From Wikipedia, the free encyclopedia
فیفا نے 1930ء وچ پہلا فیفا عالمی کپ مرداں دی قومی ٹیماں دے درمیاں یوراگوئے وچ منعقد کروایا۔ اس دی میزبانی دے لئی یوراگوئے، سپین، نیدرلینڈز، اٹلی تے سویڈن نے بولی لگائی، لیکن فیفا نے یوراگوئے دی بولی قبول کيتی تے اس طرح یوراگوئے پہلے عالمی کپ دی میزبانی دا اعزاز حاصل کر سکیا۔ پہلے عالمی کپ وچ صرف تیرہ ملکاں دی قومی ٹیماں شریک ہونيں۔ جنہاں نوں شامل ہونے دے لئی کوئی مقابلہ نئيں کرنا پيا، بلکہ پہلے عالمی کپ وچ کِسے وی ملک دی قومی ٹیم شرکت کيتی اہل سی، دنیا بھر دی ٹیماں نوں دعوت نامے ارسال کیتے گئے، مگر طویل سفر تے سفری اخراجات دی وجہ توں صرف تیرہ ملکاں دی ہی ٹیماں شامل ہاوسن، انہاں نوں چار گروپاں وچ تقسیم کيتا گیا، پہلا گروپ چار ٹیماں اُتے تے باقی تن گروپاں وچ تن تین ٹیماں شامل سن، ہر گروپ دی ٹیم نے اپنے گروپ دی ہر ہر ٹیم توں اک اک مقابلہ کرنا سی، اس طرح پہلے مرحلہ وچ نو ٹیماں باہر ہوئے گئياں، دوسرا مرحلہ سیمی فائنل دا سی، پہلے عالمی کپ وچ تیسرے تے چوتھے درجہ دے لئی مقابلے منعقد نئيں کیتے گئے۔ یوراگوئے وچ منعقد ہونے والے 1930 دے فیفاعالمی کپ دے فائنل وچ میزبان یوراگوئے نے ارجنٹائن نوں دو دے مقابلے وچ چار گول توں شکست دے کے پہلے فیفا عالمی کپ دا فاتح بننے دا اعزاز حاصل کيتا ۔[1]
اٹلی، سویڈن، نیدرلینڈز، سپین تے یوراگوئے نے پہلے عالمی فٹ بال کپ دی میزبانی دے لئی درخواست پیش کيتياں۔[2]۔[3] اس وقت یوراگوئے فٹ بال اولمپکس دا فاتح سی، بولی وچ اک نواں فٹ بال دا میدان (stadium) بنانے دا اعلان کيتا گيا تے نال وچ ایہ وی کہیا گیا کہ اختتام اُتے ہونے والی عالمی کپ دی آمدنی توں، شریک ٹیماں دا شرکت اُتے اٹھنے والا خرچ واپس کيتا جائے گا۔[4] اس طرح یوراگوئے نے اک اچھی بولی توں پہلے فیفا عالمی کپ دی میزبانی دا اعزاز حاصل کر ليا۔[5] یوراگوئے دی بولی توں دوسرے ملکاں نے اپنی بولیاں واپس لے لین۔[6] میزبان ملک دے انتخاب دا ایہ عمل 1929 وچ بارسلونا وچ فیفا دے زیر صدارت مکمل ہويا۔[7]
1930 دا عالمی مقابلہ اس لحاظ توں باقی سب مقابلاں توں منفرد سی کہ اس وچ شرکت دے اہل ہونے دے لئی عالمی کپ توں پہلے کوئی مقابلے نئيں ہوئے۔ بلکہ شریک ہونے دے لئی دعوت نامے ارسال کیتے گئے۔ 28 فروری، 1930 تک کوئی وی قومی ٹیم اس وچ شامل ہونے دے لئی اپنا ناں پیش کر سکدی سی۔ صرف تیرہ (13) ملکاں شریک ہوئے، جنہاں وچوں زیادہ تعداد انہاں ملکاں کيتی سی جو نیڑے سن، کیونجے اس فاصلہ بہت زیادہ سی، اس لئی باقی ملکاں شریک نئيں ہوئے۔[2]
