وُوهان، چين ۾ سامونڊري غذا جي مَنڊي (مارڪيٽ) کان شروع ٿيندڙ ۽ عالمگير سطح تي تيزيءَ سان پکڙجي ويندڙ عالمي زهريلي وبا (گلوبل وائرل پنڊمڪ) جيڪا From Wikipedia, the free encyclopedia
ڪوروناوائرس جي وبا، 2019ع - 2020ع (هن کي ووهان ڪورونا وائرس يا چيني نمونيا يا ووهان نمونيا (چيني ٻولي ۾:武漢肺炎) پڻ سَڏيو ويندو آهي) ڊسمبر 2019ع ۾ مرڪزي چين جي شهر ووهان ۾ پکڙجي وئي جتي اَڻڄاتل سبب جي ڪري نمونيا کان مُتاثر مريضن جي هڪ گروپ ۾ ڪورونا وائرس (COVID-19) مليو. بُڻيادي طورتي هي وائرس انهن ماڻُهن ۾ لَڀندو آهي، جيڪي ووهان جي سامونڊري غذائي بازار (چيني ٻولي ۾:華南海鮮市場) ۾ ڪم ڪندا آهن. چين جي سائنسدانن ان روڳ کي ڪوروناوائرس جي هڪ الڳ قِسم سَڏيو آهي ۽ اُن جو نالو COVID-19 ٻُڌايو ويو آهي. اهڙي ريت هي وائرس، سارس ڪورونا وائرس جي جينوم سان 70 سيڪڙو ملندڙ جُلندڙ آهي، پَر هينئر تائين اهو ثابت ناهي ٿي سگهيو تہ سختي ۽ موت ۾ هي سارس وائرس سان مُقابلي ۾ آهي.[4][5][6][7]
هن مضمون ۾ تازاواقعا بيان ڪيا ويا آهن، تنهنڪري هتي ڏنل معلومات حالتن جي مطابق تبديل ٿي سگهي ٿي۔
جيڪڏنهن پيش نظر مضمون ۾ موجود معلومات کي مستقل تازو ڪيو وڃي ٿو، پر ڪجهه ممڪن آهي ته وقت گزرڻ سان گڏ هن مضمون ۾ درج معلومات تيزيءَ سان تبديل ٿي وڃي۔ تنهنڪري اهڙي صورت ۾ هن ڳالهه جو امڪان موجود آهي ته درج معلومات نا درست يا غير تجديد شدہ هجي۔
چيني حڪومتي دستاويزن مطابق،[17] 17 نومبر 2019ع تي ان مرض ۾ سڀ کان پهرئين تصديق ٿيل مريض ووهان، هوبئي، چين جو هڪ 55 سال جي ڄمار واروماڻهو هيو. اڳئين مهيني ۾، هوبي ۾ ڪورونا وائرس جي واقعن جو تعداد آهستي آهستي ٻہ ڄڻا ٿي ويو، انکانپوءِ جنوري 2020ع ۾ انهيءَ وبا جي ستائيل مريضن ۾ تيزي سان واڌارو ٿيڻ لڳو. 31 ڊسمبر 2019ع تي، وائرس جي سبب کان صوبو هوبئي جي راڄڌاني ووهان ۾،[18] صيحت کاتو جي آفيسرن کي نامعلوم نمونيا جي واقعن جي اطلاع ملي هُئي، ۽ ان بيماري جي کوجنا (تحقيق) اڳئين مهيني جي مُنڍَ ۾ شروع ٿي وئي.[19] انهن سَتائين مُتاثرن مانهن جي وڌيڪ تعداد جو تعلق، سامونڊري جانورن جي هڪ بازار کان هيو، جتي زندهہ جانورن جو ڪاروبار ٿيندو آهي، انهيءَ سبب کان ئي هينئن ڇيو پيو وڃي تہ وائرس جو ڪارَڻُ زونوٽڪ ( zoonotic) آهي۔[20]
