![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Allama_Iqbal.jpg/640px-Allama_Iqbal.jpg&w=640&q=50)
علامہ اقبال
پاڪستاني شاعر / From Wikipedia, the free encyclopedia
شاعر مشرق، ڊاڪٽر علامه محمد اقبال (9 نومبر 1877ع - 21 اپريل 1938ع) هڪ اسلامي فلسفي، شاعر ۽ سياستدان هو.[1] [2][3] [4] سندس شاعري کي 20ھین صديءَ جي عظيم ترين شاعری ۾ شمار ڪيو وڃي ٿو.[5][6][7][8] ۽ انگريزن جي حڪمراني واري هندستان جي مسلمانن لاءِ ثقافتي ۽ سياسي آدرش جي سندس نظريي کي وڏي پئماني تي سمجهيو وڃي ٿو ته هو پاڪستان تحريڪ جو اصل محرڪ ھو.[9][10] [11] هن کي عام طور تي علامه اقبال جي نالي سان سڏيو ويندو آهي.[12] ۽ وڏي پيماني تي 20ھین صدي جي سڀ کان اهم ۽ بااثر مسلمان مفڪرن ۽ مغربي مذهبي فلسفين مان هڪ سمجهيو ويندو آهي.[13][14][15][16]
شاعر مشرق حڪیم الامت محمد اقبال رحمت اللہ علیہ | |
---|---|
![]() علامہ اقبال، سال 1938ع | |
پيدائش | 09 نومبر 1877(1877-11-09) سيالڪوٽ، پنجاب، برطانوي هندستان (هاڻي پنجاب، پاڪستان) |
وفات | 21 اپريل 1938 (عمر 60 سال) لاهور، پنجاب، برطانوي هندستان. (هاڻي پنجاب، پاڪستان) |
قوميت | برطانوي هندستاني |
مادر علمي | مری اسکات ڪاليج، سيالڪوٽ (ايف اي)
|
مشھور ڪم | "بانگ درا"، "بال جبريل"، "ضرب ڪليم"، "اسرار خودي"، "رموز بیخودي"، "پيام مشرق"، "زبور عجم"، "جاويد نامو" |
تعليمي ادارو | جامعه مليه اسلاميه (گڏيل باني) |
شعبه عمل |
• اردو ادب
|
اهم نظريا |
خطبہ اله آباد، 1930ع (تصور پاڪستان) |
سڃاڻپ نشان | |
![]() |
علامہ اقبال سيالڪوٽ، پنجاب ۾ ڄائو ۽ وڏو ٿيو، اقبال پنهنجي بي اي ۽ ايم اي گورنمينٽ ڪاليج لاهور مان مڪمل ڪئي. هن 1899ع کان 1903ع تائين لاهور جي اوريئنٽل ڪاليج ۾ عربي سيکاري، جنهن دوران هن تمام گهڻو لکيو. ان دور ۾ سندس اردو نظمن ۾ ”بانگ درا“ ۽ ”بال جبريل“ قابل ذڪر آهن. سال 1905ع ۾ هُو وڌيڪ تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ یورپ روانو ٿيو، پهرين انگلينڊ ۽ پوءِ جرمنيءَ ۾. انگلنڊ ۾ هن لنڪنز ان ۾ بيرسٽر جي ڊگري حاصل ڪئي. جرمني ۾، هن ميونخ يونيورسٽي مان فلسفي ۾ پي ايڇ ڊي جي ڊگري حاصل ڪئي، 1908ع ۾ هن جو مقالو ”فارس ۾ مابعد الطبيعات جي ترقي“ تي هو. 1908ع ۾ لاهور واپسيءَ تي، اقبال هڪ قانون جي مشق قائم ڪئي پر بنيادي طور تي، سياست، اقتصاديات، تاريخ، فلسفي ۽ مذهب تي ڪم ڪندي، علمی مواد پيدا ڪرڻ تي ڌيان ڏنو. هو پنهنجي شاعرانه مجموعن لاءِ تمام گهڻو مشهور آهي، جنهن ۾ ”اسرار خودي“ به شامل آهي، جنهن لاءِ هن کي ”رموز بيخودي“ ۽ ”بانگ درا“ جي اشاعت تي برطانوي نائيٽ هُڊ سان نوازيو ويو.[17] فارسي زبان ۾ سندس ادبي ڪم کيس ايران ۾ تسليم ڪيو، جتي هو عام طور اقبال لاهوري (فارسي: اقبال لهوري) جي نالي سان مشهور آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”لاهور جو اقبال“.
مسلم دنيا جي سياسي ۽ روحاني بحاليءَ جو هڪ پرجوش حامي، خاص طور تي برصغير هند جي مسلمانن جي، اقبال جي ليڪچرن جو هڪ سلسلو هن ان سلسلي ۾ ڏنو، جيڪو 1930ع ۾ The Reconstruction of Religious Thought in Islam جي نالي سان شايع ٿيو. سال 1927ع ۾ پنجاب ليجسليٽو ڪائونسل ۽ آل انڊيا مسلم ليگ ۾ ڪيترن ئي عهدن تي رهيو. سال 1930ع ۾ ليگ جي سالياني اسيمبليءَ ۾ ڏنل سندس اله آباد خطاب ۾، هن اتر اولهه هندستان ۾ پکڙيل مسلم اڪثريت وارن علائقن لاءِ هڪ سياسي فريم ورڪ تيار ڪيو، جنهن ۾ ليگ جي ٻن قومي نظريي کي اڳتي وڌايو.[18]
آگسٽ 1947ع ۾ اقبال جي وفات کان 9 سال پوءِ، هندستان جي ورهاڱي کانپوءِ پاڪستان، هڪ نئين آزاد اسلامي رياست جي قيام جو رستو اختيار ڪيو، جنهن ۾ اقبال کي قومي شاعر جي حيثيت سان نوازيو ويو. کيس پاڪستاني سماج ۾ ”حڪيم الامت“ ۽ ”مفڪر پاڪستان “ جي نالي سان به سڃاتو وڃي ٿو.
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/94/Iqbal_Youth.jpg)
ڊاڪٽر علامه محمد اقبال (Allama Muhammad Iqbal) (تاريخ پیدائش: 9 نومبر 1877ع) پنجاب جي شهر سيالڪوٽ ۾ ڄائو. سندس والد جو نالو شيخ نور محمد هو. پاڻ ڪشميري خاندان سان لاڳاپو رکندو هو. علامه اقبال کي پاڪستان جو ذهني باني يا مفڪر پاڪستان سڏائي ٿو. علامه اقبال، قائداعظم سان سياسي رفيق ٿي ڪم ڪيو. پاڻ ڪيئي ڪتاب لکيائين جن ۾ بانگ درا، بال جبريل، شڪوه، جواب شڪوه ۽ ٻيا ڪيترائي ڪتاب مشهور آهن. علامه اقبال 21 اپریل 1938ع تي لاهور ۾ وفات ڪئي. سندس مقبرو بادشاهي مسجد لاهور جي ڀرسان آهي.