From Wikipedia, the free encyclopedia
Uchinchi reyx yoki Natsistik Olmoniya (nemischa: , «uchinchi imperiya») — 1933 yilning 24 martdan 1945 yil 23 maygacha Olmoniyaning norasmiy nomi. Bir qator tarixchilar Olmoniya kapitulyatsiya eʼlon qilgan kun – 8 mayni Uchinchi reyxning qulashi bilan adashtiradilar. Rasman u 23 mayda, Karl Dyonits boshchiligidagi Flensburg hokimiyati hibsga olinganidan keyin oʻz faoliyatini tugatgan. Shuningdek, ushbu davlatning fashistik Olmoniya, Mingyillik reyx kabi norasmiy nomlari ham mavjud.
Olmoniya tarixi |
---|
* Olmon qabilalari |
* Buyuk Koʻchish |
* Muqaddas Rim imperiyasi |
* Olmon ittifoqi |
* Shimoliy Olmon Ittifoqi |
* Olmon Imperiyasi |
* Veymar Respublikasi |
* Uchinchi Reyx |
* GDR |
* GFR (1990 gacha) |
* Birlashgan Olmoniya |
Olmon Reyxi (1933-1943) Buyuk Olmon Reyxi | |||||||||
| |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||
Shiori «Bir xalq, bir Reyx, bir Fyurer» nemischa: | |||||||||
Madhiya Horst Vesselning Qo'shig'i | |||||||||
![]() Ikkinchi Jahon urushi davrida Germaniya hududiy nazorat (kech 1942): Germaniya va General-Gubernatorlik | |||||||||
Poytaxti | Berlin | ||||||||
Yirik shaharlari | Berlin, Nyurnberg, Munhen, Drezden, Gamburg, Vena | ||||||||
Til(lar)i | Nemis tili | ||||||||
Dini | Dunyoviy davlat | ||||||||
Maydoni | 633 786 km² (1938)
823 505 km² (1940/41) | ||||||||
Aholisi | 79 375 281 (1939)
109 518 183 (1940) | ||||||||
Boshqaruv shakli | Тotalitar davlat, diktatura | ||||||||
Reyxsprezident | |||||||||
- 1925–1934 | Paul fon Gindenburg | ||||||||
- 1934–1945 | Adolf Hitler | ||||||||
- 1945 | Karl Dyonits | ||||||||
Reyxskantsler | |||||||||
- 1933–1945 | Adolf Hitler | ||||||||
- 1945 | Joseph Goebbels | ||||||||
- 1945 | Lyudvig Shverin fon Kryozig | ||||||||
Tarix | |||||||||
- 30 yanvar 1933 | Natsistlarning hokimiyatga kelishi | ||||||||
- 23 mart 1933 | Favqulodda kuchlar to'g'risidagi qonun | ||||||||
- 12 mart 1938 | Avstriya Anshlyusi | ||||||||
- 1 sentyabr 1939 | Polshani bosib olish | ||||||||
- 10 May 1940 | Fransiya kampaniyasi | ||||||||
- 22-iyun 1941 | Sovet Ittifoqiga hujum | ||||||||
- 30 aprel 1945 | Adolf Gitlerning o'z joniga qasd qilishi | ||||||||
- 2 May 1945 | Berlinning Qulashi | ||||||||
- 8 may 1945 | Germaniyaning taslim bo'lishi | ||||||||
Germaniya Demokratik Respublikasi → Germaniya Federativ Respublikasi (1949—1990) → Avstriya → | |||||||||
Veymar Respublikasini almashtirish uchun hokimiyat tepasiga Adolf Gitler boshchiligidagi natsional-sotsialistik partiya keldi. Gitler Uchinchi reyxning faoliyatidagi amaldagi yagona reyxskantsleri boʻlgan.
Termin «uch podsholik» haqidagi oʻrtaasrlarning mistik taʼlimotidan olingan. Ushbu taʼlimot nemis milliy adabiyotida keng qoʻllanilgan. Birinchi imperiya oʻrta asrlarda hukm surgan olmon xalqlarining Muqaddas Rim imperiyasi hisoblangan. Uning asoschisi Otton I boʻlgan va u 1806 yilga qadar hukm surgan. Ikkinchi imperiya 1871 yilda asos solingan va 1918 yilda amaliy jihatdan (yuridik jihatdan emas) tugatilgan. Uchinchisi yangilangan, Birinchi Jahon urushidagi magʻlubiyatdan keyin ruhi koʻtarilgan va revolyutsiyalardan hosil boʻlgan yangi milliy Olmoniya boʻlishi kerak edi va u ming yil yashashi kerak edi. Natsistlar terminni oʻng kayfiyatdagi mashhur publitsist Meleren van den Bruk tomonidan nashr etilgan «Uchinchi reyx» kitobidan bevosita olishgan edi.
![]() | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
![]() |
![]() |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.