From Wikipedia, the free encyclopedia
Ang Lungsod ng Auckland ( /ˈɔːklənd/ AWK-lənd; [3] Māori: Tāmaki Makaurau), ay isang malaking métropolitanong lungsod sa North Island ng Nuweba Selandiya. Ito ay may populasyong humigit-kumulang 1,478,800 (Hunyo 2023). Ang lungsod na ito ay matatagpuan sa Auckland Region, na kinabibilangan ng mga malalayong rural na lugar at mga isla ng Hauraki Gulf, na may kabuuang populasyon na 1,739,300 (Hunyo 2023). Ito ang pinakamataong lungsod ng Nuweba Selandiya at ang ikalimang pinakamalaking lungsod sa Oseaniya. Habang patuloy na binubuo ng mga Europeo ang mayorya ng populasyon ng Auckland, ang lungsod ay naging multikultural at kosmopolitan noong huling bahagi ng ika-20 siglo, kung binubuo ng 31% ng populasyon ng lungsod ang mga Asyano noong 2018.[4]
Auckland Tāmaki Makaurau (Māori) | |
---|---|
Metropolitan area | |
Auckland CBD and Sky Tower | |
Mga palayaw: City of Sails Queen City[1] | |
Mga koordinado: 36°50′26″S 174°44′24″E | |
Bansa | Nuweba Selandiya |
Isla | North Island |
Rehiyon | Auckland |
Settled by Māori | c. 1350 |
Settled by Europeans | 1840 |
Ipinangalan kay (sa) | George Eden, 1st Earl of Auckland |
NZ Parliament | Electorates
Auckland Central Botany East Coast Bays Epsom Hauraki-Waikato (Māori) Kaipara ki Mahurangi Kelston Māngere Manurewa Maungakiekie Mount Albert Mount Roskill New Lynn North Shore Northcote Pakuranga Panmure-Ōtāhuhu Papakura Port Waikato Takanini Tāmaki Tāmaki Makaurau (Māori) Te Atatū Te Tai Tokerau (Māori) Upper Harbour Whangaparāoa |
Local boards | Talaan
|
Pamahalaan | |
• Konseho | Auckland Council |
• Mayor | Wayne Brown |
• Deputy Mayor | Desley Simpson |
• MPs | Representatives
Andrew Bayly (National) Simeon Brown (National) Judith Collins (National) Mariameno Kapa-Kingi (Te Pāti Māori) Dan Bidois (National) Takutai Moana Kemp (Te Pāti Māori) Rima Nakhle (National) Christopher Luxon (National) Hana-Rawhiti Maipi-Clarke (Te Pāti Māori) Mark Mitchell (National) Brooke Van Velden (ACT) Chris Penk (National) Greg Fleming (National) Paulo Garcia (National) Jenny Salesa (Labour) Carmel Sepuloni (Labour) David Seymour (ACT) Lemauga Lydia Sosene (Labour) Erica Stanford (National) Chlöe Swarbrick (Green) Phil Twyford (Labour) Cameron Brewer (National) Simon Watts (National) Arena Williams (Labour) Carlos Cheung (National Helen White (Labour) |
Lawak | |
• Urban | 605.67 km2 (233.85 milya kuwadrado) |
Pinakamataas na pook | 196 m (643 tal) |
Pinakamababang pook | 0 m (0 tal) |
Populasyon (Padron:NZ population data 2018) | |
• Urban | Padron:NZ population data 2,018 |
• Regional/metro | Padron:NZ population data 2,018 |
• Demonym | Aucklander |
GDP | |
• Regional/metro | NZ$ 139.5 billion (2022) |
• Per capita | NZ$ 80,300 (2022) |
Sona ng oras | UTC+12:00 (NZST) |
• Tag-init (DST) | UTC+13:00 (NZDT) |
Postcode(s) | 0600–2699 |
Kodigo ng lugar | 09 |
Local iwi | Ngāti Whātua, Tainui, Ngāti Ākarana (pan-tribal) |
Websayt | aucklandcouncil.govt.nz |
Sumasakop ng 234.40 na kuwadrado kilometro, nasa pagitan ang Auckland ng Hauraki Gulf sa silangan, ang Hunua Ranges sa timog-silangan, ang Manukau Harbour sa timog-kanluran, at ang Waitākere Ranges sa kanluran at hilaga-kanluran.Natatakpan ng kagubatan ang mga nakapalibot na burol sa lungsod, at ang tanawin ay may limampu't-tatlong mga sentro ng bulkan na bumubuo sa Auckland Volcanic Field. Sinasakop ng gitnang bahagi ng urban area ang isang makitid na tangway sa pagitan ng Manukau Harbor sa Tasman Sea at ng Waitematā Harbor sa Karagatang Pasipiko. Ang Auckland ay isa sa iilang lungsod sa mundo na mayroong daungan sa bawat isa sa dalawang magkahiwalay na pangunahing anyong tubig nito.
Unang tinirhan ang tangway ng Auckland noong c.1350 na siaybg pinahahalagahan para sa mayaman at matabang lupa nito. Tinatayang umabot sa 20,000 ang populasyon ng Māori sa lugar bago dumating ang mga Europeo.[5]
Hindi tiyak na itinukoy ang hangganan ng Auckland. Ang urban area ng Auckland, tulad ng tinukoy ng Statistics New Zealand sa ilalim ng Statistical Standard for Geographic Areas 2018 (SSGA18), ay sumasaklaw sa 607.07 square kilometre (234.39 mi kuw) at umaabot sa Long Bay sa hilaga, Swanson sa hilagang-kanluran, at Runciman sa timog. Ang functional urban area ng Auckland (commuting zone) ay umaabot mula sa timog lamang ng Warkworth sa hilaga hanggang sa Meremere sa timog, na kinabibilangan ng Hibiscus Coast sa hilagang-silangan, Helensville, Parakai, Muriwai, Waimauku, Kumeu - Huapai, at Riverhead sa hilagang-kanluran, Beachlands -Pine Harbor at Maraetai sa silangan, at Pukekohe, Clarks Beach, Patumāhoe, Waiuku, Tuakau at Pōkeno (ang huling dalawa sa rehiyon ng Waikato) sa timog. Binubuo ng Auckland ang pinakamalaking urban area ng New Zealand .
Ang urban area ng Auckland ay matatagpuan sa loob ng Auckland Region, isang administratibong rehiyon na kinuha ang pangalan mula sa lungsod. Ang rehiyon ay sumasaklaw sa sentro ng lungsod, pati na rin ang mga suburb, mga nakapaligid na bayan, mga pulong malapit sa baybayin, at mga rural na lugar sa hilaga at timog ng urban area.[6]
Ang central business district ng Auckland (CBD)—ang sentro ng lungsod—ay ang pinaka-natayuang lugar sa rehiyon. Sinasaklaw ng CBD ang 433 ektarya (1,070 akre) sa isang tatsulok na lugar, at napapaligiran ito ng Auckland waterfront sa Waitematā Harbor[7] at ang mga inner-city suburb ng Ponsonby, Newton at Parnell.