tài sản liên quan đến đất đai, không dịch chuyển From Wikipedia, the free encyclopedia
Bất động sản hay còn gọi là địa ốc hay nhà đất là một thuật ngữ pháp luật có ý nghĩa bao gồm đất đai và những gì dính liền vĩnh viễn với mảnh đất. Những thứ được xem là dính liền vĩnh viễn như là nhà cửa, ga ra, kiến trúc ở trên hoặc dầu khí, mỏ khoáng chất ở dưới mảnh đất đó.[1] Những thứ có thể dỡ ra khỏi mảnh đất như nhà di động,lều, nhà tạm thì không được xem là bất động sản.[2][3][4]
Tại Hoa Kỳ, bất động sản có thể được chuyển nhượng, sở hữu hoặc mua lại bởi các tổ chức kinh doanh, cá nhân, tổ chức phi lợi nhuận, ủy thác hoặc bất kỳ thực thể pháp lý nào được quy định bởi luật pháp của từng bang.[5]
Khái niệm về quyền tự nhiên của con người được sở hữu tài sản có thể bắt nguồn từ luật La Mã và triết học Hy Lạp.[6] Nghề thẩm định bất động sản có thể được coi là bắt đầu ở Anh vào thế kỷ 16, khi nhu cầu nông nghiệp đòi hỏi phải khai hoang và chuẩn bị đất. Các sách giáo khoa về môn đo đạc bắt đầu được viết và thuật ngữ "surveying" (khảo sát) được sử dụng ở Anh, trong khi thuật ngữ "appraising" (thẩm định) được sử dụng nhiều hơn ở Bắc Mỹ.[7] Luật tự nhiên, có thể được coi là "luật phổ quát", đã được các nhà văn thế kỷ 15 và 16 thảo luận về "lý thuyết tài sản" và quan hệ giữa các bang liên quan đến đầu tư nước ngoài và bảo vệ tài sản tư nhân của công dân ở nước ngoài. Luật tự nhiên có thể được coi là có ảnh hưởng trong chuyên luận năm 1758 của Emerich de Vattel, Luật Quốc tế, nơi khái niệm hóa ý tưởng về tài sản tư nhân.[8]
Một trong những vụ mua bán bất động sản ban đầu lớn nhất trong lịch sử, được gọi là "Mua lại Louisiana", đã diễn ra vào năm 1803. Hiệp ước Mua lại Louisiana đã được ký kết, mở đường cho sự bành trướng về phía tây của Hoa Kỳ. Vùng đất được mua từ Pháp với giá mười lăm triệu đô la, tương đương với khoảng 4 xu mỗi mẫu Anh.[9] Công ty môi giới bất động sản lâu đời nhất trên thế giới được thành lập vào năm 1855 tại Chicago, Illinois. Công ty ban đầu có tên là "L. D. Olmsted & Co.", nhưng hiện được gọi là "Baird & Warner".[10] Năm 1908, Hiệp hội Địa ốc Quốc gia được thành lập tại Chicago. Năm 1916, tên của hiệp hội được đổi thành Hiệp hội Hội đồng Bất động sản Quốc gia. Đây cũng là thời điểm thuật ngữ "realtor" được đặt ra để xác định các chuyên gia bất động sản.[11]
Sự sụp đổ của thị trường chứng khoán năm 1929 và Đại suy thoái ở Hoa Kỳ đã dẫn đến sự sụt giảm mạnh về giá trị và giá bất động sản, ** kết quả là giá nhà trung bình ở Hoa Kỳ giảm 50% trong bốn năm sau năm 1929.[12] Việc tài trợ nhà ở ở Hoa Kỳ đã bị ảnh hưởng rất lớn bởi Đạo luật Ngân hàng năm 1933 và Đạo luật Nhà ở Quốc gia năm 1934 vì nó cho phép bảo hiểm thế chấp cho người mua nhà và hệ thống này đã được thực hiện bởi Cơ quan Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang cũng như Cơ quan Quản lý Nhà ở Liên bang.[13] Năm 1938, Đạo luật Nhà ở Quốc gia được sửa đổi và Fannie Mae, một cơ quan chính phủ, được thành lập để phục vụ như một thị trường thứ cấp cho thế chấp và cung cấp thêm tiền cho các nhà cho vay để tài trợ cho các ngôi nhà mới.[14]
Tiêu đề VIII của Đạo luật Dân quyền ở Hoa Kỳ, còn được gọi là Đạo luật Nhà ở Công bằng, được ban hành vào năm 1968 và giải quyết vấn đề hòa nhập người Mỹ gốc Phi vào các khu dân cư khi các vấn đề phân biệt đối xử được phân tích trong việc thuê, mua và tài trợ nhà ở.[15] Bất động sản trực tuyến như một khái niệm bắt đầu với sự xuất hiện đầu tiên của các nền tảng bất động sản trên World Wide Web và diễn ra vào năm 1999.