تمام مقابلے مونٹی ویدیو دے تن میداناں ( stadiums)، سینٹینیل میدان، گران پارکیو سینٹرل میدان تے پھوسی ٹوس میدان وچ منعقد ہوئے۔ سینٹینیل میدان یوراگوئے دی آزادی دے سو سال پورے ہونے اُتے جشن منانے تے فیفا عالمی کپ دونے دے لئی تعمیر کيتا گيا سی۔ جوآن سکازو نے اس دا نقشہ بنایا سی۔[8]
وہ تیرہ ملکاں جو شریک ہوئے۔
پہلے عالمی کپ وچ پندرہ ریفری تے لائن مین متعین کیتے گئے، جنہاں وچوں گیارہ دا تعلق براعظم امریکا توں تے چار یورپ توں سن، یورپی ریفریاں وچ اک اک فرانس تے رومانیہ کا، جدوں کہ دو بلغاریہ توں سن ۔ تے براعظم جنوبی و شمالی امریکا دے ریفریاں وچوں چھ یورگوئے، اک اک ارجنٹائن، برازیل، چلی، میکسیکو، بولیویا توں سی۔
|
|
تیرہ ٹیماں نوں چار گروپاں وچ ترتیب دتا گیا۔ پہلا گروپ چار ٹیماں اُتے تے باقی تِناں گروپ تن تین ٹیماں اُتے مشتمل سن ۔ ہر ٹیم نے اپنے گروپ وچ شامل ہر ٹیم توں اک اک مقابلہ کرنا سی۔ جیت دی صورت وچ دو درجے (points) تے بلانتیجہ مقابلہ دی صورت وچ صرف اک درجہ (point)ملدا۔ جے اک گروپ دی دو ٹیماں اک جداں درجہ اُتے پہنچ جانيں تاں اس دے لئی اک ٹیم دے حق وچ فیصلہ کيتا جاندا کہ کیہڑی ٹیم اگلے مرحلہ وچ جائے گئی۔ تا اسيں اس گل کيتی نوبت نئيں آئی۔ اس طرح ہر گروپ توں اک اک ٹیم دوسرے مرحلے وچ پہنچی، جس نوں ناک آؤٹ مرحلہ یا سیمی فائنل کہیا جاندا اے۔ اس وچ فیصلہ نا ہونے دی صورت وچ اضافی وقت دتا جانا سی مگر اس دی ضرورت نہ پیش آئی۔
صرف پہلا گروپ ہی ایسا سی جس وچ چار ٹیماں شامل سن، ارجنٹائن، چلی، فرانس تے میکسیکو۔ فرانس نے پہلے مقابلے وچ میکسیکو نوں ہرا کر عالمی کپ دی پسندیدہ (favourites) ٹیم توں دو روز بعد مقابلہ کرنا سی۔ فرانس دا گولچی مقابلہ شروع ہونے دے ویہہ منٹ بعد ہی زخمی ہوئے کے باہر چلا گیا تے کچھ دیر بعد ہی فرانس دا لورنٹ وی ارجنٹائن دے لوئیس مونٹی دی کک توں زخمی ہوئے گیا۔ اس دے اکیاسیواں منٹ وچ لوئیس مونٹی نے مقابلہ دا واحد گول کر کے ارجنٹائن نوں فتح دلا دی۔[11] فرانس و ارجنٹائن دے مقابلہ وچ اس وقت تنازع ہوئے گیا جدوں چھ منٹ پہلے ہی ریفری المیڈا ریگو نے سیٹی بجا دی، مگر معاملہ حل کر ليا گيا تے چھ منٹ وقت ہور دتا گیا۔[12] فرانس دا اگلا مقابلہ چلی توں سی۔ جس وچ عالمی کپ دی پہلی پینالٹی کک چلی دے خلاف فرانس نوں ملی، مگر اس گک نوں گولچی نے روک لیا اس طرح 19 جولائی 1930 نوں گولچی ایلکس پہلا عالمی کپ دا گولچی بن گیا جس نے پینالٹی کک روکيتی۔