From Wikipedia, the free encyclopedia
లడఖ్, భారతదేశంలోని ఒక కేంద్ర పాలిత ప్రాంతం. లడఖ్ ఇది హిమాలయశిఖరాల మధ్య ఉన్న పీఠభూమి . బౌద్ధ మతస్తులు ఎక్కువగా ఉన్నందున దీనిని " చిన్న టిబెట్ " అంటారు. " లేహ్ " ఇక్కడి ప్రధాన పట్టణం. లడఖ్ లో బౌద్ధ మతస్తులు ఎక్కువమంది విస్తరించి ఉన్నారు.ఇది 2019 వరకు జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్రంలో ఒక ప్రాంతంగా ఉండేది. 2019 ఆగష్టులో భారత పార్లమెంటు 2019 అక్టోబరు 31 నుండి లడఖ్ ను జమ్మూ కాశ్మీరు నుండి విడగొట్టి ప్రత్యేక కేంద్ర పరిపాలనా ప్రాంతంగా ప్రకటించింది.[6]
లడఖ్ | |||
---|---|---|---|
కేంద్రపాలిత ప్రాంతం | |||
| |||
![]() లడఖ్ పటం- భారత పరిపాలనలోనిది లేత పసుపు, చైనా/పాకిస్తాన్ పరిపాలనలో ముదురు పసుపు | |||
Coordinates: 34°10′12″N 77°34′48″E | |||
దేశం | భారతదేశం | ||
కేంద్రపాలిత ప్రాంతం | 2019 అక్టోబరు 31[1] | ||
రాజధాని | లేహ్[2] కార్గిల్[3] | ||
జిల్లాలు | 2 | ||
Government | |||
• Body | జమ్మూ కాశ్మీర్ హైకోర్టు పరిపాలన | ||
• లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ | రాధాకృష్ణ మాథుర్ | ||
• లోక్సభ సభ్యులు | జమ్యాంగ్ త్సేరింగ్ నాంగ్యాల్ (బిజెపి) | ||
• హైకోర్టు | జమ్మూ కాశ్మీర్ హైకోర్టు | ||
విస్తీర్ణం = | |||
• Total | 59,146 కి.మీ2 (22,836 చ. మై) | ||
Highest elevation (సాల్టోరో కాంగ్రి[4]) | 7,742 మీ (25,400 అ.) | ||
Lowest elevation | 2,550 మీ (8,370 అ.) | ||
జనాభా (2011) | |||
• Total | 2,74,289 | ||
• జనసాంద్రత | 4.6/కి.మీ2 (12/చ. మై.) | ||
Demonym | లడఖ్ | ||
భాషలు | |||
• మాట్లాడే భాషలు | టిబిటియన్, లడఖీ | ||
• పరిపాలన | ఉర్దూ, ఇంగ్లీషు | ||
Vehicle registration | [5] | ||
Website | http://ladakh.nic.in/ |
సముద్ర మట్టానికి 3 నుండి 6 అడుగుల ఎత్తులో లడఖ్ ఉంది , కాశ్మీర్ నుండి సులభంగా చేరుకోవచ్చు. శ్రీనగర్ నుండి లడఖ్ వరకు రహదారిని నిర్మించారు. ఈ మార్గం సంవత్సరానికి ఆరు నెలలు హిమపాతం కప్పబడి ఉంటుంది. జన్స్కార్ ఈ ప్రాంతంలోని ప్రధాన నది. ఈ నదికి ఉపనదులున్నాయి.ఉష్ణోగ్రత పరిధులు వేసవిలో 3 నుండి 35 °C వరకు ఉంటాయి. అలాగే శీతాకాలంలో కనిష్టాలు -20 నుండి -35 °C వరకు ఉంటాయి.
లడఖ్లో సుమారు 1,800 కి.మీ. (1,100 మైళ్ళు) రోడ్లు ఉన్నాయి, వీటిలో 800 కి.మీ. (500 మైళ్ళు).[7] లడఖ్లోని మెజారిటీ రహదారులను బోర్డర్ రోడ్స్ సంస్థ చూసుకుంటుంది. లేహ్ లో కుషోక్ బకులా రింపోచీ అనే విమానాశ్రయం ఉంది, దీని నుండి ఢిల్లీకి ప్రతిరోజు విమానాలు నడుస్తాయి. అలాగే శ్రీనగర్, జమ్మూలకు వారానికి ఒకటి చొప్పున విమానాలు ఉన్నాయి
జనాభా | శాతం | 1000
మంది మగవారికి ఆడ వారు సంఖ్య |
జనాభా | శాతం | 1000
మంది మగవారికి ఆడ వారు సంఖ్య | |
---|---|---|---|---|---|---|
1951 | 40,484 | — | 1011 | 41,856 | — | 970 |
1961 | 43,587 | 0.74 | 1010 | 45,064 | 0.74 | 935 |
1971 | 51,891 | 1.76 | 1002 | 53,400 | 1.71 | 949 |
1981 | 68,380 | 2.80 | 886 | 65,992 | 2.14 | 853 |
2001 | 117,637 | 2.75 | 805 | 115,287 | 2.83 | 901 |
భారతదేశంలోని లడఖ్ కేంద్ర భూభాగం ప్రాంతం. లడఖ్ లో రెండు జిల్లాలు ఉన్నాయి. 2019 అక్టోబరు 31 వరకు, ఈ జిల్లాలు జమ్మూ కాశ్మీర్లో భాగంగా ఉండేవి.
జిల్లాలు | వైశాల్యం | జనాభా
2011 లెక్కల ప్రకారం |
---|---|---|
కార్గిల్ జిల్లా | 14,086 | 1,43,388 |
లేహ్ జిల్లా | 45,110 | 1,47,104 |
మొత్తం | 59,146 | 2,90,492 |
2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, లేహ్ జిల్లాలో మొత్తం అక్షరాస్యత 62% (మగవారికి 72%, ఆడవారికి 50%), కార్గిల్ జిల్లాలో 58% (మగవారికి 74% , ఆడవారికి 41%).
లడఖ్ రాజకీయాలు భారత-పరిపాలన కేంద్రపాలిత ప్రాంతం లడఖ్లో ప్రజాస్వామ్య సెటప్లో అమలు చేయబడతాయి. లడఖ్ అటానమస్ హిల్ డెవలప్మెంట్ కౌన్సిల్, లేహ్[8] లడఖ్ అటానమస్ హిల్ డెవలప్మెంట్ కౌన్సిల్, కార్గిల్[9] లడఖ్ లోక్సభ నియోజకవర్గంతోపాటు ఉన్నాయి.[10] భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, భారతీయ జనతా పార్టీ ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలుగా ఉన్నాయి.[11] లడఖ్ బౌద్ధ సంఘం, ఇమామ్ ఖోమేని మెమోరియల్ ట్రస్ట్, అంజుమాన్-ఎ-జమియాత్-ఉల్-ఉలమా అస్నా అషారియా వంటి లడఖీ మతపరమైన సంస్థలు కూడా ప్రధాన ప్రభావాలను కలిగి ఉన్నాయి.[12][13][14]