From Wikipedia, the free encyclopedia
Ке́ния (суах. һәм ингл. Kenya), рәсми атамасы — Ке́ния Җөмһүрияте́ (суах. Jamhuri ya Kenya, ингл. Republic of Kenya) — Көнчыгыш Африкада урнашкан дәүләт. Күрше дәүләтләр арасында иң тиз үсешле булып санала. Башкаласы — Найроби шәһәре.
Кения | |
ингл. Republic of Kenya | |
Байрак[d] | Илтамга[d] |
![]() | ![]() |
Нигезләнү датасы | 1963 |
---|---|
Рәсми исем | Republic of Kenya |
Кыскача исем | 🇰🇪 |
Гомер озынлыгы | 67,032 ел[1] |
... хөрмәтенә аталган | Кения[d] |
Демоним | kenyaner, kenyanar, Kenyan, kenyai, Keniano, Kenyänan, كيني, كينية, كينيون, кенієць, кенійка, кенійці, קנייתי, קנייתית, kenyeni, kenyan, kenyană, কেনীয়, keniota, kenioti, keniote, keniano, cenian, kenianu, keniana, Kenjano, kenyan, Kényan[2], Kényane[2], Kenianerin, Kenianer, keniota, keniote, kenioti, kenioto, keniana, كيني, كينية, كينيين, كينيات, Kenijec һәм Kenijka |
Рәсми тел | суахили теле[3] һәм инглиз теле[4] |
Гимн | Гимн Кении[d] |
Мәдәният | культура Кении[d] |
Шигарь тасвирламасы | Harambee[d] |
Шигарь тексты | Magical Kenya һәм Cenia Lledrithiol |
Дөнья кисәге | Африка |
Дәүләт |
![]() |
Башкала | Найроби |
Сәгать поясы | UTC+03:00 һәм Africa/Nairobi[d][5] |
Иң көнчыгыш ноктасы | 3°58′59″ т. к. 41°54′24″ кч. о. |
Иң төньяк ноктасы | 5°30′ т. к. 35°19′ кч. о. |
Иң көньяк ноктасы | 4°40′46″ к. к. 39°13′06″ кч. о. |
Иң көнбатыш ноктасы | 0°05′10″ т. к. 33°56′40″ кч. о. |
Геомәгълүматлар | Data:Kenya.map |
Иң югары ноктасы | Кения[d] |
Иң түбән ноктасы | Һинд океаны |
Дәүләт башлыгы вазыйфасы | президент Кении[d] |
Ил башлыгы | Уильям Руто[d][6] |
Хөкүмәт башлыгы вазыйфасы | президент Кении[d] |
Хөкүмәт башлыгы | Уильям Руто[d] |
Башкарма хакимият | правительство Кении[d] |
Канунбирү органы | Парламент Кении[d] |
Үзәк банкы | Центральный банк Кении[d] |
Дипломатик мөнәсәбәтләр | Италия, Германия, Австралия, Австрия[7], Әлҗәзаир, Ангола, Мисыр, Хәбәшстан, Ливия, Намибия, Нигерия, Руанда, Көньяк Африка Җөмһүрияте, Көньяк Судан, Судан, Танзания, Уганда, Замбия, Зимбабве, Бөекбритания, Сомали, Украина, Согуд Гарәбстаны, Сейшел утраулары, Канада, Дания, Индонезия, Малайзия, Пакьстан, Шри-Ланка, Кытай Җөмһүрияте, БГӘ, Мексика, Көньяк Корея, Россия, Корея Халык Демократик Җөмһүрияте[8], Кытай, Греция, Һиндстан, Бангладеш, Гөрҗистан һәм Аурупа Берлеге |
Әгъзалык | Берләшкән Милләтләр Оешмасы, Милләтләр Дуслыгы, АБ, Бөтендөнья сәүдә оешмасы, Халыкара реконструкция һәм үсеш банкы[d], Халыкара үсеш ассоциациясе[d], Халыкара финанс корпорациясе[d], Инвестицияләр иминлеген гарантияләү буенча күпъяклы агентлык[d], Инвестицион бәхәсләрне хәл итү буенча халыкара үзәк[d], Африка үсеш банкы[d], ЮНАМИД[d], Африка, Кариб диңгезе һәм Тын океан дәүләтләре[d], Интерпол[9][10], ОЗХО[d][11][12], Мәгариф, фән һәм мәдәният сораулары буенча Берләшкән Милләтләр Оешмасы[13], Group on Earth Observations[d], Бөтендөнья почта берлеге[14][15], Халыкара телекоммуникацияләр береге[d][16], Бөтендөнья метеорология оешмасы[17], Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы[18] һәм Всемирная таможенная организация[d][19] |
Балигълык яше | 18 яшь |
Никахка керү яше | 18 яшь |
Халык саны | 48 468 138 (2017)[20] |
Административ бүленеше | Прибрежная провинция[d], Восточная провинция[d], Северо-Восточная провинция[d], Ньянза[d], Рифт-Валли[d], Западная провинция[d] һәм Найроби[d] |
Акча берәмлеге | кенийский шиллинг[d] |
Номиналь тулаем эчке продукт | 109 703 659 313 $[21] һәм 113 420 008 179 $[21] |
