![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/uz/thumb/e/e1/Sharof_Rashidov.jpg/640px-Sharof_Rashidov.jpg&w=640&q=50)
Sharof Rashidov
Sovet arbobi, yozuvchi, O'zbekiston SSR prezidentlaridan biri / From Wikipedia, the free encyclopedia
Sharof Rashidovich Rashidov (6-noyabr (24-oktabr eski hisob boʻyicha) 1917 — 31-oktabr 1983) — sovet partiya va davlat arbobi, oʻzbek yozuvchisi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1974), Oʻzbekiston SSR Kommunistik partiyasi rahbari. 1939-yildan KPSS aʼzosi. Jizzax ped. texnikumini (1935), Samarqand Davlat Universitetining filologiya fakultetini tugatgan (1941). Samarqand viloyati gaz.da masʼul kotib, muharrir oʻrinbosari va muharrir (1937-41,1943). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941-yil noyabr — 1942). Oʻzbekiston KP Samarqand viloyat komiteti kotibi (1944-47), „Qizil Oʻzbekiston“ gazeta muharriri (1947- 49), Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvi raisi (1949-50). Oʻzbekiston Oliy Soveti Prezidiumi raisi (195059). Oʻzbekiston KP MK 1kotibi (1959 83). KPSS MK Siyosiy byurosi (Prezidiumi) aʼzoligiga nomzod (1961-83). 2 marta Mehnat Qahramoni (1974, 1977).
![]() | Bu maqolaning betarafligi shubha ostidadir. Batafsilroq maʼlumot uchun maqola munozarasiga qarang. |
Sharof Rashidov | |||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | |||||||||||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||||||||||
Mansab davri 1959-yil 15-mart – 1983-yil 31-oktyabrgacha | |||||||||||||||||||||||||||
Oʻtmishdoshi | Sobir Kamolov | ||||||||||||||||||||||||||
Vorisi | Inomjon Usmonxoʻjayev | ||||||||||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||||||||||
Mansab davri 1950-yil 21-avgust – 1959-yil 24-martgacha | |||||||||||||||||||||||||||
Oʻtmishdoshi | Amin Niyozov | ||||||||||||||||||||||||||
Vorisi | Yodgor Nasriddinova | ||||||||||||||||||||||||||
Shaxsiy maʼlumotlari | |||||||||||||||||||||||||||
Tavalludi |
24-oktyabr 1917-yil Jizzax, Sirdaryo viloyati, Rossiya imperiyasi | ||||||||||||||||||||||||||
Vafoti |
31-oktyabr 1983-yil(1983-10-31) (66 yoshda) Ellikqalʼa tumani, Qoraqalpogʻiston ASSR Oʻzbekiston SSR, SSSR | ||||||||||||||||||||||||||
Fuqaroligi |
![]() | ||||||||||||||||||||||||||
Millati | oʻzbek | ||||||||||||||||||||||||||
Siyosiy partiyasi | KPSS, 1939-yildan | ||||||||||||||||||||||||||
Turmush oʻrtogʻi | Rashidova Xursan Gʻofurovna (1920-2003) | ||||||||||||||||||||||||||
Bolalari | qizlari, Sayyora, Dilorom, Gulnora va Svetlana (1952-2021)[1], oʻgʻli Ilhom (Vladimir) | ||||||||||||||||||||||||||
Maʼlumoti | Oʻzbekiston Davlat universiteti | ||||||||||||||||||||||||||
Mukofotlari |
|
Rashidov adabiyotga shoir sifatida kirib keldi va 1yirik asari — „Chegarachi“ dostoni 1937-yilda nashr qilindi. Fashizmga qarshi kurash tuygʻulari bilan sugorilgan „Qaxrim“ sheʼrlar toʻplami 1945-yilda chop etildi. Rashidov davrning muhim hisoblangan muammolaridan biri — qoʻriq va boʻz yerlarni oʻzlashtirish mavzuida „Gʻoliblar“ qissasini (1953) yozdi. Ikkinchi jahon urushi yillarida front orqasida qahramonona mehnat qilgan xalq hayotiga bagʻishlangan „Boʻrondan kuchli“ (1958) va „Qudratli toʻlqin“ (1964), „Gʻoliblar“ (1972) romanlarini yaratdi. Rashidov xalq va mamlakat hayotida roʻy bergan voqealarni davlat va partiya arbobi sifatida mushohada etib, adabiyotning badiiylik mezonlaridan koʻra gʻoyaviylik tamoyiliga koʻproq eʼtibor berdi. Hind xalq afsonasi asosida yozilgan „Kashmir qoʻshigʻi“ lirik qissasi (1956) Rashidov ijodida alohida oʻrinni egallaydi.
Rashidov respublikaga rahbarlik qilgan yillarda qator bunyodkorlik ishlari bilan birga qishloq xoʻjaligi yerlaridan ekstensiv foydalanish oqibatida ekologik vaziyatning buzilishi, paxta yakkahokimligining qaror topishi kabi noxush holatlar ham yuz berdi. Rashidov vafotidan soʻng Markaz tomonidan totalitar tuzumning barcha kirdikorlari unga yuklanib, 80-yillar qatagʻonida nohaq qoralandi.
Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, Rashidovning nomi oqlandi. Prezident Islom Karimovning tashabbusi bilan Rashidov tavalludining 75 yilligi nishonlandi. Rashidov Toshkentdagi Xalqlar Doʻstligi saroyi meʼmoriy majmuasi uchun qurilish gʻoyasining muallifi va ijodiy rahbari sifatida vafotidan soʻng Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti bilan taqdirlangan (1994). Sirdaryo viloyatidagi tuman, Toshkent va Jizzax shahridagi koʻchalar, maktablar, mahallalarga uning nomi berilgan. Jizzaxda Rashidov haykali va muzeyi bor. „Chigʻatoy“ qabristoniga dafn etilgan.[2]