From Wikipedia, the free encyclopedia
Kamfor je smolasta materija, bijela ili bezbojna, gorkog ukusa, rashlađujućeg i specifično jakog mirisa. Predstavlja glavni sastojak etarskog ulja kamforovog drveta (Cinnamomum camphora), visokog zimzelenog drveta koje raste u Aziji (posebno na Borneu i Tajvanu), a može se naći i u drvetu Dryobalanops aromatica, džinovskom stablu u šumama Bornea. Po svom hemijskom sastavu, to je terpenoid sa formulom C10H16O. Javlja se i u nekim drugim biljkama iz familije Lauraceae, posebno u jedinkama vrste Ocotea usambarensis. Može biti i vještački spravljeno od terpentinskog ulja. Zbog svog mirisa se koristi kao začin (najčešće u indijskoj kuhinji), ali i u vjerskim obredima i u medicinske svrhe. Rastvara se u masnim uljima, etarskim uljima i etanolu.
Kamfor[1][2] | |
---|---|
![]() | |
IUPAC ime | |
Drugi nazivi | 2-bornanone, 2-camphanone bornan-2-one, Formosa |
Identifikacija | |
CAS registarski broj | 76-22-2 ![]() [464-48-2] (1S)-Camphor |
PubChem[3][4] | 2537 |
ChemSpider[5] | 2441 |
IUPHAR ligand | 2422 |
RTECS registarski broj toksičnosti | EX1260000 (R) EX1250000 (S) |
Jmol-3D slike | Slika 1 |
Svojstva | |
Molekulska formula | C10H16O |
Molarna masa | 152.23 |
Agregatno stanje | Beli ili bezbojni kristali |
Gustina | 0.990 (čvrsto stanje) |
Tačka topljenja |
179.75 °C (452.9 K) |
Tačka ključanja |
204 °C (477 K) |
Rastvorljivost u vodi | 0.12 g u 100 ml |
Rastvorljivost u hloroform | ~100 g u 100 ml |
Hiralna rotacija [α]D | +44.1° |
Opasnost | |
Opasnost u toku rada | zapaljiv |
NFPA 704 | |
R-oznake | 11-20/21/22-36/37/38 |
S-oznake | 16-26-36 |
Srodna jedinjenja | |
Srodna Ketoni | Fenhon Tujon |
Srodna jedinjenja | Kamfin Pinen Borneol Izoborneol Kamforsumporna kiselina |
Ukoliko nije drugačije napomenuto, podaci se odnose na standardno stanje (25 °C, 100 kPa) materijala | |
Infobox references |
Norkamfor je derivat kamfora, u kojem su tri njegove metilne grupe zamijenjene vodonikom.
Najveći sadržaj kamfora se nalazi u etarskom ulju koje se dobija destilacijom kore korijena kamforovog drveta. To etarsko ulje sadrži oko 30-50% kamfora. Nakon destilacije, etarsko ulje se hladi, pri čemu se kamfor izdvaja kao talog koji se od tečnosti odvaja centrifugiranjem, a preostala količina kamfora, koja je ostala u tečnom dijelu (ne izdvaja se sav kamfor hlađenjem), izdvaja se takozvanom frakcionom destilacijom.
Kamfor se upotrebljava u obliku rastvora i linimenata (mazila) za utrljavanje kod reumatskih bolova, mialgija, neuralgija. Glavna djelovanja kamfora su iritantno i antiseptično. Ranije se koristio kao stimulans disanja u obliku injekcija ili inhalacija.
Kamfor može izazvati jaku iritaciju praćenu bolovima kod djece, starijih osoba ili preosetljivih osoba svih životnih doba.
Tipične reakcije kamfora su:
Kamfor se može redukovati u izoborneol koristeći natrijum borohidrid.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.