Nepenthes distillatoria (จากภาษาละติน: destillo = กลั่น, -oria = ที่ตอนปลาย; บางสิ่งจากของเหลวที่กลั่นตัว นั่นก็คือ หม้อ) เป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงถิ่นเดียวจากศรีลังกา เป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงชนิดที่สองที่ถูกแจงลักษณะและเป็นชนิดแรกที่ถูกจัดอยู่ภายใต้อนุกรมวิธานของลินเนียส มันเป็นชนิดต้นแบบของสกุล
ข้อมูลเบื้องต้น สถานะการอนุรักษ์, การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ ...
Nepenthes distillatoria |
![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Utricaria_vegetabilis_zeylanensium.jpg/220px-Utricaria_vegetabilis_zeylanensium.jpg) |
ภาพที่ตีพิมพ์ในยุคแรกๆของหม้อข้าวหม้อแกงลิง, ตีพิมพ์ในชื่อ "Utricaria vegetabilis zeylanensium" (N. distillatoria) |
สถานะการอนุรักษ์ |
|
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ |
อาณาจักร: |
พืช (Plantae) |
หมวด: |
Magnoliophyta |
ชั้น: |
Magnoliopsida |
อันดับ: |
Caryophyllales |
วงศ์: |
Nepenthaceae |
สกุล: |
Nepenthes |
สปีชีส์: |
N. distillatoria |
ชื่อทวินาม |
Nepenthes distillatoria L. (1753) |
ชื่อพ้อง |
- Bandura zeylanica
Burm. ex Brongn. (1824) nom.illeg.
- Nepenthes chapmanii
Balakr. (1970)
- Nepenthes destillatoria
Danser (1928) sphalm.typogr.
- Nepenthes distillatoria
auct. non L.: Brion (1855) [=N. madagascariensis]
- Nepenthes distillatoria
auct. non L.: Jack (1835) [=N. gracilis]
- Nepenthes distillatoria
auct. non L.: Jeanneney (1894) [=N. vieillardii]
- Nepenthes distillatoria
auct. non L.: R.Grah. (1827) [=N. khasiana]
- Nepenthes distillatoria
auct. non L.: Steud. (1841) [=N. mirabilis]
- Nepenthes distillatoria
auct. non L.: Wall. (1828) [=N. distillatoria/N. gracilis]
- Nepenthes hirsuta var. glabrescens
W.G.Sm. (1882)
- Nepenthes hirsuta var. glabrescens rubra
auct. non Hort. ex Rafarin: Nichols. (1892)
- Nepenthes indica
Poir. (1797) nom.illeg.
- Nepenthes rubra
auct. non Hort. ex Rafarin: Nichols. (1886)
- Nepenthes smithii
Beck (1895) nom.illeg.
- Nepenthes speciosa
Hort. ex Beck (1895) nom.illeg.
- Nepenthes trichocarpa
auct. non Miq.: Hort. ex Hort.Bednar in sched. (1993)
- Nepenthes zeylanica
(Burm. ex Brongn.) Raf. (1836)
- Nepenthes zeylanica var. rubra
auct. non Hort. ex Rafarin: Nichols. (1877)
- "Bandura cingalensium"
Ray (1686)
- "Bandura zingalensium"
Breyne (1680)
- "Miranda herba"
Bartholinus (1677)
- "Nepenthes ceylanicum flore minore"
Breyne (1689)
- "Planta mirabilis distillatoria"
H.N.Grimm (1682)
- "Utricaria vegetabilis zeylanensium"
Plukenet (1696)
|
ปิด
N. distillatoria เป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงชนิดที่สองที่ถูกพรรณาลักษณะต่อจาก N. madagascariensis ในปี ค.ศ. 1677 บาร์โทลินูซ์ (Bartholinus) ได้กล่าวถึงมันภายใต้ชื่อ "สมุนไพรอันน่าพิศวง" (Miranda herba) [1] 3 ปีต่อมา พ่อค้าชาวดัตช์ที่ชื่อเจคอบ เบรนี (Jacob Breyne) อ้างว่าพืชชนิดนี้เป็น Bandura zingalensium ซึ่งเป็นชื่อเรียกในท้องถิ่น[2] ในภายหลัง Bandura ได้กลายเป็นชื่อที่ใช้เรียกหม้อข้าวหม้อแกงลิงทั่วไปจนกระทั่งลินเนียสได้ตั้งชื่อ นีเพนเธส ขึ้นในปี ค.ศ. 1737[3]
