państwo we połedniowo-weschodnij Ojropie From Wikipedia, the free encyclopedia
Grecyjŏ (gr. Ελλάδα Elláda / Ελλάς Ellás), Greckŏ Republika (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía) – państwo położōne we połedniowo-weschodnij czynści Ojropy, na połedniowym krańcowi Bałkańskij Bōny. Mŏ dostymp do sztyrech mōrz: Egejskigo i Kreteńskigo ôd weschodu, Jōńskigo ôd zŏchodu jak tyż Strzōdziymnego ôd połedniŏ. Grecyjŏ mŏ dziesiōntõ pod wzglyndym dugości piskã brzegowōm na świecie, ô dugości 14880 km. Poza tajlōm kōntynyntalnōm we skłŏd Grecyje wchodzi kole 2500 wysp, we tym 165 zamiyszkanych. Nojwŏżniyjsze to Kreta, Dodekanez, Cyklady i Jōńske Wyspy. Nojwyższym szpicōm je wysoki na 2918 m n.p.m. Mitikas we masywie Ôlimpu.
Ślabikŏrzowe abecadło Tyn artikel je narychtowany we ślabikŏrzowym zŏpisie ślōnskij gŏdki. Coby sie przewiedzieć wiyncyj, wejzdrzij do artikla ô nim. |
| |||||
| |||||
Motto: Ελευθερία ή θάνατος (Swoboda abo śmiyrć) | |||||
Hymn: (Hymn do Swobody) | |||||
![]() | |||||
Kōnstytucyjŏ | Kōnstytucyjŏ Grecyje | ||||
Ôficjalnŏ gŏdka | greckŏ | ||||
Stolica | Atyny | ||||
Polityczny systym | dymokratyczny | ||||
Zorta państwa | parlamyntarnŏ republika | ||||
Gowa państwa | prezydynt Ekaterini Sakielaropulu (Κατερίνα Σακελλαροπούλου) | ||||
Szef rzōndu | prymier Kiriakos Mitsotakis (Κυριάκος Μητσοτάκης) | ||||
Wiyrchnia • cołkŏ • wody strzōdlōndowe |
96. na świecie 131 957 km² 0,86% | ||||
Liczba ludności (2017) • całkowita • tyngość zaludniyniŏ |
85. na świecie 10 768 000[1] 81,75 ôsōb/km² | ||||
PKB (2018) • cołke • na ôsobã |
227 mld USD 21 145 USD | ||||
PKB (PSN) (2018) • cołke • na ôsobã |
312 mld miyndzynŏr. dolarōw 29 058 miyndzynŏr. dolarōw | ||||
waluta | 1 ojro = 100 ojrocyntōw (EUR, €) | ||||
Samostanowiyniy | ôd Ôsmańskigo Imperyjum (ôgłoszynie: 25 marca 1821; uznanie: 3 lutego 1830) | ||||
Czasowŏ strefa | UTC +2 – zima UTC +3 – lato | ||||
Kod ISO 3166 | GR | ||||
Internetowŏ dōmyna | .gr | ||||
Kod autowy | GR | ||||
Kod fligerowy | SX | ||||
Telefōniczny kod | +30 | ||||
![]() |
Terytorium Grecyje idzie potajlować na:
Bezma 1/5 wiyrchnie Grecyje przipadŏ na kole 2500 wysp, z czego 165 je zamiyszkanych.
Nojsrogsze z nich to:
Wiynkszość z wysp Grecyje wchodzi w skłŏd archipelagōw, z kerych bazowe to:
Blisko 81% wiyrchnie Grecyje zajmujōm gōrske pasma (strzedniŏ wysokość 1200–1800 m n.p.m.), kere majōm południkowy ciōng. Nizinne teryny sōm niywielge i wystympujōm we bliżu wybrzyżōw (Niz. Salonickŏ, Trackŏ, Tesalskŏ jak tyż Argolidzkŏ). Chalcydyckŏ Bōna tworzi 3 wtōrne bōny: Kassandra, Sithonia i Athos.
Grecyjŏ graniczy z dalij pokŏzanymi państwami:
Grecyjŏ mŏ dugŏ historyjõ i zebrane kulturowe erbowizna. Uwŏżanŏ je za nŏstympcã antycznyj Grecyje. Jako takŏ, stanowi kolybkã cołkij zachodnij cywilizacyje, plac narodzin dymokracyje[3], filozofije[4], ôlimpijskich igrzysk, mocka bazowych prawiyń naukowych, zachodnij literatury, historiografije, politologije a tyż tyjatru[5], tak kōmedyje jak i dramatu. Świŏdectwym tyj spuścizny je 18 Ôbiektōw Kulturowyj Erbowizny UNESCO. Nowożytne grecke państwo ôstało utworzōne we wyniku zwyciynskigo powstōnia przeciwko Ôsmańskimu Imperyjum.
Ôd 2002 roku Grecyjŏ zrezygnowała z włŏsnyj waluty i przijōnła ojro. We 2013 trefiyła do grupy państw rozwijajōncych sie (piyrszy we historyji cufal degradacyje krŏju do tyj grupy)[6].
Struktura religijnŏ krŏju we 2017 roku podle Pew Research Center[7]
Państwa Ojropy | |||
Albańijo • Andora • Austrijo • Belgijo • Bjołoruś • Bośńa a Hercegowina • Bułgaryjo • Chorwacyjo • Czesko Republika • Czorno Gůra • Dańijo • Estůńijo • Finlandyjo • Francyjo • Grecyjo • Irlandyjo • Islandyjo • Italijo • Liechtenstein • Litwa • Luksymburg • Łotwa • Madźary • Malta • Mjymcy • Mołdawijo • Můnako • Norwygijo • Ńiderlandy • Polsko • Portugalijo • Půłnocno Macedůńijo • Rusyjo • Růmůńijo • San Marino • Słowacyjo • Słowyńijo • Syrbijo • Szpańijo • Szwecyjo • Szwajcaryjo • Turcyjo • Ukrajina • Watykůn • Wjelgo Brytańijo |