Foydalanuvchi:Mirishkorlik/test
From Wikipedia, the free encyclopedia
Angkor Vat (/ˌæŋkɔːr ˈwɒt/; kxmer. , Maʼbadlar poytaxti/shahri— Kambodjadagi 162,6 gektar maydonda joylashgan ibodatxona majmuasi. Dunyodagi eng katta diniy tuzilma Sifatida Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan[1]. Dastlab XII asrda qirol Suryavarman II tomonidan Kxmer imperiyasida iloh Vishnuga bagʻishlangan hind ibodatxonasi sifatida qurilgan boʻlib, asr oxirlarida asta-sekin buddistlar ibodatxonasiga aylantirilgan; shuning uchun „Hindu-Buddist“ ibodatxonasi sifatida ham eʼtirof etiladi[2][3].
Angkor Vat kxmerlar qiroli Suryavarman II buyrugʻi bilan[4] XII asrning boshlarida Kxmer imperiyasining poytaxti Yasodxarapura (kxmer. , hozirgi Angkor) shahrida davlat ibodatxonasi va oʻlimidan soʻng oʻzi qoʻyiladigan maqbarasi sifatida qurilgan. Angkor Vat ibodatxonasi kxmer meʼmorchiligining ikkita: togʻ ibodatxonasi va keyinchalik devoriy surat chizilgan ibodatxona rejalarini uygʻunlashtirgan. Hind mifologiyasidagi devlarning uyi boʻlgan Meru togʻini tasvirlash uchun moʻljallangan. Uzunligi 5 kilometrdan oshiq xandaq[5] va 3,6 kilometr uzunlikdagi tashqi devor ichida har biri keyingisidan yuqorida joylashgan uchta toʻrtburchak devoriy suratlar mavjud. Maʼbadning markazida minoralarning beshinchi qismi joylashgan. Aksariyat Angkor ibodatxonalaridan farqli oʻlaroq, Angkor Vat gʻarbga yoʻnaltirilgan; buning ahamiyati borasida olimlar turlicha fikrda. Maʼbad meʼmorchilikning ulugʻvorligi va uygʻunligi, keng barelyeflari va devorlarini bezab turgan koʻp sonli devatalari bilan hayratga soladi. Zamonaviy Angkor Vat nomi, muqobil ravishda Nokor Vat[6], kxmer tilida „Maʼbad shahri“ yoki „Ibodatxonalar shahri“ degan maʼnoni anglatadi. „Shahar“ yoki „poytaxt“ degan maʼnoni anglatuvchi Angkor (kxmer. : ângkôr) — „nokor“ (kxmer. nôkôr) soʻzining xalq tilidagi shakli boʻlib, sanskritcha/paliycha nagara (devanagaricha: नगर) soʻzidan kelib chiqqan[7]. Vat (kxmer. vôtt) „maʼbad maydonlari“ degani, sanskritcha/paliycha vāṭa (devanagaricha: वाट) soʻzidan olingan boʻlib, „oʻrab olish [aylana qilib oʻrash]“ degan maʼnoni anglatadi.
Maʼbadning asl nomi Vrah Viṣṇuloka yoki Parama Vishnuloka boʻlib, „Vishnuning muqaddas maskani“ degan maʼnoni anglatadi[8][9].