![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/Battle_of_Gettysburg.jpg/640px-Battle_of_Gettysburg.jpg&w=640&q=50)
Ватандашлар сугышы
From Wikipedia, the free encyclopedia
Бер дәүләт эчендәге[1], сирәгрәк элек бердәм дәүләтнең өлеше булган ике милли дәүләткә бүленгән[2] оешкан кеше төркемнәре арасында зур маштаблы сугышка ватандашлар сугышы диләр.
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/Battle_of_Gettysburg.jpg/640px-Battle_of_Gettysburg.jpg)
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Stamp_of_USSR_2252.jpg/640px-Stamp_of_USSR_2252.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/20px-Flag_of_Russia.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Russian_coa_1917.svg/20px-Russian_coa_1917.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
Тарафларның максаты, гадәттә, агымдагы хөкүмәтне үз сәясәтен үзгәртергә өтәрү, илдә яки аның аерым регионында хәкимиятне үз кулга алу, яки регионны бәйсез дәүләт дәрәҗәсенә чыгару[1].
Термин б.э.к. I гасыр Рим республикасындагы ватандашлар сугышларын (ингл.) билгеләү өчен кулланган латинча bellum civileдан калька.
Ватандашлар сугышы билгеләре: сугышта катнашкан ике ягын да дәүләти хәрби-сәяси структура үзлекләре булуы, вәзгыятькә бәйлә вакыйгаларның дәүләтнең бар өлешләренә тәэсир итүе, сугышның озын вакыт дәвам итүе, халыкның барлык катламнарның катнашу.
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/T-62_et_T-55_d%C3%A9truits_durant_la_guerre_civile_%C3%A9thiopienne_en_1991.jpg/640px-T-62_et_T-55_d%C3%A9truits_durant_la_guerre_civile_%C3%A9thiopienne_en_1991.jpg)
Ватандашлар сугышлары күп санлы кешеләрнең хәлак булуына (ингл.) һәм зур күләмендә файдалы ресурсларның юк ителүенә китерә ала.[3]
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/Column_of_ONLF_rebels.jpg/640px-Column_of_ONLF_rebels.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Flag_of_Ogaden_National_Liberation_Front%282%29.svg/20px-Flag_of_Ogaden_National_Liberation_Front%282%29.svg.png)
![Хәбәшстан байрагы](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Flag_of_Ethiopia.svg/20px-Flag_of_Ethiopia.svg.png)
1900-1944 еллар арасында барлыкка килгән ватандашлар сугышлары уртача алганда 1,5 ел дәвам итсә, Икенче бөтендөнья сугышының бетүеннән соң барлыкка килгәннәренең озынлыгы 4 елдан озагракка үсте. 1945 елдан соң урын алган ватандашлар сугышларында 25 миллионнан артык кеше хәлак булды, тагын да күбрәкләре яшәгән җирләреннән көчләп күченүгә (ингл.) дүчар булды. Өстәмә буларак, ватандашлар сугышлары икътисади коллапска китерә; Мьянма,
Уганда һәм
Ангола ватандашлар сугышларга чумган алдыннан киләчәкләре өметле дип саналган илләрнең үрнәкләре булып торалар.[4]
Бәрелешләр нәтиҗәсендә елга 1000 кеше хәлак булу критерие күзлегеннән караганда, 1816 белән 1997 еллар арасында 213 ватандашлар сугышы урын алды, алардан 1944-1997 арасындагылар саны — 104.[3]