Loading AI tools
Iğdır vilayetinin ilçesi Vikipedi'den, özgür ansiklopediden
Tuzluca, Iğdır ilinin bir ilçesidir. 1992'de Iğdır'ın Kars'tan ayrılarak il olmasından önce bu ilçe Kars'a bağlıydı.
Tuzluca | |
---|---|
![]() Türkiye'de yeri | |
![]() İlçe sınırları haritası | |
Ülke | Türkiye |
İl | Iğdır |
Coğrafi bölge | Doğu Anadolu Bölgesi |
İdare | |
• Kaymakam | Salih Çiğdem |
• Belediye başkanı | Ahmet Sait Sadrettin Türkan (AK Parti) |
Yüzölçümü | |
• Toplam | 1.254 km² |
Rakım | 870 m |
Nüfus (2018) | |
• Toplam | 24.560 |
• Kır | - |
• Şehir | - |
Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
Posta kodu | 76900 |
İl alan kodu | 0476 |
İl plaka kodu | 76 |
Resmî site http://www.tuzluca.bel.tr/ |
Eski adı Kulp'tur. Tuzluca, ilin batısında yer almaktadır. Yeryüzü şekilleri bakımında dağlar çoğunluktadır. İlçeye bağlı 81 köy bulunmaktadır.
Türkiye'ye İran, Azerbaycan ve Ermenistan'a bağlanan kara yolu Tuzluca'dan geçer. Yaklaşık 1,254 km²'lik bir alana sahip ilçe, Iğdır ili topraklarının (3,539 km²) yaklaşık %35,4'ünü oluşturmaktadır. Bilinen ilk ismi Kulp olan daha sonradan Tuzluca'ya ismini veren, kaya tuzu madenleridir. Tuz mağaraları 35 dönümlük bir araziyi kaplamaktadır. Bu maddenin yıllarca işlenmesinden sonra oluşan tuz mağaralarında astım hastalarına hizmet veren şifa merkezi mevcuttur. İspanyol elçisi Ruy González de Clavijo, burayı seyahatnamesinde şöyle anlatmaktadır:
“ | Mayıs 1404'te tekrar Aras Nehri kıyısında ilerlemeye devam ettik. Yol bozuk ve birçok yeri dimdik idi. Ertesi gün yine bir köyde kaldık. Burada dağın tepesine kurulmuş bir kale vardı. Dağ, taş tuz kayalarıyla kaplıydı. Civar köylerden gelenler buradan tuz alıp yemeklerinde kullanıyorlarmış.[1] | „ |
Tuzluca ilçesine bağlı 81 köy yerleşmesi bulunmaktadır. İlçe, göç veren bir konumdadır. Yaz aylarında il dışına giden Tuzlucalılar yayla tatili için gelirler.
Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
---|---|---|---|
Tuzluca ilçesi (Bayazıt) | |||
1927[2] | 10.527 | 1.114 | 9.413 |
Tuzluca ilçesi (Kars) | |||
1935[3] | 12.860 | 1.258 | 11.602 |
1940[4] | 15.619 | 2.366 | 13.253 |
1945[5] | 18.053 | 2.577 | 15.476 |
1950[6] | 18.162 | 1.974 | 16.188 |
1955[7] | 21.726 | 2.434 | 19.292 |
1960[8] | 24.137 | 2.287 | 21.850 |
1965[9] | 26.783 | 3.234 | 23.549 |
1970[10] | 30.176 | 4.270 | 25.906 |
1975[11] | 32.757 | 5.209 | 27.548 |
1980[12] | 33.297 | 6.911 | 26.386 |
1985[13] | 34.241 | 8.104 | 26.137 |
1990[14] | 28.886 | 7.698 | 21.188 |
Tuzluca ilçesi (Iğdır) | |||
2000[15] | 25.954 | 8.827 | 17.127 |
2007[16] | 25.682 | 11.239 | 14.443 |
2008[17] | 25.739 | 9.790 | 15.949 |
2009[18] | 25.042 | 9.203 | 15.839 |
2010[19] | 24.996 | 8.959 | 16.037 |
2011[20] | 24.769 | 8.993 | 15.776 |
2012[21] | 24.648 | 9.177 | 15.471 |
2013[22] | 24.393 | 9.175 | 15.218 |
2014[23] | 24.174 | 9.586 | 14.588 |
2015[24] | 23.550 | 9.782 | 13.768 |
2016[24] | 23.402 | 10.098 | 13.304 |
2017[24] | 23.206 | 9.922 | 13.284 |
2018[24] | 24.560 | 9.764 | 14.796 |
2019[24] | 23.937 | 9.316 | 14.621 |
2020[24] | 23.750 | 9.472 | 14.278 |
2021[24] | 23.538 | 9.575 | 13.963 |