پهرئين مرحلن جي دوران ۾، هر سَت ڏينهن ۾ متاثر ٿيل ماڻهن جو تعداد ٻيڻو ٿيندو ويو.[21]سال 2020 جي مُنڍ ۽ وچ جنوري ۾، چين جي ٻين پُرڳڻن (صوبن) ۾ پڻ هي وائرس پکڙجي ويو، ۽ ان ۾ نئي چيني سال جي اَچڻ پڻ اهم ڪردار ادا ڪيو، ڇاڪاڻ ته چيني نئين سال جي ڪري ماڻهو گڏ ٿيڻ سبب مُتاثر مريض منجهان اهو وائرس ٻين ماڻهن ۾ پڻ وچڙندو رهيو، ووهان چين ۾ اَچُ وَڃَ (ٽرانسپورٽ) جو مرڪز ۽ ريلوي جو هڪ اهم مقام آهي، جنهن جي ڪَري متاثر ٿيل ماڻهو تيزيءَ سان سموري مُلڪَ ۾ پکڙجي ويا.[9] 20 جنوري تي، چين هڪ ئي ڏينهن ۾، 140 نوان متاثر تٿيل ماڻهن جي تصديق ڪئي، جن منجهان هڪ ماڻهو بيجنگ جو رهاڪُو ۽ ٻيو شينزين جو رهواسي هيو. [22] انکانپوءِ جي سرڪاري انگ اکرن منجهان پَروڙ ملي ٿي تہ 20 جنوري 2020 تائين 6،174 ماڻهن ۾ ان وَبا جون اڳ ئي نشانيون ظاهر ٿي چُڪِيُون هُيون. [23]
30 جنوري تي، ڊبليو ايڇ او ان وچڙندڙ وبا کي عوامي صحت جي عالمي هنگامي صورتحال جو نالو ڏنو.[24] 13 مارچ تي ڊبلیو ايڇ او يورپ کي وبا جو نئون مرڪز اعلان ڪري ڇڏيو. As of 15 مارچ 2020[update]، سموري دنيا ۾ مريضن جي سامهون آيل ڳڻپ (تعداد) 159,000 آهي، جن منجهان 5,800 جي موت ٿي چُڪو آهي، جڏهن تہ 75,000 تُندرست (صحت ياب) ٿيا آهن.[2][3] هاڻي مريضن جي تعداد ۾ واڌاري جي رفتار گهٽ ٿيندي نظر اچي رهي آهي، خاص طور تي اهڙِي معاملن ۾ جن ۾ هلڪيون نشانيون هُجن يا ڪو اُهڃاڻ نہ هُجي.[25][26]
Sun,Haoyang;Dickens,Borame Lee;Chen,Mark;Cook,Alex Richard;Clapham,Hannah Eleanor(2020)."Estimating number of global importations of COVID-19 from Wuhan, risk of transmission outside mainland China and COVID-19 introduction index between countries outside mainland China".MedRxiv. doi:10.1101/2020.02.17.20024075.
