Loading AI tools
Vikipedi'den, özgür ansiklopediden
Paraben, ilaç ve kozmetik sektöründe kullanılan koruyucu bir kimyasal maddedir. Bu bileşikler ve tuzlar özellikle bakterisid ve fungusit özellikleri nedeniyle kullanılır. Şampuan, saç kremi, nemlendirici krem, tonik, deodorant, parfüm, tıraş jeli, bronzlaşma kremi, makyaj malzemeleri, güneş koruyucusu ve diş macununda bulunur.[1]
Koruyucu madde olarak etkisi, düşük maliyeti ve doğal seçeneklerden greyfurt tohum özünün etkisizliği[2] parabenin uzun bir süredir yaygınca kullanılmasının nedenleridir. Meme kanserine yakalananların tümörlerinde doku başına 20 nanogram paraben tespit edilmiştir.[3] Parabenler ayrıca östojeni taklit eden madde olarak bilinir. Parabenlerle kanser arasında nedensel ilişki kurulmamıştır.[4]
Parabenler, para-hidroksibenzoik asitin esterleri olup, adını buradan almıştır. Yaygın parabenler, metilparaben (E numarası E218), etil paraben (E214), propilparaben (E216), bütilparaben ve heptilparaben (E209) kapsamaktadır. Daha az yaygın olarak parabenler izobütilparaben, izopropilparaben, benzilparaben ve onun sodyum tuzu olarak bulunmaktadır.Parabenin genel yapısı sayfanın sağ üstünden belirtilmiş olup, R ile gösterilen kısım metil, etil, propil ve bütil gibi alkil gruplarını belirtmektedir.
Bazı parabenler bitkisel kaynaklı olarak bulunabilmektedir. Örneğin, metilparaben, antimikrobiyal ajan olarak yabanmersininde bulunur.
Bazı doğada bulundukları bilinen türlerin dışında tüm ticari kullanımlı parabenler sentetik olarak üretilir. Metanol, etanol ya da n-propanol gibi uygun bir alkolle para-hidroksibenzoik asitin esterleştirilmesiyle üretilir. para-Hidroksibenzoik asit, endüstriyel olarak Kolbe-Schmitt reaksiyonun bir çeşit modifiyeli hâli olarak, potasyum fenoksit ve karbon dioksit kullanılarak üretilmiş hâlidir.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.