku gu mag la gu tukkee ci nit ñeel Yàlla, féete ci moom, jox ko boppam ci lépp lu muy def.
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Kaaba.jpg/640px-Kaaba.jpg)
Jullit ñi dañoo gëm ne Lislaam mooy diine ji Yàlla mujj a wàcce ci (diiney asamaan) yi, te moom nasaxal na ya ko fi jiitu ci diine, (maanaam wotte na leen) ni ko Alxuraan waxe: «Tay jii laa leen matalal seen diine te mottali sama xéewal ci yéen, te gërëm naa Lislaam muy seen diine » (Taabal (mayida) 3), waxati ko: «Wàcce nañu ci yaw téere ba ànd ak dëgg, muy dëggal li ko fi jiitu ci téere, te di ko féete kaw » (Taabal 48).
Jullit ñi tam dañoo gëm ne Muhammad ab yonent la bu bawoo fa Yàlla, mooy ki ub nabiyu yi ak yonent yi, moom nag Yàlla da koo yonni ci ñaari way dijj-bopp yi (Jinne ak Nit). Bokk na ci dàtti pas-pasu Lislaam gëm ne am na jenn yàlla ju fi nekk moom rekk mooy Yàlla "Allaa", te ñoom (juliit ñi) anafiya lañuy topp muy diiney Ibraayma.
Jullit ñi dañuy Gëm Yàlla, Gëm Malaaka yi, Gëm Téere yi, Gëm Yonnant yi it mboole seen, yi fi jiitu woon, ak Gëm Bis Pénc te Gëm Dogal bi, ak Alxuraan mooy téere bi ñu wàcce ci Muhammad mu tukkee ci Yàlla, jaare ci Jibriil, Alxuraan nag mooy balluwaayu yoonal bu njëkk bi ci Lislaam, teg ci Sunna. Ponki Lislaam nag juróom lañu:
- Seere
- Julli
- Natt asaka
- Woor
- Aj Màkka ci ku ko man benn yoon
Moom lañuy jàppe ñatteel ci dawaan yu mag yu diiney jenn-yàlla yi bokk ci njabootugDiiney Ibraayma yi. Moom nag diine la ju wuuteek diiney Yahood ak ju nasaraan ji mu bokkal ay wàll yu bari yu niroo. Moom nag mooy jaaro bu mujj bi ca càllalag diine ja yonent ya indi woon mu bawoo woon ca Yàlla, la ko dale ca Noohin romb mbooleem yonent yi ba ci Muhammad (j.ñ) mi tëj Yonent gi ak téere yi ci téeéreem bii di Alxuraan.
Alxuraan nag mooy téere bi jullit ñiy sukkandiku ci seen yoonal, bu jàllee sunna ñëw, di jëf ak waxi Yonent bi Muhammad (j.m), mook Sunna ak yeneen ñaar ñooy bañlluwaay yi jillit yiy ball-loo seeni àtte ak yoon (sariiya), yeneen ñaar yi di "ijmaah" (dajeg boroom-xam-xam yi) ak Qiyaas (nattale). Moom Alxuraan nag waxi Yàlla la ju ñu wahyu Yonent bi jaare ko ci Jibriil, muy lol daa wàcc ci anam gu toftaloo te toppante, ci diir bu tollu ci 23 at.
Lu tollook 1,5 milyaar ciy jullit ñi ngi ci àdduna bi. Ñoon nag dañoo séddaliku ci ay dawaan yu limu, ñooy ci tur dawaanu Sunna, bi ëmb lu tollook 80 ak 85% ci jullit ñi, ak bu Siiya bi nga xam ne ma nga ëppe ca Iraan, ci biir Sunna am na fa ay bànqaas niki tasawuf, naka noonu ci Siiya.
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Mosque02.svg/320px-Mosque02.svg.png)
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/Siyer-i_Nebi_151b.jpg/640px-Siyer-i_Nebi_151b.jpg)