Кеше потенциалы үсеше индексы | 0,575[22] |
Inequality-adjusted Human Development Index | 0,426[23] |
Үз-үзенә кул салулар күрсәткече | 11 |
Эшсезлек дәрәҗәсе | 9 ± 0 процент[24] |
Кардәш шәһәр | Челтнәм |
Нәрсә белән чиктәш | Хәбәшстан, Сомали, Танзания, Уганда, Көньяк Судан, Судан, Гарәп Лигасы һәм Виктория күле |
Автомобил хәрәкәте ягы | сул[d][25] |
Челтәр көчәнеше | 240 вольт[26] |
Электр аергычы төре | BS 1363[d][26] |
Алыштырган | Кения[d] |
Кулланылган тел | инглиз теле[27], кисуахили[d], Kalenjin[d], Дабида[d], Рендилле[d], Marachi[d], Naandi[d], Камба[d], Ваата[d], Borana[d], Orma[d], Terik[d], долуо[d], saamia[d], Tugen[d], Nyole[d], Pokomo[d], Sabaot[d], Singa[d], Ilwana[d], Kenyan Sign Language[d], Khayo[d], Chonyi[d], Luidakho-Luisukha-Lutirichi[d], Куриа (язык)[d], Digo[d], Taveta[d], дахало[d], Логоли[d], бони теле[d], Самбуру[d], Embu[d], Эль-моло[d], Дасанеч (язык)[d], Markweta[d], Keiyo[d], Масаи теле, языки лухья[d], Покот[d], Omotik[d], Туркана (язык)[d], Меру[d], Kipsigis[d], Ogiek[d], сомали теле, Bukusu[d], Teso[d], кикуйю теле, Гусии[d], Yaaku[d], Giryama[d], Chuka[d], Sagalla[d], Tharaka[d], Mwimbi-Muthambi[d], East Nyala[d], Olumarama[d], Olutsotso[d], wanga[d], Olushisa[d], Lutachoni[d], Lukabaras[d] һәм Kiduruma[d] |
Мәйдан | 581 309 ± 0 км² |
Рәсми веб-сайт | president.go.ke |
Һәштәге | Kenya |
Югары дәрәҗәле Интернет домены | .ke |
![]() | |
Тема җәгърафиясе | География Кении[d] |
Тимер юл хәрәкәте ягы | сул[d] |
Ачык мәгълүматлар порталы | Kenya open data[d] |
Феноменның икътисады | экономика Кении[d] |
Феноменның демографиясе | Население Кении[d] |
Мәктәптә укымаган балалар саны | 1 999 614[28] |
Джини коэффициенты | 40,8[29] |
Өстәлгән кыйммәт салымы күләме | 16 процент |
Тулаем туулар коэффициенты | 4,334[30] |
Демократия индексы | 5,05[31] |
BTI Governance Index | 4,53[32], 5,03[32], 4,24[32], 4,51[32], 4,87[32], 5[32], 4,92[32], 4,77[32] һәм 4,84[33] |
BTI Status Index | 5,78[32], 5,89[32], 5,05[32], 5,57[32], 5,76[32], 5,8[32], 5,16[32] һәм 5,33[33] |
Happy Planet Index score | 45,2[34] |
Илнең мобиль коды | 639 |
Илнең телефон коды | +254 |
Халыкара префикс | 0 |
Гадәттән тыш хәлләрдә ярдәм телефоны | 112[d][35] һәм 9-9-9[d][35] |
Илнең GS1 коды | 616 |
Номер тамгасы коды | EAK |
Диңгездәге идентификацияләү номеры | 634 |
Монда җирләнгәннәр төркеме | [d] |
Бу якта төшерелгән фильмнар төркеме | [d] |
![]() |
Дәүләт мәйданы — 582 650 км². Ул төньякта — Хәбәшстан, көнчыгышта — Сомали, көньяк-көнбатышта — Танзания, көнбатышта — Уганда, төньяк-көнбатышта Көньяк Судан илләре белән чиктәш. Гомуми дәүләт чикләренең озынлыгы 3477 км тәшкил итә. Көньяк-көнчыгышта Һинд океаны сулары белән юыла, илнең көнбатышында Виктория күле урнашкан. Илнең уртасында экватор уза.
Халык саны — 38 млн кеше. Уртача гомер озынлыгы — 58,8 ел. Этник составка килгәндә, халыкның 22 %-ы — кикуйю, 14 %-ы — лухья, 13 %-ы — луо, 12 %-ы — каленҗин, 11 %-ы камба халыклары тәшкил итә. Халыкның 22 %-ы шәһәрләрдә яши.
Рәсми телләр булып суахили һәм инглиз теле санала, шулай ук җирле телләр дә таралган.
Дини яктан күпчелек христианнар: 45 % — протестантлар, 33 % — католиклар,
Моны да карагыз: Кениядә ислам
Административ-территориаль яктан Кения 8 провинция һәм 71 округтан тора. Илдә 100дән артык шәһәр бар дип исәпләнә[36]. Иң Эре шәһәрләр — Найроби (3,4 млн кеше), Момбаса (966 мең кеше), Накуру (284 мең кеше), Элдорет (269 мең кеше), Кисуму (236 мең кеше).
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.