From Wikipedia, the free encyclopedia
Distrikti i Brçkos ( zyrtarisht: Brčko distrikt BiH) është distrikt në B dhe H, i cili formalisht është nën drejtimin e të dy etniteteve por faktikisht ka shkallë të lartë të autonomisë dhe organet e veta drejtuese. Qendër administrative të distriktit është qyteti Brçko. Distrikti i Brçkos zyrtarisht është vendosur më 8 mars të vitit 2000, një vit më vonë pas vedimit të fundit të arbitrit ndërkombëtar për Brçko ( regjioni i cili mbeti kontestues ndërmjet dy etniteteve pas nënshkrimit të marrveshjes së Dejtonit.Distrikti i Brçkos është shpallur në tërë teritorin e komunës së Brçkos që ka pasur nga periudha e paraluftës, i cili teritor sipas marrveshjes së Dejtonit 48% i takon Republikës Serbe (duke llogaritë edhe vet qytetin e Brçkos) ndërsa 52% federatës së B dhe H.
Para luftës komuna e Brçkos ka pasur 87.332 banorë (sipas regj. të vitit 1991), 45% boshnjak, 25% kroat, 21% serb, 6% jugosllav dhe 3% të tjerë.Siapas ish kryetarit të komunës Brank Dmajanit , popullsia e sotme përbëhet nga 40% serb, 39% boshnjak dhe 20% kroat. Distrikti i Brçkos përfshinë një territor prej 493 km2 dhe ka rreth 80.000 banorë. Ndërsa qyteti i Brçkos ka 38.479 banorë.
Rrethi ka një sipërfaqe prej 208 km² me një popullsi totale prej rreth 87,332 banorë (vlerësimi 2007). Kryeqyteti i saj është qyteti i Brčko, me rreth 31,500 banorë (vlerësimi i 2007).
Rrethi i Brçkos u krijua pas një procesi arbitrazhi të kryer nga Përfaqësuesi i Lartë i OKB për Bosnje dhe Hercegovinën. Në Marrëveshjen e Paqes të Dejtonit, megjithatë, procesi mund të arbitronte vetëm mosmarrëveshjen mbi vijën kufitare ndërmjet entiteteve (kufirit). Rrethi i Brçkos u formua nga i gjithë territori i ish-komunës Brčko, nga të cilat 48% (përfshirë qytetin e Brčko) ishte në Republika Srpska, ndërsa 52% ishte në Federatën e Bosnjë dhe Hercegovinës. Pas luftës, Bashkimi Evropian mbajti një prani diplomatike për të ruajtur paqen në zonë.
Në vitin 2006, sipas Urdhrit të Misionit Monitorues të OKB-së, i gjithë "legjislacioni i entitetit në rrethin e Brçkos dhe vijën kufitare" u shfuqizua. Rezoluta e dhënë nga mbikëqyrësja e Brčko, Susan Johnson, heq të gjitha ligjet për entitetet federale të Bosnjë-Hercegovinës në Distrikt, dhe gjithashtu heq vijën kufitare. Vendimi i bën ligjet e Distriktit dhe ligjet e Shtetit të Bosnjë-Hercegovinës (përfshirë ligjet e Republikës Socialiste të Bosnje-Hercegovinës) parime ligjore bazë brenda Qarkut.
Brčko ishte i vetmi element i Marrëveshjes së Paqes të Dejtonit që nuk u finalizua. Marrëveshja e arbitrazhit u finalizua në prill 1996, duke rezultuar në një "qark" siç u përmend më lart, që do të administrohej nga përfaqësia ndërkombëtare, në personin e një ambasadori të caktuar nga një mision i OSBE.
