Loading AI tools
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ดาวเหนือ หรือ ดาวโพลาริส (อังกฤษ: Polaris หรือ Cynosura) (α UMi / α หมีเล็ก / แอลฟาหมีเล็ก) เป็นดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดในกลุ่มดาวหมีเล็ก และอยู่ใกล้กับขั้วฟ้าเหนือ จึงปรากฏเหมือนอยู่นิ่งกับที่บนท้องฟ้า (แท้จริงเป็นภาวะชั่วคราวเท่านั้น เพราะแกนหมุนของโลกมีการส่าย)
Observation data ต้นยุคอ้างอิง J2000 วิษุวัต J2000 | |
---|---|
กลุ่มดาว | หมีเล็ก |
α UMi A | |
ไรต์แอสเซนชัน | 02h 31m 49.09s[1] |
เดคลิเนชัน | +89° 15′ 50.8″[1] |
โชติมาตรปรากฏ (V) | 1.98[2] (1.86 – 2.13)[3] |
α UMi B | |
ไรต์แอสเซนชัน | 02h 30m 41.63s[4] |
เดคลิเนชัน | +89° 15′ 38.1″[4] |
โชติมาตรปรากฏ (V) | 8.7[2] |
คุณสมบัติ | |
ชนิดสเปกตรัม | F7Ib[5] |
ดัชนีสี U-B | 0.38[2] |
ดัชนีสี B-V | 0.60[2] |
ชนิดดาวแปรแสง | ดาวแปรแสงชนิดเซเฟอิด[3] |
มาตรดาราศาสตร์ | |
ความเร็วแนวเล็ง (Rv) | −17[6] km/s |
การเคลื่อนที่เฉพาะ (μ) | RA: 198.8±0.20[1] mas/yr Dec.: −15±0.30[1] mas/yr |
พารัลแลกซ์ (π) | 7.54 ± 0.11[1] mas |
ระยะทาง | 323–433[7] ly (99–133[7] pc) |
ความส่องสว่างสัมบูรณ์ (MV) | −3.6 (α UMi Aa)[2] 3.6 (α UMi Ab)[2] 3.1 (α UMi B)[2] |
ตำแหน่ง (relative to α UMi Aa) | |
ส่วนประกอบ | α UMi Ab |
Epoch of observation | 2005.5880 |
ระยะห่างเชิงมุม | 0.172″ |
Position angle | 231.4° |
ตำแหน่ง (relative to α UMi Aa) | |
ส่วนประกอบ | α UMi B |
Epoch of observation | 2005.5880 |
ระยะห่างเชิงมุม | 18.217″ |
Position angle | 230.540° |
วงโคจร[8] | |
ดาวหลัก | α UMi Aa |
ดาวสมาชิก | α UMi Ab |
คาบการโคจร (P) | 29.59±0.02 ปี |
ค่ากึ่งแกนเอก (a) | 0.1204±0.0059" (≥2.90±0.03 AU[9]) |
ความเยื้องศูนย์กลาง (e) | 0.608±0.005 |
ความเอียง (i) | 146.2±10.9° |
ลองจิจูดของจุดโหนด (Ω) | 191.4±4.9° |
ต้นยุคอ้างอิงจุดใกล้ที่สุด (T) | 1987.66±0.13 |
มุมของจุดใกล้ที่สุด (ω) (secondary) | 123.01±0.75° |
Semi-Amplitude (K1) (primary) | 3.72±0.03 km/s |
รายละเอียด | |
α UMi Aa | |
มวล | 5.4[10] M☉ |
รัศมี | 37.5[10] R☉ |
แรงโน้มถ่วงที่พื้นผิว (log g) | 2.2[11] |
กำลังส่องสว่าง (bolometric) | 1,260[10] L☉ |
อุณหภูมิ | 6015[12] K |
ค่าความเป็นโลหะ | 112% solar[13] |
การหมุนตัว | 119 days[5] |
ความเร็วในการหมุนตัว (v sin i) | 14[5] km/s |
α UMi Ab | |
มวล | 1.26[2] M☉ |
รัศมี | 1.04[2] R☉ |
กำลังส่องสว่าง (bolometric) | 3[2] L☉ |
α UMi B | |
มวล | 1.39[2] M☉ |
รัศมี | 1.38[12] R☉ |
แรงโน้มถ่วงที่พื้นผิว (log g) | 4.3[12] |
กำลังส่องสว่าง (bolometric) | 3.9[12] L☉ |
อุณหภูมิ | 6900[12] K |
ความเร็วในการหมุน (v sin i) | 110[12] km/s |
ชื่ออื่น | |
α UMi A: 1 Ursae Minoris, BD+88°8, FK5 907, GC 2243, HD 8890, HIP 11767, HR 424, SAO 308 | |
