![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/FAIR_data_principles.jpg/640px-FAIR_data_principles.jpg&w=640&q=50)
FAIR Veri
From Wikipedia, the free encyclopedia
FAIR Veri (Fair Data), bulunabilirlik (findability), erişilebilirlik (accessibility), birlikte çalışabilirlik (interoperability), yeniden kullanılabilirlik (reusability) ilkelerini karşılayan araştırma verilerdir. Bu dört başlığın birleşiminden oluşan “fair”, İngilizcede adil,makul anlamlarına gelmektedir . Her biri birer ilke olan bu başlıklar, bilim adamları ve kuruluşlardan oluşan bir konsorsiyum tarafından Scientific Data dergisinde Mart 2016'da yayınlanan bir makalede tanımlanmıştır.[1] Araştırmacılar, dijital varlıkların bulunabilirlik, erişilebilirlik, birlikte çalışabilirlik ve yeniden kullanımını iyileştirmek için yönergeler sağlamayı amaçlamıştır. Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) söz konusu olduğunda, her yıl dünya çapında 2 trilyon Euro'nun üzerinde harcama yapılmaktadır.[2] Her geçen gün sayısı giderek artan Ar-Ge çalışmaları sonucunda milyonlarca veri kümesi oluşmaktadır. Oluşan bu verilerin FAIR ilkelerine uygun olarak yapılandırılmamış olması, hem mali kayıp hem de bilimsel ilerlemenin sekteye uğraması olarak sonuçlanacaktır.
Bu madde, öksüz maddedir; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur. (Eylül 2022) |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/FAIR_data_principles.jpg/640px-FAIR_data_principles.jpg)
İlkeler, sistemlerin en az insan ile çalışabilmesini mümkün kılacak uygun veri modelini tanımlamaktadır. Bireysel seviyede, araştırmacıların veri varlıklarını yönetmelerine yardımcı olacak bir veri yönetimi çerçevesi sağlar. Bilimsel verimlilik açısından ise, veri kümeleri açık bir şekilde erişilebilir olduğunda belirli bir araştırma alanının daha eksiksiz bir resmini oluşturmak için kullanılabilir olmaktadır. Bulguların altında yatan veriler erişilebilir olduğunda, araştırmacılar birbirlerinin çalışmalarını kontrol edebilir ve sonuçların sağlam bir temel üzerine inşa edilmesini sağlayabilirler.2016 yılından beri tüm ülkeler ulusal ve uluslararası çalışmalarda FAIR ilkelerinin uygulanması ve benimsenmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır. 2016 yılında gerçekleştirilen G20 zirvesinde ülke liderleri tarafından, açık bilimin ve FAIR ilkelerinin önemli dile getirilmiştir[3]. Buna rağmen Digital Science'ın 2021 “Açık Verinin Durumu” (State of Open Data) raporuna göre, araştırmacıların %66’sı FAIR ilkelerinin varlığından haberdar ancak yalnızca %28'i FAIR ilkelere aşinadır.[4]
FAIR/O, sık kullanılmamakla birlikte verinin açık lisans taşıdığını belirtmek için kullanılır.