Përfaqësuesi i parë i OSBE-së për rrethin e Brçkos mbërriti në qershor 1996. Përpara kësaj date, Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) kishte një zyrë përfaqësuese modeste, të drejtuar fillimisht nga Randolph Hampton. Ndërkohë, përpara se qarku i Bërçkos të përfaqësohej siç parashikohej nga marrëveshjet pas arbitrare, u mbajtën zgjedhjet lokale dhe u siguruan paketa ndihme humanitare, me bashkëpunimin e agjencive USAID dhe [[:en: Drejtoria e Përgjithshme e ECHO. Mbrojtja Civile Evropiane dhe Operacionet e Ndihmës Humanitare. Distrikti njihej si qendër e programeve të ndryshme ndërkombëtare për rindërtimin e Bosnje-Hercegovinës, të gjitha të drejtuara kryesisht nga qeveritë e huaja, veçanërisht nga Shtetet e Bashkuara.
Zona fillimisht u administrua nga komuniteti ndërkombëtar. Qarku i Brçkos u krijua zyrtarisht më 8 mars 2000, pasi ishte e qartë se të dy entitetet nuk mund të vendosnin se cila zonë duhet t'i caktohej secilës palë. Qeveria përbëhet nga pjesë të barabarta të tri grupeve etnike. Krahas administratës së tij, rajoni ka legjislacionin e vet të postës, taksave dhe policisë.
Deri në gusht të vitit 2012, zyrtarët e zgjedhur vendorë ndihmoheshin nga një mbikëqyrës ndërkombëtar. Mbikëqyrësi kishte kompetenca të gjera, duke përfshirë kompetencën për të shpallur vendime detyruese. Ai ishte përgjegjës për lehtësimin e kthimit të refugjatëve, promovimin e një qeverie demokratike dhe multietnike dhe riaktivizimin e ekonomisë. OSBE dhe EUFOR mbajtën praninë e tyre në distrikt pas pezullimit të mbikëqyrjes dhe delegacioni i Bashkimit Evropian ngriti një seminar në Brçko. Mandati i Përfaqësuesit të Lartë mbetet i pandryshuar.
Distrikti Brčko, edhe pse teorikisht administrohet nga të dy entitetet e federuara boshnjake, është në praktikë një ent i tretë i Republikës së Bosnjë-Hercegovinës, që ka të njëjtat të drejta si Republika Serbe e Bosnjës dhe Federata e Bosnjë-Hercegovinës.
Brčko është nën administrimin e drejtpërdrejtë të Federatës, por rrethi konsiderohet si territor i lirë, domethënë nën administrimin e të dy enteve të federuara, ose edhe si territor i përbashkët mes tyre, në formën e bashkëpronësi .
Brčko kufizohet në jug dhe veriperëndim me Federata e Bosnjë dhe Hercegovinës, në lindje dhe perëndim me Republika Serbe e Bosnjës, në veri me Republika e Kroacisë dhe në verilindje me Republikën e Serbisë.
Nuk ka pasur një regjistrim zyrtar që nga viti 1991, kështu që disa nga të dhënat e raportuara këtu janë vetëm vlerësime.
Regjistrimi i vitit 1961
Regjistrimi i vitit 1971
Regjistrimi i vitit 1981
Regjistrimi i vitit 1991
Rrethi i Brçkos ka 59 lokalitete: {{kolonat|numri=5|
Kuvendi i rrethit të Brçkos ka 29 ulëse. Vendet ndahen si më poshtë për secilën palë:
Sipas përkatësisë etnike:
Një "mbikëqyrës ndërkombëtar" u emërua për rrethin e Brçkos. Ai gjithashtu shërben si Zëvendës Përfaqësuesi i Lartë. Ky pozicion u pezullua në vitin 2012. “Mbikëqyrësit” e mëposhtëm ushtronin këtë detyrë:
Në pushtet në qark ishin kryetarët e mëposhtëm:
![]() |
Ky artikull me tematikë në lidhje me gjeografinë e Bosnjës dhe Hercegovinës është një faqe cung. Ju mund të ndihmoni Wikipedia-n duke e përmirësuar atë. |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.