Filistin anahtarı veya Filistin dönüş anahtarı Filistinlilerin Nakba'da kaybettikleri evlerinin sembolüdür; Filistin Mandası nüfusunun yarısından fazlası 1948 Filistin sürgünü ve kaçışı sırasında ya sürülmüş ya da şiddetten kaçmış ve daha sonra geri dönüş hakkı reddedilmiştir. Neredeyse 75 yıl sonra anahtar, fiziksel ve duygusal kayıp ve adaletsizliğin güçlü bir sembolü ve hatırlatıcısı olmaya devam etmektedir.[1][2]
Nakba gününde, Berlin'deki bir gösteri sırasında kullanılan Filistin anahtarı sembolü Anahtar sembollü tutan genç kız, Nakba Günü, 2010, El-Halil.Yazı şöyle diyor: (Arapça: حتماً سنعود فلسطين (Biz Filistin'e döneceğiz))
Geri dönüş umudunun bir parçası ve kaybedilen mülkler için bir hak talebi olarak kabul edilir.[3]
Anahtarlar büyük ve eski moda tarzdadır.
Büyütülmüş kopyaları genellikle Filistinli mülteci kampları çevresinde bulunur ve dünyanın dört bir yanındaki Filistin yanlısı gösterilerde kolektif semboller olarak kullanılır.[3]
Dünyanın en büyük anahtarı (Guinness Dünya Rekorları kitabındadır), Nakba'yı temsil eden bir Filistin anahtarı tarzında, Katara, Doha, Katar
2016 yılından bu yana Doha, Katar'daki bir Filistin restoranı, 2,7 ton ve 7,8 x 3 metre boyutlarıyla dünyanın en büyük anahtarına ilişkin Guinness Dünya Rekoru'nu elinde bulundurmaktadır.[4][5]
Meital, Y.; Rayman, P. (2017). Recognition as Key for Reconciliation: Israel, Palestine, and Beyond. Social, Economic and Political Studies of the Middle East and Asia. Brill. ISBN978-90-04-35580-4. 10 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Aralık 2023. Michal, "1948'de oldu, geçmiş hakkında bu kadar konuşmak yeter, gelecek hakkında konuşalım" derken İsraillilerin de Nakba'nın anısına aynı şeyi yaptığını kabul ediyor. Filistinliler anahtarlarıyla [Filistinlilerin kaybettikleri evlerinin sembolü] geldiklerinde, "bu aynı şey, ailelerin kalplerinde hala yanan bir anı" diyor
Feldman, llana. 2008. Refusing Invisibility: Documentation and Memorialization in Palestinian Refugee Claims11 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Journal of Refugee Studies 21 (4): 4, sayfa 503: "Filistinlilerin görünürlük pratiklerine aşina olan herkes, bu alandaki bazı merkezi nesnelerin öneminin kesinlikle farkındadır. Birçok mültecinin elinde hâlâ Filistin'deki evlerinin anahtarları var. Bu anahtarları saklamak ve ziyaretçilere ve araştırmacılara göstermek, geri dönüş umudunun ve bu mülkler üzerindeki hak iddiasının bir parçasıdır. Bu yaygın uygulama göz önüne alındığında, eski moda görünümleriyle bu anahtarlar aynı zamanda mültecilerin Filistin'e bağlılıklarının da sembolü haline gelmiştir. Filistinlilere destek gösterilerinde sık sık bu anahtarların büyütülmüş kopyalarını taşıyan insanlar görülebilir, bu da bireysel nesneleri kolektif sembollere dönüştürür."
The Peninsula Newspaper (16 Mayıs 2016). "'Largest Key' dedicated to refugees around the world". The Peninsula Qatar. 13 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Dünyadaki tüm mültecilere adanan devasa anahtar, dün gece Katara Amfi tiyatrosu'nda Filistinli Arap İdol Mohammed Assaf'ın da katıldığı muhteşem bir gösteriyle tanıtıldı. "Bu anahtar dünyadaki tüm mülteciler için bir sembol. Evlerine dönmenin bu mültecilerin hakkı olduğunu söylemek için bir Guinness Dünya Rekoru kırmak istiyoruz. Aslında bu özellikle Filistinli mültecilerle bağlantılı."... Yaklaşık 4,000 kişi Katara Amfi tiyatrosunu doldurarak devasa anahtarın açılışına tanıklık etti ve Filistinli mültecilerin ilk Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı bölgesel gençlik elçisi olan Filistinli genç şarkıcının performansıyla öne çıkan konserin tadını çıkardı.