Loading AI tools
Bitki hücre duvarının yapısal bileşeni Vikipedi'den, özgür ansiklopediden
Selüloz, formülü (C6H10O5)n olan ve birkaç yüz ila binlerce β(1→4) bağlantılı D-glikoz biriminden ve doğrusal zincirden oluşan polisakkarit ve organik bir bileşiktir.[3][4] Selüloz, yeşil bitkilerin, birçok alg türünün ve oomisitlerin birincil hücre duvarının önemli yapısal bir bileşenidir.
![]() | |
![]() | |
Tanımlayıcılar | |
---|---|
ChEMBL | |
ChemSpider | |
ECHA InfoCard | 100.029.692 |
EC Numarası |
|
E numaraları | E460 (yoğunlaştırıcılar, ...) |
KEGG | |
PubChem CID |
|
UNII | |
CompTox Bilgi Panosu (EPA) |
|
Özellikler | |
Molekül formülü | (C12H20O10)n |
Molekül kütlesi | 162,1406 g/mol/glikoz birimi |
Görünüm | beyaz toz |
Yoğunluk | 1.5 g/cm3 |
Erime noktası | 260-270 °C; 500-518 °F; 533-543 K (ayrıştırır)[2] |
Çözünürlük (su içinde) | yok |
Termokimya | |
Standart formasyon entalpisi (ΔfH⦵298) |
−963 kJ/mol |
Standart yanma entalpisi (ΔcH⦵298) |
−2828 kJ/mol |
Tehlikeler | |
NFPA 704 (yangın karosu) |
|
NIOSH ABD maruz kalma limitleri: | |
PEL (izin verilen) | TWA 15 mg/m3 (toplam) TWA 5 mg/m3 (resp)[2] |
REL (tavsiye edilen) | TWA 10 mg/m3 (toplam) TWA 5 mg/m3 (resp)[2] |
IDLH (anında tehlike) | N.D.[2] |
Benzeyen bileşikler | |
Benzeyen bileşikler |
Nişasta |
Aksi belirtilmediği sürece madde verileri, Standart sıcaklık ve basınç koşullarında belirtilir (25 °C [77 °F], 100 kPa). | |
Bilgi kutusu kaynakları |
Bazı bakteri türleri selülozu salgılayarak biyofilm oluşturur.[5] Selüloz, Dünya'da en bol bulunan organik polimerdir.[6] Pamuk lifinin selüloz içeriği %90, odununki %40-50 ve kurutulmuş kenevirinki yaklaşık %57'dir.[7][8][9]
Selüloz esasen mukavva ve kağıt üretmek için kullanılır. Daha az miktarları selofan ve suni ipek gibi çok çeşitli türev ürünlere dönüştürülür.
Enerji mahsullerinden selülozun selülozik etanol gibi biyoyakıtlara dönüştürülmesi yenilenebilir yakıt kaynağı olarak geliştirilmektedir.
Endüstriyel kullanım için selüloz esasen odun hamurundan ve pamuktan elde edilir.[6] Selüloz ayrıca çeşitli organik sıvılarla doğrudan etkileşimden büyük ölçüde etkilenir.[10]
Bazı hayvanlar, özellikle gevişgetirenler ve termitler, bağırsaklarında yaşayan Trichonympha gibi simbiyotik mikroorganizmaların yardımıyla selülozu sindirebilirler. İnsan beslenmesinde selüloz, çözünmeyen diyet lifinin sindirilemeyen bir bileşenidir ve dışkı için hidrofilik hacim artırıcı madde işlevi yapar ve potansiyel olarak dışkılamaya yardım eder.
Selüloz (C6H10O5)n, bitkilerde hücre yapısının büyük bir bölümünü oluşturan karbonhidrat.
Selüloz patlayıcı maddelerin yapımında da kullanılır.
Selüloz bitkinin sert ve kuvvetli olmasını sağlar. Otobur hayvanlar selülozu, bağırsaklarında yaşayan simbiyoz bakterileri, protozoa türleri ve odun yiyen bazı böcek türlerinin salgıladıkları selülaz enzimi ile sindirebilir.
Selüloz sanayide cmc adıyla seramik yapımında, boya üretiminde üstün film yapıcılığı sayesinde ekonomik oluşuyla da tercihen kullanılmaktadır.
Glikoz moleküllerinin ters bağlanması sonucunda oluşmuşlardır.
Hayvanlar selülozu enerji verici olarak kullanamazlar.
Selüloz suda çözünmez ve iyotla reaksiyon vermez.
Selüloz, 1838'de bitki materyalinden izole eden ve kimyasal formülünü belirleyen Fransız kimyager Anselme Payen tarafından keşfedildi.[3][11][12] Selüloz, 1870 yılında Hyatt Manufacturing Company tarafından ilk başarılı termoplastik polimer olan selüloit üretmek için kullanıldı. Selülozdan bitkisel ipek ("yapay ipek") üretimi 1890'larda başladı ve selofan 1912'de icat edildi. Hermann Staudinger 1920 yılında selülozun polimer yapısını belirledi. Bileşik ilk olarak 1992 yılında Kobayashi ve Shoda tarafından kimyasal olarak sentezlendi (biyolojik olarak türetilen enzimler kullanılmadan).[13]
![]() | Biyokimya ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.