From Wikipedia, the free encyclopedia
Atički brojevi su korišćeni u staroj Grčkoj, moguće od 7. veka pne. Poznati su i kao Herodijanovi brojevi, jer su prvi put opisani u rukopisu Elija Herodijana iz 2. veka naše ere. Takođe su poznati i kao akrofoni brojevi, jer simboli brojeva potiču od prvih slova odgovarajućih grčkih reči za "jedan", "pet", "deset", "sto", "hiljada/tisuća" i "deset hiljada/deset tisuća".
Brojevni sistemi po kulturama | |
---|---|
Hindu-Arapski brojevi | |
Zapadnoarapski Indijska familija Kmerski |
Istočnoarapski Brami Tajski |
Istočnoazijski brojevi | |
Kineski Sučou |
Računski štapići Mongolski |
Alfabetski brojevi | |
Abžadski Jermenski Ćirilični Ge'ez |
Hebrejski Grčki (Jonski) Āryabhaṭa |
Ostali sistemi | |
Atički Vavilonski Egipatski Inuitski |
Etrurski Majanski Rimski Polje urni |
Spisak tema o brojevnim sistemima | |
Pozicioni sistemi po bazama | |
Dekadni (10) | |
2, 4, 8, 16, 32, 64 | |
1, 3, 6, 9, 12, 20, 24, 30, 36, 60, još… | |
Akrofoni sistem je od 4. v. pne. zamenjen novim alfabetskim sistemom (v. grčki brojevi, poznati i kao jonski).
Pretpostavlja se da "I" korišćeno za 1 potiče od oblika ἴος, što je arhaična varijanta od εἵς[1].
Za 100 se koristi "H", što svedoči o starosti ovog sistema brojeva, jer je H (grčko slovo eta) u starom atičkom alfabetu predstavljalo glas /h/ (kao kasnije u latinici). U kasnijem, "klasičnom" grčkom, kada je u većem delu Grčke prihvaćen jonski alfabet, slovo Eta je predstavljalo dugo "e", a tvrđa aspiracija više nije označavana[2][3]. Tek od kada je Aristofan Bizantski uveo razne oznake akcenta tokom helenističkog perioda, spiritus asper je počeo predstavljati /h/. Tako je reč za stotinu prvobitno bila pisana HEKATON, u poređenju sa današnjim ἑκατόν.
Za razliku od poznatijih (modernih) rimskih brojeva, atički sistem je imao samo aditivne forme, što znači da se 4 pisalo kao ΙΙΙΙ, a ne Ι𐅃.
Brojevi 50, 500 i 5000 su bili kompoziti slova pi ( П , često u starom obliku, sa kraćom desnom nogom) i male verzije odgovarajućeg stepena broja 10. Npr. 𐅇 je pet puta po deset hiljada.
Ι | 𐅃 | Δ | 𐅄 | Η | 𐅅 | Χ | 𐅆 | Μ |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1 | 5 | 10 | 5 × 10 |
100 | 5 × 100 |
1000 | 5 × 1000 |
10000 |
50 | 500 | 1000 × 5 |
1000 × 10 | |||||
I | V | X | L | C | D | M | V | X |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.