جنوري 2020 تي بازار بند ڪيا ويا ۽ وائرس جي علامت کان متاثر ماڻهن کي الڳ ڪيو ويو.[2]سَت سئو 700 کان وڌيڪ ماڻهن کي نگراني ۾ رکيو ويو، ۽ اَٽڪل 400 ماڻهن کي ان جي علاج ۽ صحت جي سارَسَنڀال لاءِ رکيو ويو.[3] انفيڪشن جي سُڃاڻپَ (تشخيص) جي لاءِ هڪ پولرمررز چرن رد عمل (PCR) ٽيسٽ تيار ڪيو ويو هيو، ان انتهائي نگهداشت سان گڏ ووهان جي 41 ماڻهن جي گروپ ۾ هڪ نئين ڪورونا وائرس جي دريافت جي تصديق ٿي.[4][5] انهن ۾ ٻه ماڻهن ويجهر ۾ شادي ڪئي هئي. انهن منجهان هڪ بازار پڻ نہ ويو هيو. ۽ ڪجهه ماڻهو ان سامونڊري غذائي بازار ۾ ڪم ڪندڙ خاندان منجهان هيا.[6][7] ان وائرس کان متاثر پهرئين موت 9 جنوري 2020 تي ٿي هُئي.[8]
20 جنوري 2020 تي، چيني وزير اعظم لي ڪي چيانگ زور ڀريندي چيو تہ نئين ڪورونا وائرس جي سبب کان ٿيندڙ وبا کي روڪڻ ۽ ان سان نبرڻ جي لاءِ فيصلائتي ۽ اثرائتي ڪوشش ڪئي وڃي.[9]
22 January 2020 تي ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن جي زير اهتمام هڪ ايمرجنسي ڪميٽي چُونڊي وئي، جنهن ۾ صحت جي عالمي قانونن جي مطابق عام صحت جي تُرت ڌيان جي ضرورت تي ڳالهه ٻولهه ڪئي وئي.[10]ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن ان مرض جي وڏي پيماني تي پکڙجڻ جو شڪ (خدشو) ظاهر ڪيو، ۽ چيني نئون سال جي سفر دوران وڌيڪ وَڌي سگهي ٿو. ان کانسواءِ وائرس جي تيزيءَ سان غير متوقع طورتي پکڙجڻ، ان وائرس جي مرڪز ووهان ۽ علاج ۽ نگراني بابت سوالَ وغيرہ پڻ بحث هيٺ آيا.[11][12][13][12][14][15][16]
22 جنوري 2020 تائين 17 موت ٿي چڪا هيا، سمورا موت چين ۾ ٿيا. هي ان ڳالهہ جو دليل هيو تہ هي وائرس هڪ کان ٻئي ماڻهو ۾ پکڙجي رهيو آهي. پوءِ وڏي پيماني تي جاري چڪاس (ٽيسٽ) جي وسيلي 540 کان وڌيڪ ماڻهن ۾ وائرس جي تصديق ٿي، متاثرن منجهان ڪيترائي ماڻهو علاج ۽ نگراني ۾ ڪم ڪندڙ پڻ هيا.[17][18]
23 جنوري 2020 تي چيني حڪومت ان وائرس جي مرڪز، اَٽڪل 11 ملين جي آبادي تي ٻَڌل شهر ووهان کي بند ڪرڻ جو پڌرنامو جاري ڪيو. ان کان اڳ 600 متاثرن ۽ 17 موتَ درج ٿي چُڪا هيا[19]۔ ثم قررت الصين فرض الحجر الصحي بحكم الأمر الواقع، على مدينة ثانية، لتعزل بذلك ما مجموعہ أكثر من 18 مليون مواطن في المدينتين، بهدف منع انتشار الوباء[20]
24 جنوري 2020 تي موتن جو تعداد 41 ۽ متاثرن جو تعداد 1106 تائين پهچي ويو.[21]
25 جنوري 2020 تي چين ۾ موت جي تعداد 55 تائين ٿي وئي.[22] سنيچر جي صبح، ذميدارن جي بيان مطابق ملڪ جي مختلف ڀاڱن ۾ 400 نون ماڻهن ۾ ان وائرس جي سُڃاڻپ ٿي هئي، اهڙي طرح نيئن بيانن مطابق متاثرن جو گڏيل تعداد 1741 تائين پهچي ويو. ووهان ۽ 12 ٻين متاثر ٿيل شهرن ۾ اَچ وَڃ کي روڪيو ويو، تہ جيئن چيني نئون سال جو چشن متاثر نہ ٿي سگهي.[23]
اسپتال جي اَڏاوت
24 جنوري جمعو جي ڏينهن چين جي حڪومت 1000 بسترن جي گنجائش واري هڪ اسپتال 10 ڏينهن ۾ ٺاهڻ جو وعدو ڪيو.[24]
سماچار پهچائيندڙ ادارو روئٽرز زانجيانگ ڊيلي جي حوالي سان نقل ڪيپ تہ ڏهہ بلڊوزر ۽ تيرنهن جي لڳ ڀڳ کوٽائي ڪندڙ مشينن خميس جي شام 23 جنوري تي ووهان جي نئين اڏاوت ٿيل اسپتال جي جڳهہ تي پهتا۔[24]
حڪم ڏيندڙن (آفيسرن) جي مطابق اميد آهي تہ 3 فيبروري تائين 270،000 چورس فٽ تي اسپتال جي اڏاوت مڪمل ڪئي ويندي.[25]
ايران ۾ ڪورونا وائرس
اصل مضمون جي لاءِ ڏسوايران ۾ ڪورونا وائرس جي وبا، 2020
ايران ايشيا ۾ ڪورونا مها وبا کان متاثر ٿيندڙ ٻيو وڏو مُلڪُ آهي ۽ سموري دنيا ۾ ان مها وبا کان متاثر ٿيل ماڻهو تعداد جي لحاظ کان ان ٽئين درجو تي آهي. 15 مارچ 2020 تائين ايران ۾ متاثر ٿيل ماڻهن جو تعداد 29،406 آهي، مرنندڙ ماڻهن جو تعداد 2،234 آهي ۽ نئوان ڪيسز جو تعداد 1209 آهي.
