![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/A_havan_ceremony_on_the_banks_of_Ganges%252C_Muni_ki_Reti%252C_Rishikesh.jpg/640px-A_havan_ceremony_on_the_banks_of_Ganges%252C_Muni_ki_Reti%252C_Rishikesh.jpg&w=640&q=50)
ลัทธิไศวะ
From Wikipedia, the free encyclopedia
ในศาสนาฮินดู ลัทธิไศวะ หรือ ไศวนิกาย (อังกฤษ: Shaivism) เป็นลัทธินิกายที่นับถือพระศิวะเป็นพระเป็นเจ้าหรือพรหมัน[1] ศาสนิกชนในลัทธินี้เรียกว่าชาวไศวะ ซึ่งมีรูปแบบความเชื่อและการปฏิบัติแตกต่างกันไปเป็นหลายกลุ่ม เช่น ศิวสิทธานตะที่มีแนวคิดว่าบุคคลจะหลุดพ้นได้โดยการภักดีต่อพระศิวะ แต่ลัทธิโยคะถือว่าทุกสิ่งเป็นส่วนหนึ่งของพรหมันอยู่แล้ว[2][3] ลัทธินี้ถือพระเวทและอาคมเป็นคัมภีร์สำคัญ[4][5][6]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/A_havan_ceremony_on_the_banks_of_Ganges%2C_Muni_ki_Reti%2C_Rishikesh.jpg/640px-A_havan_ceremony_on_the_banks_of_Ganges%2C_Muni_ki_Reti%2C_Rishikesh.jpg)
ลัทธิไศวะมีที่มาจากการนับถือพระรุทรในสมัยพระเวท (ราวสองพันปีก่อนคริสต์ศักราช)[7] คัมภีร์เศวตาศวตโรปนิษัทซึ่งแต่งขึ้นราวหนึ่งพันปีก่อนคริสต์ศักราชปรากฏคำว่า รุทร ศิวะ มเหศวร[8][9] แต่การตีความคำเหล่านี้ยังเป็นที่ถกเถียงอยู่[10][11] จนถึงคริสต์สหัสวรรษที่ 1 ลัทธิไศวะทั้งสายภักตินิยมและสายโยคะก็เริ่มแพร่หลายในหลายอาณาจักร[7] รวมทั้งในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่พบโบสถ์พราหมณ์ลัทธิไศวะหลายพันแห่งในประเทศอินโดนีเซีย กัมพูชา และเวียดนาม[12][13]
ความเชื่อของลัทธิไศวะมีหลายรูปแบบ บางกลุ่มถือว่าพระศิวะคือมหาเทพพระผู้สร้าง รักษา และทำลายล้างโลก บางกลุ่มมองว่าพระศิวะหมายถึงอาตมันอันเป็นภาวะแก่นสารของสรรพสิ่ง ในด้านการปฏิบัติ มีการบูชาพระศิวะรวมถึงพระปารวตีผู้เป็นศักติ (ซึ่งแบบขนบของลัทธิศักติ) ตามโบสถ์พราหมณ์ต่าง ๆ[3] บางกลุ่มเน้นการถือพรตฝึกโยคะเพื่อให้เข้าถึงพระศิวะที่เป็นอาตมันภายในตนเอง[14][2][15]