Bất động sản nhà ở là bất động sản được sử dụng để sinh sống hoặc cho thuê. Nó có thể là một ngôi nhà đơn hộ hoặc một tòa nhà chung cư có nhiều hộ gia đình.[16] Nhà ở có thể được phân loại theo cách chúng được kết nối với nhà ở lân cận và đất đai. Các loại hình sở hữu nhà khác nhau có thể được sử dụng cho cùng một loại hình vật lý. Ví dụ, nhà ở kết nối có thể thuộc sở hữu của một thực thể duy nhất và được cho thuê, hoặc thuộc sở hữu riêng biệt với thỏa thuận bao gồm mối quan hệ giữa các đơn vị và khu vực chung và các mối quan tâm.[17] Theo Vụ Khảo cứu Quốc hội, vào năm 2021, 65% nhà ở ở Hoa Kỳ thuộc sở hữu của người sử dụng.[18]
Bất động sản có thể được định giá hoặc giảm giá dựa trên mức độ suy thoái môi trường đã xảy ra. Suy thoái môi trường có thể gây ra rủi ro nghiêm trọng về sức khỏe và an toàn. Có nhu cầu ngày càng tăng đối với việc sử dụng các đánh giá địa điểm (ESA) khi định giá tài sản cho cả bất động sản tư nhân và thương mại.[19] Khảo sát môi trường được thực hiện bởi các nhà khảo sát môi trường để đánh giá các yếu tố môi trường có trong quá trình phát triển bất động sản và tác động của sự phát triển đó đối với môi trường.
Phát triển xanh là một cách tiếp cận phát triển bền vững, được thúc đẩy bởi phong trào bảo vệ môi trường và Ủy ban Thế giới về Môi trường và Phát triển từ những năm 1970. Phát triển xanh xem xét tác động xã hội và môi trường của bất động sản và xây dựng. Có ba lĩnh vực trọng tâm của phát triển xanh: khả năng phản ứng của môi trường, hiệu quả sử dụng tài nguyên và sự nhạy cảm của các khía cạnh văn hóa và xã hội. Các ví dụ về phát triển xanh bao gồm cơ sở hạ tầng xanh, LEED, phát triển bảo tồn và phát triển bền vững.
Bất động sản là một trong những nguyên nhân chính gây ra sự gia tăng khí nhà kính trên thế giới. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, bất động sản chiếm 39% tổng lượng khí thải trên toàn thế giới vào năm 2019. Trong số đó, 11% là do sản xuất vật liệu sử dụng trong các tòa nhà.[20]
Tại các thị trường bất động sản nơi giá đất và giá nhà đang tăng, việc mua nhà để đầu tư là một lựa chọn phổ biến. Nhà đầu tư có thể cho thuê nhà để thu lợi nhuận từ tiền thuê hoặc bán lại nhà để kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá.[21][22]
Bất động sản hạng sang đôi khi được sử dụng như một cách để tích trữ tài sản, đặc biệt là đối với những người nước ngoài giàu có, mà không có bất kỳ nỗ lực cụ thể nào để cho thuê. Một số căn hộ hạng sang ở London và Thành phố New York đã được sử dụng như một cách để các quan chức chính phủ tham nhũng và doanh nhân từ các quốc gia không có pháp luật mạnh mẽ rửa tiền hoặc bảo vệ tài sản khỏi bị tịch thu.[23][24]
Trong những năm 1980, các quỹ đầu tư bất động sản ngày càng tham gia nhiều hơn vào phát triển bất động sản quốc tế. Sự thay đổi này dẫn đến việc bất động sản trở thành một loại tài sản toàn cầu. Đầu tư vào bất động sản ở nước ngoài thường đòi hỏi kiến thức chuyên môn về thị trường bất động sản ở quốc gia đó.[25] Đầu tư bất động sản quốc tế ngày càng phổ biến vào đầu thế kỷ 21, dẫn đến sự gia tăng tính sẵn có và chất lượng thông tin về thị trường bất động sản quốc tế.[26] Bất động sản là một trong những lĩnh vực đầu tư chính ở Trung Quốc, nơi ước tính 70% tài sản hộ gia đình được đầu tư vào bất động sản.[27][28]
Tài chính hóa nhà ở cho thuê ở Ireland, bao gồm sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức vào thị trường nhà ở cho thuê đô thị, đã góp phần vào tình trạng vô gia cư ở nước này.[24][29][30]
Nền kinh tế Việt Nam bắt đầu đổi mới từ năm 1986 thì thị trường bất động sản (TTBĐS) cũng manh nha. Tuy nhiên, TTBĐS được cho là chính thức hình thành kể từ năm 1993, sau khi Quốc hội thông qua Luật Đất đai đầu tiên và Pháp lệnh Nhà ở, tạo khuôn khổ pháp lý ban đầu cho thị trường về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở [5].
