![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/German_massacre_in_Serbia_1941.jpg/640px-German_massacre_in_Serbia_1941.jpg&w=640&q=50)
Gušenje ustanka u Srbiji
From Wikipedia, the free encyclopedia
Gušenje ustanka u Srbiji označava veliku nemačku ofanzivu preduzetu protiv ustanka u Srbiji u jesen 1941. godine. U jugoslavenskoj istoriografiji poznata je kao prva neprijateljska ofanziva, dok je kodno ime bilo operacija Užice (nem. Unternehmen Užice).
Gušenje ustanka u Srbiji (Prva neprijateljska ofanziva) | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Segment Ustanka u Srbiji i Drugog svetskog rata | |||||||
![]() Nemačka masovna streljanja u Srbiji radi gušenja ustanka 1941. | |||||||
| |||||||
Sukobljene strane | |||||||
![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() | ||||||
Komandanti i vođe | |||||||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | ||||||
Angažirane jedinice | |||||||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | ||||||
Snage | |||||||
80.000 vojnika | 15.000 partizana | ||||||
Žrtve i gubici | |||||||
nepoznati, više stotina[2] | više od 2000 ustanika[3] streljano 12.196 civila.[2] |
Ofanzivu su pokrenule nemačke okupacione snage u saradnji sa kvislinškim snagama protiv partizanskih odreda i Vrhovnog štaba, organizovanih na slobodnoj teritoriji tzv. Užičke republike. Ofanziva je pokrenuta sredinom septembra (prva faza operacija Mačva[4]) i trajala je do početka decembra 1941. godine. Operaciju su obeležili masovni zločni nad civilima, sa karakteristikama genocida. U jesen 1941. godine, tokom gušenja ustanka u Srbiji, nacisti su tokom sistematskog sprovođenja ratnog zločina ukupno streljali 12.196 civila.[2]
Četnički vođa Draža Mihailović, iako isprva učestvuje u ustanku protiv Nemaca, nakon početka nemačke ofanzive samoinicijativno se angažovao u gušenju ustanka, napao Užice i ponudio Nemcima svoje usluge.
Operacija Užice je bila najveća operacija Vermahta na tlu Jugoslavije od aprilskog rata. Na osnovu stečenih iskustava iz prve neprijateljske ofanzive u Srbiji, formirana je prva regularna jedinica Narodnooslobodilačke vojske, 1. proleterska brigada.[5]