![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/CCCT-RoyalDecree1925.jpg/640px-CCCT-RoyalDecree1925.jpg&w=640&q=50)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
ประมวลกฎหมายเอกชนไทย / From Wikipedia, the free encyclopedia
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ย่อ: ป.พ.พ.) เป็นประมวลกฎหมายแพ่ง อันเป็นกฎหมายสารบัญญัติ (substantive law) แห่งประเทศไทย เริ่มร่างครั้งแรกใน ร.ศ. 127 ตรงกับ พ.ศ. 2451 ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ภายหลังการประกาศใช้กฎหมายลักษณะอาญาเมื่อปีเดียวกัน เพื่อริเริ่มขอยกเลิกบรรดาสนธิสัญญาที่ราชอาณาจักรสยามทำไว้กับต่างประเทศอันมีผลให้สยามต้องเสียเปรียบในด้านสิทธิสภาพนอกอาณาเขตและเอกราชทางการศาล[1]
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ | |
---|---|
![]() พระราชกฤษฎีกาให้ใช้บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 1 และบรรพ 2 ที่ได้ตรวจชำระใหม่ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 42/หน้า 1/11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 | |
ข้อมูลทั่วไป | |
ผู้ตรา | • บรรพ 1 : สภานิติบัญญัติแห่งชาติ • บรรพ 2 : พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว • บรรพ 3 และ 4 : พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว • บรรพ 5 : รัฐสภาไทย • บรรพ 6 : สภาผู้แทนราษฎรไทย |
ผู้ลงนาม | • บรรพ 1 และ 5 : พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร • บรรพ 2 : พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว • บรรพ 3 และ 4 : พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว • บรรพ 6 : คณะผู้สำเร็จราชการแทนสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล (อนุวัตรจาตุรนต์, อาทิตย์ทิพอาภา และ เจ้าพระยายมราช) |
วันลงนาม | • บรรพ 1 : 31 มีนาคม 2535 • บรรพ 2 : 11 พฤศจิกายน 2468 • บรรพ 3 : 1 มกราคม 2471 • บรรพ 4 : 16 มีนาคม 2473 • บรรพ 5 : 5 ตุลาคม 2519 • บรรพ 6 : 5 มิถุนายน 2478 |
ผู้ลงนามรับรอง | • บรรพ 1 : อานันท์ ปันยารชุน (นายกรัฐมนตรี) • บรรพ 2, 3 และ 4 : — (สมบูรณาญาสิทธิราชย์) • บรรพ 5 : เสนีย์ ปราโมช (นายกรัฐมนตรี) • บรรพ 6 : พระยาพหลพลพยุหเสนา (นายกรัฐมนตรี) |
วันประกาศ | • บรรพ 1 : 8 เมษายน 2535 • บรรพ 2 : 11 พฤศจิกายน 2468 • บรรพ 3 : 1 มกราคม 2471 • บรรพ 4 : 18 มีนาคม 2473 • บรรพ 5 : 15 ตุลาคม 2519 • บรรพ 6 : 7 มิถุนายน 2478 |
วันเริ่มใช้ | • บรรพ 1 : 7 มิถุนายน 2535 • บรรพ 2 : 1 มกราคม 2468 • บรรพ 3 : 1 เมษายน 2471 • บรรพ 4 : 1 เมษายน 2473 • บรรพ 5 : 16 ตุลาคม 2519 • บรรพ 6 : 1 ตุลาคม 2478 |
ท้องที่ใช้ | ![]() ยกเว้น ปัตตานี, นราธิวาส, ยะลา และ สตูล สำหรับ บรรพ 5 และ 6 โดยให้ใช้กฎหมายชาริอะห์แทน |
ผู้รักษาการ | • นายกรัฐมนตรี • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย |
ภาพรวม | |
กฎหมายสารบัญญัติ ประเภทกฎหมายเอกชน ว่าด้วย กฎหมายบุคคล (บุคคลธรรมดา และ นิติบุคคล), กฎหมายนิติกรรมและสัญญา, กฎหมายหนี้ (หนี้โดยนิติกรรม และ หนี้โดยนิติเหตุ เช่น ละเมิด, จัดการงานนอกสั่ง และ ลาภมิควรได้ ฯลฯ), กฎหมายทรัพย์สิน (ทรัพยสิทธิ และ กรรมสิทธิ์ ฯลฯ), กฎหมายครอบครัว (หมั้น, สมรส, บิดามารดากับบุตร ฯลฯ) และ กฎหมายมรดก | |
เว็บไซต์ | |
ดูรายการเว็บไซต์ |
การจัดทำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของไทยนั้นมี ประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน (Bürgerliches Gesetzbuch) และประมวลกฎหมายแพ่งญี่ปุ่น (民法) เป็นแม่แบบหลัก กับทั้งมีประมวลกฎหมายแพ่งฝรั่งเศส (Code civil des Français) และประมวลกฎหมายแพ่งสวิส (Zivilgesetzbuch) เป็นแม่แบบรอง ประกอบกับกฎหมายเดิมของสยามเอง กับทั้งกฎหมายของชาติอื่น ๆ และกฎหมายระหว่างประเทศอีกประปราย[2] โดยงานร่างประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ดำเนินไปอย่างเชื่องช้า เฉพาะการร่างบรรพแรกจากที่วางโครงการไว้ทั้งหมดหกบรรพนั้น ก็กินเวลานานถึงสิบห้าปี ใช้งบประมาณมหาศาล และมีการเปลี่ยนคณะกรรมการร่างถึงสี่ชุด ทุกชุดมีชาวฝรั่งเศสเป็นสมาชิก โดยเฉพาะชุดแรกเป็นชาวฝรั่งเศสทั้งหมด หลังจากนั้นจึงเริ่มทยอยร่างและประกาศใช้บรรพอื่น ๆ จนครบ ทั้งหมดกินเวลากว่าสามสิบปี ซึ่งได้แก้ไขเพิ่มเติมเรื่อยมาจนปัจจุบันตามสถานการณ์
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มีโครงสร้างแบ่งเป็นหกบรรพ ประกอบด้วย บรรพ 1 หลักทั่วไป, บรรพ 2 หนี้, บรรพ 3 เอกเทศสัญญา, บรรพ 4 ทรัพย์สิน, บรรพ 5 ครอบครัว และบรรพ 6 มรดก ตามลำดับ โดยตั้งแต่เริ่มมีผลใช้บังคับครั้งแรกใน พ.ศ. 2468 จวบจนถึงบัดนี้ ประมวลกฎหมายดังกล่าวมีอายุเกือบหนึ่งศตวรรษแล้ว