Cơn sốt đầu tiên diễn ra trong bối cảnh Luật Đất đai năm 1993 ra đời cho phép việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất dễ dàng hơn. Đây được xem là thời hoàng kim của tăng trưởng kinh tế khi GDP năm 1993 tăng tới 8,1%, năm 1994 tăng 8,8% và đỉnh điểm năm 1995 tăng 9,5%. Tăng trưởng mạnh của GDP khiến người ta tin vào tương lai xán lạn của nền kinh tế, thúc đẩy giá nhà đất tăng mạnh [5].
Nhà nước ban hành 2 nghị định là Nghị định số 18 và 87 về thuê đất, nhằm ngăn chặn hiện tượng đầu cơ, điều tiết thị trường. Theo đó, người sử dụng đất phải trả tiền hai lần (tiền chuyển quyền sử dụng đất và tiền thuê đất). Hai nghị định này buộc các nhà đầu cơ sử dụng đòn bẩy tài chính để tham gia thị trường phải bán tháo đất đai đang nắm giữ để trả tiền cho Ngân hàng. Làn sóng xả hàng ồ ạt diễn ra đã làm cho TTBĐS ở trạng thái cung vượt cầu và quay đầu lao dốc [5].
Bên cạnh đó, khủng hoảng kinh tế châu Á khởi nguồn từ Thái Lan đã làm cho một số dự án bất động sản của nước ngoài đầu tư vào Việt Nam thất bại, góp phần làm cho thị trường suy thoái.
Từ năm 2000, giá nhà đất bắt đầu biến động và đạt đỉnh cao vào khoảng Quý 2/2001. Giá BĐS của Việt Nam giai đoạn này ở mức đắt nhất thế giới, cao hơn cả một số thành phố lớn của các nước công nghiệp phát triển.
Luật Doanh nghiệp năm 2000, Luật đầu tư nước ngoài năm 2001 ra đời. Nhà đầu tư đánh giá chủ trương cho Việt kiều mua nhà và ban hành giá đất mới sẽ có triển vọng cho thị trường nhà đất nên nhiều người đầu tư mua đất khắp nơi ở vùng ven.
Cơn sốt chủ yếu tập trung vào nhà mặt tiền và đất dự án. Đầu cơ gia tăng mạnh mẽ. Giao dịch mua bán sôi động nhưng không có công trình hay nhà ở nào được xây dựng, thể hiện đây là cơn sốt từ nhu cầu ảo, giá ảo [5].
"Luật Đất đai 2003" và "Nghị định 181" với quy định "dự án phải xây dựng nhà xong mới được bán" đã chấm dứt tình trạng "phân lô bán nền" đã tác động mạnh đến thị trường BĐS. Thị trường đất nền gần như tê liệt, cơn lốc đầu cơ lắng dần.
Từ cuối 2003, TTBĐS trầm lắng, năm sau lạnh hơn năm trước (năm 2003 giao dịch địa ốc thành công giảm 28%, năm 2004 giảm 56% và năm 2005 giảm 78%) nhưng giá không giảm mạnh do vốn đầu tư chủ yếu là tiền nhàn rỗi của tư nhân.
Năm 2005, bảng giá đất mới được điều chỉnh theo hướng sát với giá thực tế làm cho chi phí đền bù giải toả lên cao khiến các dự án tiếp tục gặp khó khăn. Lợi nhuận thu từ kinh doanh BĐS giảm mạnh khiến dòng vốn chuyển sang thị trường chứng khoán [5].
