From Wikipedia, the free encyclopedia
Давлати Фаластин (ар. دولة فلسطين, англ. State of Palestine)[33] — аслан давлати мустақили қисман эътирофшуда дар Ховари Миёна, ки дар арафаи таъсисёбист. Истиқлоли Давлати Фаластин дар охири моҳи июли соли 2019 аз ҷониби 138 аз 193 кишвари узви СММ эътироф гардидааст[34].
Таъсиси давлати Фаластин тибқи қарорҳои СММ дар қаламрави соҳили ғарбии дарёи Урдун (ё қисмате аз он, аз ҷумла дар қаламрави Уршалими Шарқӣ) ва сектори Ғазза пешбинӣ шудааст. Вобаста аз андешаи давлатдории Фаластин, инчунин таърифҳои гуногуни он ҳамчун қаламрав барои эҷоди он пешниҳодҳои гуногун мавҷуданд.
Эълони Давлати Фаластин 15 ноябри соли 1988 дар Алҷазоир дар иҷлосияи Шӯрои Миллии Фаластин, ниҳоди олии машваратии Созмони озодибахши Фаластин (СОФ) баргузор шуд — 253 овози тарафдор, 46 муқобили он ва 10 нафар бетараф аз овоздиҳӣ. Ҳамзамон, СОФ-и Фаластин ягон қаламраверо, ки ба он даъво кардааст, назорат намекард.
Соли 1994 дар натиҷаи Созишномаи Осло байни Исроил ва Фаластин аз 13 сентябри соли 1993, Мақомоти Миллии Фаластин (ММФ) таъсис дода шуданд. Масъалаи ташкили давлати ояндаро Созишномаҳо пешбинӣ накардаанд; дар айни замон," ҳарду ҷониб уҳдадории мушаххас гирифтанд, ки барои тағир додани мақоми соҳили ғарбии Урдун ва сектори Ғазза ягон чораи яктарафа намебинанд"[35].
Дар асл, давлати Фаластин ҳанӯз эҷод нашудааст ва соҳибихтиёрии воқеӣ надорад. Сохторҳои давлатӣ танҳо қисман ташаккул ёфтаанд. Пойтахти муваққатии Рамаллоҳ президент, ҳукумат ва парлумонро дорад. Аммо, давлат артиш надорад, гарчанде ки полис вуҷуд дорад ва ҳамзамон созмонҳои ниманизомӣ фаъоланд. Асъори худӣ вуҷуд надорад, шеқели исроилӣ ва доллари ИМА ҳамчун воҳиди пулӣ истифода мешаванд. Дар Фаластин фурудгоҳи байналмилалии фаъолияткунанда вуҷуд надорад, аз ин рӯ давлатмардони аршади Фаластин аз фурудгоҳи Аммон пойтахти Урдун барои парвоз ба кишварҳои ҷаҳон истифода мекунанд.
Бештари ғарби дарёи Урбун аз ҷониби артиши Исроил ва Уршалими шарқӣ (ва шаҳр дар маҷмӯъ), низ зери назорати Исроил қарор доранд. Исроил инчунин амалан тамоми марзҳои қаламравҳои Фаластинро, ба истиснои марзи Сектори Ғазза бо Миср, назорат мекунад[36], аммо дар айни замон , иртиботи баҳрии Навори Ғаззаро бо ҷаҳони беруна пешгирӣ мекунад Ҳудудҳои Фаластин, сарфи назар аз мавҷудияти назорати қисман фаластиниён аз болои онҳо, то ҳол аз ҷониби СММ ҳамчун ишғоли Исроил ҳисобида мешаванд. Намояндагони Фаластин Фаластинро "кишваре дар зери ишғоли Исроил" меноманд[37]. Сектори Ғазза ва Соҳили ғарби д. Урдун ду эксклаве мебошанд, ки бо қаламрави Исроил ҷудо шудаанд, ки аввал зери назорати тарафдорони Ҳамос, ки дар якчанд кишвар ҳамчун як созмони террористӣ эътироф шудаанства дуввум аз ҷониби ҷонибдорони Фатҳ, созмоне, ки пуштибони Фаластинро ташкил медиҳанд, идора мешавад. Пас аз муноқишаи тӯлонӣ ва кӯшиши ҳалли масъала, 2 июли соли 2014, Ҳамос ва Фатҳ бо иштироки панҷ вазири масеҳӣ ҳукумати ваҳдати миллиро ташкил карданд, ки онро президент Аббос савганд ёд кард[38][39]. Ин ҳукумат то аввали соли 2019 вуҷуд дошт ва бинобар ихтилофи ҳалношудаи Фатҳ ва Ҳамос, дар натиҷаи он ҳукумат назорати Сектори Ғаззаро соҳиб нашуд.[40].
29 ноябри соли 2012, пас аз натиҷаи овоздиҳӣ дар Ассамблеяи Генералии СММ (138 овоз ба тарафдорӣ, 9 мухолиф, 41 кишвар бетараф монданд) «ба Фаластин мақоми давлати нозир дар Созмони Милали Муттаҳидро дод, ки узви он нест, бидуни зарар ба ҳуқуқҳои бадастомада, имтиёзҳо ва нақши Ташкилоти Озодкунии Фаластин дар Созмони Милали Муттаҳид ба ҳайси намояндаи халқи Фаластин тибқи қарорҳо ва амалияи дахлдор» [41][42][43].
5 январи соли 2013 фармони Президенти СОФ Маҳмуд Аббос содир шуд, ки минбаъд ба ҷои номи "Мақомоти Миллии Фаластин" танҳо номи "Давлати Фаластин" барои мақсадҳои расмӣ истифода шавад[44]. Аз моҳи январи соли 2019, як қатор кишварҳо, аз ҷумла: Исроил, Испания, Норвегия, ИМА, Шветсия ва баъзе дигар, ин қарорро эътироф накарданд[45][46].
Дар кишварҳое, ки давлати Фаластинро аллакай эътироф кардаанд, намояндагиҳои дипломатии Фаластин дар зери ниқоби сафоратхонаҳо бо номи Давлати Фаластин фаъолият мекунанд.
![]() |
Ин мақолаи хурд аст. Бо густариши он ба Википедия кӯмак кунед. Дар сурати имкон ин ёддошт бояд дақиқтар ҷойгузин шавад. |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.