Uzun yıllar Rus ve kısa süreliğine Ermeni egemenliği altında kalan bu ilçe, 1920 yılında tekrar ana vatana katılmıştır. Yörenin nüfusu ile ilgili ilk bilgiler Rus işgali döneminde yapılan (1908) sayımlardan edinilen bilgilerdir. Bu sayımda Tuzluca ilçesinde sadece erkek nüfus sayılmış ve ilçedeki erkek nüfus sayısı 25.520 kişiden oluşmaktaydı. Bu sayı kadar da kadın nüfusunun olduğu düşünüldüğünde yörenin bu yıllarda ne kadar canlı ve kalabalık olduğu kanısına varılabilir. Sonraki yıllarda cumhuriyet dönemiyle birlikte 1927 yılında yapılan nüfus sayımında nüfusunun 10.527 kadara indiğini görülür. Bu dönemde nüfusun azalmasında Ermeni çetelerinin yörede yaptığı katliamın etkisi vardır. Örneğin 2 Temmuz 1920'de Ermeni çeteleri Tuzluca ahalisinden 300 kişiyi seçerek katletmişlerdi. Kâzım Karabekir, 8 Temmuz 1919 tarihli telgrafla Hasankale'de bulunan Erzurum İngiliz Kaymakamı Rowlinson'a köyde Ermenilerin Müslümanlara karşı yaptığı katliamı bildirmiştir.[25] Bu yıllardan sonra insanlar toparlamış, hızlı bir gelişme sağlanmış ve nitekim 1950, 1960 ve 1970 yıllarında Tuzluca ilçe merkezinden başka Aliköse, Gaziler, Güzeldere, Güllüce, İnce, Üçkaya gibi köy merkezleri oluşmuş, bu merkez köyler etrafındaki köyler için birer ekonomik, ticaret, sağlık ve eğitim merkezleri olmuşlardır. Yine bu dönemde Iğdır'da, Tuzluca'da satılan eşyaların çoğunluğunu bu köylerde de bulmak mümkündü. 1960 yılında 24.137 kişi olan yöre nüfusu 1980 yılında 33,297 kişiye çıkmış ve çeşitli sebeplerden dolayı 2000 yılında 25.954 kişiye inmiştir. Ve nüfus sürekli bir azalma içerisindedir.
Ekonomi, tarımdan çok hayvancılık, madencilik ve yaylacılığa dayanmaktadır. Tuzluca'da Iğdır'ın meşhur kayısısı ile beraber değişik meyve ve sebzelerin tarımı yapılır. Tuzluca'nın güneyinde Ağrı ili ile arasında sınır oluşturan dağlık kuşak üzerinde Aslanlı, Kırahtin, Hıdık, Güllük, Yassıbulak, Kızılziyaret, Guh (Çıngıl), Davul, Mirgemir, Barbaro, Sinek yaylası gibi birçok yayla bulunmaktadır. Bütün bu yaylalar yaz mevsimi boyunca yeşil çayırlıkların bulunduğu geniş otlaklardan oluşmaktadır. Açık berrak havası ve su kaynaklarının fazla olduğu bu alanlar hayvancılık faaliyetleri için çok cazip imkânlar sunmaktadır.
İlçenin Hayvan Varlığı (2004) | |||
---|---|---|---|
Küçükbaş Hayvan | 98,538 | ||
Kümes Hayvanı | 24,542 | ||
Büyükbaş Hayvan | 15,527 | ||
Arı Kovanı | 4,997 |
Tuğla Fabrikası ve bölgenin bütün tuz ihtiyacını karşılayan Tuz Dağı burada bulunmaktadır.
İlçe Arazisinin Kullanımı (2004) | ||
---|---|---|
Çayır/Mera | %35 | |
Tarıma Elverişsiz Alan | %34 | |
Tarıma Elverişli Alan | %31 |
Seçildiği yıl | Belediye başkanları |
---|---|
2024 | Cemal Kurnaz (CHP) |
2019[26] | Ahmet Sait Sadrettin Türkan (SP) |
2014[27] | Mehmet Gültekin (BDP) |
2009 | Ahmet Sait Sadrettin Türkan (AKP) |
2004 | İsmet Yüce (AKP) |
1999 | İsmet Yüce (FP) |
1994 | Abbas Ada (DYP) |
1989 | Mehmet Emin Türkan (SHP) |
1984 | Abbas Ada (BĞMSZ) |
1977 | Mitat Gültekin (AP) |
1973 | Mehmet Emin Türkan (BĞMSZ) |
1968 | Abbas Tarak (CGP) |
1963 | Kahraman Gültekin (BĞMSZ) |
1955 | Ferit Güryücel (BĞMSZ) |
1950 | Hüseyin Bayram (CHP) |
Tuzluca ilçesinin bulunduğu alan, ulaşım sistemi açısından çok önemli bir konuma sahiptir. Türkiye'nin üç ülkeye birden ortak sınırı olan Iğdır ilinin diğer il ve bölgelere kara yolu bağlantısı Tuzluca üzerinden geçmektedir. Bunun yanında Kars ilini Ağrı iline bağlayan en kısa kara yolu bağlantısı ve yine Kars üzerinden, Karadeniz limanları (Hopa, Trabzon) ile İran'a, Azerbaycan'a olan kara yolu bağlantısı buradan geçmektedir.
![]() | Bu alt başlığın genişletilmesi gerekiyor. Sayfayı düzenleyerek yardımcı olabilirsiniz. |
Eylül 2016'da "PKK-KCK'ya yardım ve destek verdiği gerekçesiyle 13 Ekim 2015'te tutuklanan belediye başkanı Mehmet Gültekin' in yerine 1 Eylül 2016 tarihinde yürürlüğe giren 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kaymakam İbrahim Civelek atandı.[28] 2019 yerel seçiminde yerini yeni seçilen belediye başkanına devretti.[29]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.