Việt Nam chính thức gia nhập WTO, đón nhận làn sóng đầu tư lớn sau hội nhập, tăng trưởng tín dụng cao, thị trường chứng khoán phát triển cực thịnh. Nguồn vốn thặng dư lớn chuyển dịch từ thị trường chứng khoán sang TTBĐS.
Giá nhà đất tăng cao từ 50-70%, thậm chí lên tới 100%. Nhu cầu thị trường có sự chuyển đổi từ nhà mặt tiền, nhà phố sang căn hộ cao cấp và biệt thự.
Năm 2007, Luật Kinh doanh BĐS có hiệu lực, cùng sự ra đời của các hành lang pháp lý như Luật Đăng ký BĐS, Luật thuế sử dụng đất, Luật Nhà ở, chính sách áp dụng cho Việt kiều mua nhà... giúp các nhà đầu tư yên tâm hơn khi tham gia thị trường. Thị trường có sự tham gia đông đảo của giới đầu cơ lướt sóng [5].
Ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, kinh tế VN suy thoái, lạm phát và nợ xấu tăng nhanh (cả năm 2009 tăng 19,89%), lãi suất vay ngân hàng rất cao (23-24%/năm). Chính sách thắt chặt tín dụng của Chính phủ nhằm kiểm soát bong bóng BĐS và kiềm chế lạm phát khiến TTBĐS lập tức bị ảnh hưởng nặng nề. Giá BĐS giảm mạnh trung bình 40-50%.
Giai đoạn từ giữa 2009-2010, gói kích cầu của Chính phủ giúp TTBĐS ấm trở lại. Thị trường xuất hiện "cơn sốt" cục bộ, nhất thời do tác động của phương thức "mua bán nhà trên giấy", dự án quy hoạch thủ đô mở rộng.
Từ nửa cuối năm 2011, "quả bóng" bất động sản bị "xì hơi" mạnh trên diện rộng, "lớp băng dày" bao phủ toàn thị trường. Nhiều cá nhân, doanh nghiệp bất động sản lao đao [5].
TTBĐS có dấu hiệu hồi phục từ cuối năm 2013 và phát triển ổn định: Lượng giao dịch tăng, tồn kho giảm, cơ cấu hàng hóa bất động sản chuyển dịch theo hướng hợp lý, phù hợp hơn với nhu cầu của thị trường.
Năm 2014, Luật kinh doanh BĐS ra đời mở rộng cơ hội cho người nước ngoài sở hữu nhà ở tại Việt Nam. Giai đoạn này thị trường xuất hiện nhiều loại hình BĐS mới gia nhập như: Officetel, condotel, shophouse, BĐS công nghiệp.
Trong năm 2018, thị trường xảy ra các đợt sốt đất lan rộng tại nhiều khu vực trên cả nước: sốt ảo giá đất nền, đất nông nghiệp tại Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc; giá đất tăng mạnh ở các quận vùng ven TP.HCM rồi lan rộng ra các tỉnh vùng ven như Đồng Nai, Bình Dương, Long An và các tỉnh, thành miền Trung như Khánh Hòa, Bình Định, Đà Nẵng, Nghệ An, Thanh Hóa...[5]
Đầu 2019, sốt đất tiếp tục bùng phát ở nhiều địa phương: Đà Nẵng (huyện Hòa Vang), Quảng Nam, TP.HCM (Cần Giờ, quận 9), Hà Nội (Hoài Đức, Gia Lâm, Đông Anh). Tuy nhiên các cơn sốt qua rất nhanh, thị trường tại các khu vực này nhanh chóng rơi vào trầm lắng.
Năm 2019, ở góc nhìn toàn cảnh, TTBĐS vẫn trong chu kỳ phục hồi, tăng trưởng nhưng có sự sụt giảm cả về nguồn cung và số lượng giao dịch. Nguyên nhân do quỹ đất ở khu vực trung tâm ngày càng cạn kiệt; thủ tục pháp lý bị trì hoãn; chính quyền rà soát, tạm dừng toàn bộ các dự án sai phạm.
Bước sang năm 2020, đại dịch toàn cầu Covid-19 tác động mạnh mẽ tới nền kinh tế và TTBĐS. Nguồn cung tiếp tục khan khiếm, giao dịch "lặng sóng", giá đi ngang.[5]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.