ڏکڻ ڪوريا ۾ ڪورونا وائرس
اصل مضمون جي لاءِ ڏسوڏکڻ ڪوريا ۾ ڪورونا وائرس جي وبا، 2020
ڏکڻ ڪوريا ايشيا ۾ ڪورونا وبا کان متاثر ٿيندڙ ٽيون وڏو مُلڪُ آهي ۽ سموري دنيا ۾ ان وبا کان مُتاثر ٿيل ماڻهن جو تعداد جي لحاظ کان چوٿين نمبر تي آهي. 15 مارچ 2020 تائين متاثر ٿيل ماڻهن جو تعداد 8162 آهي، مرنندڙ ماڻهن جي ڳڻپ (تعداد) 75 هُئي ۽ نون ڪيسن جو تعداد 76 آهي.
سارڪ مُلڪن ۾ ڪورونا وائرس
اصل مضمون جي لاءِ ڏسوسارڪ ملڪن ۾ ڪورونا وائرس جي وبا، 2020
سارڪ ڏيهَن ۾ ڪورونا وائرس جو تعداد چين ۽ ايران جي ڀيٽَ ۾ ڪُجهه گهٽ آهي. 15 مارچ 2020 تائين سارڪ مُلڪن ۾ متاثر ٿيل ماڻهن جو ڪُل تعداد 218 رهيو.
اصل مضمون جي لاءِ ڏسواوڀر مرڪزي ايشيا ۾ ڪورونا وائرس جي وبا، 2020
اوڀر مرڪزي ۾ اڪثر ملڪن ۾ ڪورونا وائرس کان متاثر ٿيل ماڻهن جو تعداد 15 مارچ 2020 تائين سئو کان وڌي چُڪو آهي. سڀ کان وڌيڪ ڪورونا متاثر ٿيل مانهو قطر ۾ آهن. جن جو تعداد 401 آهي.
اسرائيل ۾ متاثر ٿيل ماڻهن جو تعداد 213 آهي.
عراق ۾ متاثر ٿيل ماڻهن جو تعداد 116 آهي.
ڪويت ۾ متاثر ٿيل ماڻهن جو تعداد 112 آهي.
سعودي عرب ۾ متاثر ٿيل ماڻهن جو تعداد 103 آهي.
گڏيل عرب امارات ۾ متاثر ٿيل ماڻهن جو تعداد 98 آهي.
عمان ۾ متاثر ٿيل ماڻهن جو تعداد 22 آهي.
اصل مضمون جي لاءِ ڏسويورپ ۾ ڪورونا وائرس جي وبا، 2020
اٽلي ۾ ڪورونا وائرس
اصل مضمون جي لاءِ ڏسواٽلي ۾ ڪورونا وائرس جي وبا، 2020
يورپ ۾ ڪورونا وائرس کان سڀ کان وڌيڪ متاثر ٿيندڙ ملڪ اٽلي آهي. مارچ جي مهيني ۾ اٽالي جي حڪومت پهريون 60 ملين مانهن جي اَچ وَڃ (آمدورفت) بند ڪئي ۽ پوءِ پوري ملڪ جي آزاداڻي اَچ وَڃ تي پابندي لڳائي ڇڏي.