N. distillatoria ถูกจัดจำแนกอีกครั้งในปี ค.ศ. 1683 โดยแพทย์ชาวสวีเดน ที่ชื่อเอช.เอ็น. กริม (H. N. Grimm) [4] กริมได้เรียกมันว่า Planta mirabilis distillatoria หรือ "พืชกลั่นน้ำอันน่าอัศจรรย์" และเป็นครั้งแรกที่มีภาพประกอบอย่างละเอียดของพืชชนิดนี้[3] 3 ปีต่อมา ในปี ค.ศ. 1686 นักธรรมชาติวิทยาชาวอังกฤษที่ชื่อจอน เรย์ (John Ray) อ้างคำพูดของกริมมากล่าวดังนี้:[5]
รากดูดความชุ่มชื้นจากดินด้วยความช่วยเหลือของแสงอาทิตย์เข้าสู่ตัวมัน แล้วส่งผ่านไปยัง ลำต้น ก้าน ใบที่น่ากลัวของมัน ไปสู่ภาชนะตามธรรมชาติ แล้วเก็บกักไว้จนกว่ามนุษย์จะต้องการมัน [แปลจากภาษาละตินใน หม้อข้าวหม้อแกงลิงจากบอร์เนียว][3]
ลินเนียสได้ใช้คำระบุชนิดดั้งเดิมของกริมในการตั้งชื่อ N. distillatoria ในปี ค.ศ. 1753
N. distillatoria เป็นพืชถิ่นเดียวของศรีลังกาและเป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงเพียงชนิดเดียวจากประเทศนี้ พบในพื้นที่เปียกชื้นตามป่าละเมาะ, ริมถนน, พื้นที่เปิดโล่ง และในป่า N. distillatoria ขึ้นที่ความสูง 0 ถึง 700 ม.จากระดับน้ำทะเล[6]
เท่าที่รู้ N. distillatoria ไม่มีลูกผสมตามธรรมชาติ
- Nepenthes distillatoria var. rubra (auct. non Hort. ex Rafarin: Nichols.) Hort.Veitch ex Macf. (1908)
- Nepenthes distillatoria vera D.Moore (1872) nom.illeg.
Bartholinus 1677. Miranda herba. Acta Medica et Philosophica Hafniensa 3: 38.
Breyne, J. 1680. Bandura zingalensium etc. Prodromus Fasciculi Rariorum Plantarum 1: 18.
Phillipps, A. & A. Lamb 1996. Pitcher-Plants of Borneo. Natural History Publications (Borneo) , Kota Kinabalu.
Grimm, H.N. 1683. Planta mirabilis destillatoria. In: Miscellanea curiosa sive Ephemeridum. Med. Phys. Germ. Acad. Nat. Cur. Decuriae 2, ann. prim. p. 363, f. 27.
Ray, J. 1686. Bandura cingalensium etc. Historia Plantarum 1: 721–722.
Clarke, C.M., R. Cantley, J. Nerz, H. Rischer & A. Witsuba (2000). Nepenthes distillatoria. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. Retrieved on 06 May 2006. Listed as Vulnerable (VU B1+2d v2.3).
- Athauda, S.B.P., H. Inoue, A. Iwamatsu & K. Takahashi 1998. Acid Proteinase from Nepenthes distillatoria (Badura). In: James, M.N.G. (ed.) Aspartic Proteinases: Retroviral and Cellular Enzymes. Advances in Experimental Medicine and Biology, Volume 436. Plenum Press, New York. pp. 453–458.
- Athauda, S.B.P., K. Matsumoto, S. Rajapakshe, M. Kuribayashi, M. Kojima, N. Kubomura-Yoshida, A. Iwamatsu, C. Shibata, H. Inoue & K. Takahashi 2004. Enzymatic and structural characterization of nepenthesin, a unique member of a novel subfamily of aspartic proteinases.PDF (1.32 MiB) (manuscript BJ20031575) Biochemical Journal 381 (1) : 295–306.
- Oudemans, A.C. 1915. Die lebenden Bwohner der Kannen der insektenfressenden Pflanze Nepenthes distillatoria auf Ceylon (K Guenther). Zeitschrift für wissenschaft Insektenbiologie 11: 242–243.