α UMi B: NSV 631, BD+88°7, GC 2226, SAO 305 | |
ฐานข้อมูลอ้างอิงอื่น | |
SIMBAD | α UMi A |
α UMi B |
การที่ดาวเหนืออยู่ในทิศทางที่เกือบจะเป็นทิศทางเดียวกับแกนหมุนของโลก ดาวฤกษ์ดวงอื่น ๆ จึงดูเหมือนเคลื่อนที่วนเป็นวงกลมรอบดาวเหนือ นักสำรวจอาศัยดาวเหนือในการเดินเรือ ปัจจุบันดาวเหนือไม่ได้อยู่ตรงกับขั้วฟ้าเหนือแต่ห่างจากขั้วฟ้าเหนือเล็กน้อย (ไม่เกิน 1°) จึงเคลื่อนที่เป็นวงกลมเล็ก ๆ ด้วยเส้นผ่านศูนย์กลางไม่เกิน 2° มีเพียงสองเวลาในวันหนึ่ง ๆ ที่ดาวเหนืออยู่ตรงกับทิศเหนือพอดี ส่วนในเวลาอื่นต้องอาศัยตารางคำนวณเพื่อหาทิศเหนือที่แม่นยำ
แท้จริงแล้วดาวเหนือไม่ได้บอกทิศเหนือตลอดไป การที่แกนหมุนของโลกส่ายคล้ายลูกข่างด้วยคาบ 26,000 ปี ทำให้ดาวฤกษ์ดวงอื่นเคยเป็นดาวเหนือมาก่อน เช่น ดาวทูแบนในกลุ่มดาวมังกร ส่วนในอนาคต จะเป็นดาวเวกาในกลุ่มดาวพิณ
ในอนาคตอันใกล้นี้ เรายังสามารถใช้ดาวเหนือบอกทิศเหนือได้ต่อไป โดยที่ดาวเหนือจะอยู่ใกล้ขั้วฟ้าเหนือมากที่สุดในปี ค.ศ. 2100 ด้วยระยะห่างไม่เกินครึ่งองศา
เราสามารถค้นหาดาวเหนือได้จากการลากเส้นตรงผ่านดาว 2 ดวงของกลุ่มดาวหมีใหญ่ (β และ α หมีใหญ่) ไปหาดาวเหนือได้ เรียกดาว 2 ดวงนี้ว่าดาวชี้ (Pointers) หรือไม่ก็ลากเส้นผ่านแบ่งครึ่งผ่านกลางกลุ่มดาวแคสซิโอเปียที่มีรูปร่างเหมือนตัวอักษร W
การเป็นที่รู้จักของดาวเหนือ ทำให้คนจำนวนมากคิดว่าดาวเหนือเป็นดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดในท้องฟ้า, แต่ในความเป็นจริง ดาวเหนือเป็นดาวฤกษ์ที่สว่างเป็นอันดับที่ 47. ส่วนดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดในท้องฟ้า (ยกเว้นดวงอาทิตย์) คือ ดาวซิริอัส
ข้อมูลจากดาวเทียมฮิปปาร์คอส พบว่าดาวเหนืออยู่ห่างจากโลกเป็นระยะทาง 431 ปีแสง (132 พาร์เซก) เป็นดาวยักษ์ใหญ่หรือดาวยักษ์ที่มีดาวฤกษ์จาง ๆ 2 ดวงเป็นสหาย ดวงแรกมีชนิดสเปกตรัม F3 V อยู่บนแถบลำดับหลัก ห่างจากดาวแม่ประมาณ 2,000 หน่วยดาราศาสตร์ อีกดวงอยู่ใกล้กว่าด้วยกึ่งแกนเอกของวงโคจรเพียง 5 หน่วยดาราศาสตร์ ดาวเหนือเป็นดาวฤกษ์ดาวแปรแสงดวงหนึ่ง ราวปี ค.ศ. 1900 ดาวเหนือมีความสว่างขึ้นลงประมาณ 8% (คิดเป็น 0.15 ความส่องสว่าง) ด้วยคาบ 3.97 วัน ปี ค.ศ. 2005 ความสว่างเปลี่ยนแปลงเพียง 2% นอกจากนี้ยังมีความสว่างมากกว่าปี ค.ศ. 1900 อยู่ประมาณ 15% รวมทั้งคาบก็เพิ่มขึ้นด้วยอัตรา 8 วินาทีต่อปี
งานวิจัยเมื่อเร็วนี้ ๆ บ่งชี้ว่าในยุคที่ทอเลมียังมีชีวิตอยู่ ดาวเหนืออาจสว่างกว่านี้ 2.5 เท่า ซึ่งถ้าหากเป็นจริง การเปลี่ยนแปลงความสว่างของดาวเหนือ จะสูงเกินกว่าผลการพยากรณ์โดยอาศัย ทฤษฎีวิวัฒนาการของดาวฤกษ์
ในท้องฟ้าซีกใต้ ไม่มีดาวฤกษ์สว่างที่อยู่ใกล้ขั้วฟ้าใต้ ดาวที่มองเห็นด้วยตาเปล่าและอยู่ใกล้ขั้วฟ้าใต้มากที่สุด คือ ดาวซิกมาออกแทนต์ (บางครั้งเรียกว่า Polaris Australis) อย่างไรก็ตาม คนในซีกโลกใต้สามารถใช้กลุ่มดาวกางเขนใต้ในการคะเนตำแหน่งของทิศใต้
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.