14 مارچ 2020 تائين اٽلي ۾ متاثر ٿيل ماڻهن جو تعداد 21,157 ۽ مرندڙ ماڻهن جو تعداد 1441 رهيو، صرف هڪ ڏينهن ۾ 250 ماڻهو مري ويا. 1966 ماڻهو صحتياب ٿي چُڪا آهن.
22 اپريل تائين اٽليءَ ۾ 23 هزار 660 موت ۽ هڪ لک 78 هزار متاثر ماڻھو شامل آھن.[26]
اسپين ۾ ڪورونا وائرس
اصل مضمون جي لاءِ ڏسواسپين ۾ ڪورونا وائرس جي وبا، 2020
يورپ ۾ ڪورونا وائرس کان سڀ کان وڌيڪ متاثر ٿيندڙ ملڪ اٽلي کانپوءِ اسپين جو نمبر ٻئي نمبر تي آهي. سموري دنيا ۾ ڪرونا وائرس جي متاثر ٿيل ماڻهن جي حساب سان اسپين جو پنجون نمبر آهي.
14 مارچ 2020 تائين سپين ۾ متاثر ٿيل ماڻهن جو تعداد 6391 ۽ مرنندڙ ماڻهن جو تعداد 196 رهيو، صرف هڪ ڏينهن ۾ 122 ماڻهو مري ويا. هينئر تائين 517 ماڻهو صحتياب ٿي چُڪا آهن.
15 مارچ 2020 تي ملڪ ۾ اٽلي جي طرز تي لاک ڊائون (نظر بند) ڪيو ويو. صرف ڏينهن ۾ 1500 نوان ڪيس سامهون آيا. مرندڙ ماڻهن جو تعداد 190 تائين وڃِي پهتو.
Regions where cases were diagnosed. Nationality and location of original infection may vary.
Reported, confirmed cases. Actual case numbers may be higher.
"–" denotes that no data is currently available for that territory, not that the value is zero.
Includes clinically diagnosed cases and deaths from 12 فيبروري 2020 and onwards in the province of Hubei.
Includes all cases overseas in فرانسيسي گيانا، گواڊيلوپ، مارٽينيڪ، مايوٽ ۽ غي يونيون، and in dependencies فرانسيسي پولينيشيا، سينٽ بارتيملي ۽ سينٽ مارٽن۔
Includes all dependencies cases in گوام، پورٽو ريڪو ۽ جزيئرا ورجن، in addition to cases identified on the گرينڊ پرنسس۔
While there are more positive cases in سوئٽزرلينڊ، the figure reported here is only the number of confirmed cases.
Includes two cases in the برطانوي Overseas Territories of جبل الطارق ۽ جزيرا ڪيمين and the Dependencies of
جرزي ۽ گرنزي۔
From مارچ 13، testing of the normal population was discontinued، and is now only reserved for health professionals and acute ill people in vulnerable groups. The Norwegian Institute of Public Health states there are more infected people in ناروي than the figures show. The dark numbers are presumed to be much higher because of limited testing.[35]
The ڊچ Government does not count its number of recoveries.[37]
Testing of suspected infections has been semi-suspended in certain regions as of 12 مارچ 2020، in order to focus efforts on people with increased risk of serious illness and complications.
Includes all dependencies cases in جزيرا فارو۔
The برطانوي cruise ship Diamond Princess was in جاپاني waters، and جاپاني administration was asked to manage its quarantine، with the passengers having not entered جاپان. Therefore، this case is neither included in the جاپاني government's official count nor in گڏيل بادشاهت's one. The World Health Organization classifies the cases as being located "on an international conveyance"۔
Includes cases identified on the MS River Anuket۔
Excluding اتر قبرص۔
Wikiwand in your browser!
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.