[13] ارجنٹائن دا دوسرا مقابلہ میکسیکو توں سی جس وچ ارجنٹائن نوں تن پینالٹی کک ملیاں، ايسے دن میکسیکو دے گولچی نے فرنینڈو دی پینالٹی روکيتی۔[14] ايسے مقابلہ وچ گلرامو سٹائبل نے عالمی کپ وچ پہلی بار تن گول ( hat-trick)کیتے۔[15] ارجنٹائن دا کپتان مقابلہ وچ شریک نہ ہوئے سکیا سی، مگر اس دے باوجود 3-6 توں جیت گئے۔[16] ارجنٹائن اپنے سارے مقابلے جیت کر سیمی فائنل وچ پہنچ گيا۔
دوسرے گروپ وچ برازیل، بولیویا تے یوگوسلاویہ شامل سن ۔ برازیل ٹیم اس گروپ دی اہم ٹیم سی جس توں اچھی کارکردگی دی امید دی جا رہی سی۔ لیکن پہلے ہی مقابلہ وچ یوگوسلاویہ نے برازیل نوں 2-1 توں شکست دتی۔[17] بولیویا کوئی مقابلہ نا جیت سکیا۔ انہاں نے میزبان ٹیم نوں اک قطار وچ کھڑے ہوئے کے خراج تحسین پیش کيتا، ہر اک نے ایسی شرٹ پہن رکھی سی جس اُتے واوا برازیل (Viva Uruguay) لکھیا ہويا سی۔[18] بولیویا دے مقابلے شروع وچ بولیویا دے لئی امید افزا محسوس ہوئے، لیکن اختتام تک بولیویا بری طرح ہار چکيا ہُندا۔ بولیویا ٹیم نے تِناں مقابلاں وچ کوئی گول نا کيتا۔[19] بولیویا دونے، برازیل اک مقابلہ ہار کر، باہر ہوئے گئے، يوگوسلاویہ دونے مقابلے جیت کر سیمی فائنل وچ پہنچ گیا۔[20]
میزبان یوراگوئے، رومانیہ تے پیرو گروپ تن وچ سن ۔ پہلا مقابلہ پیرو تے رومانیہ دا ہويا جس وچ پیرو دا کھلاڑی پلاسیڈو گالینڈو مقابلہ توں باہر کڈ دتا گیا۔ رومانیہ 3-1 توں جیت گیا، دو گول آخری وقت وچ کیتے گئے سن ۔ اس مقابلے وچ تماشائیاں دی تعداد صرف 2549 سی ایہ تعداد فیفا دی بیان کردہ اے لیکن اصل تعداد صرف 300 بیان کيتی جاندی اے۔ ایہ اج تک دی عالمی کپ دی تاريخ وچ سب توں کم تعداد اے۔[21]
کیونجے حالے میدان سینٹینیل وچ تعمیراتی کم ہوئے رہیا سی اس لئی یوراگوئے نوں پنج دن انتظار کرنا پيا اپنے مقابلے دے لئی۔ یوراگوئے دے پہلے مقابلہ وچ باہر ہوئے گیا سی کیونجے اس دی بیوی آگئی سی۔[22]
یوراگوئے پیرو توں پہلا مقابلہ جیت گيا، اگلا مقابلہ یوراگوئے دا رومانیہ توں سی جو اس نے 4-0 توں جیت کر، سیمی فائنل وچ جگہ بنا لی، اس طرح رومانیہ تے پیرو باہر ہوئے گئے۔[23]
چوتھے گروپ وچ امریکا، پیراگوئے تے بیلجیم شامل سن ۔ امریکا دی ٹیم وچ زیادہ تر کھلاڑی نويں سن ۔ امریکا اپنا پہلا مقابلہ بیلجیم توں تے دوسرا مقابلہ پیراگوئے توں 3-0 توں جیت گیا، امریکا دے کھلاڑی پیٹانیڈو نے تن گوۂ اک مقابلہ وچ کر کے عالمی کپ دی تریخ دی پہلی ہیٹ ٹرک کيتی۔ 10 نومبر 2006 نوں فیفا نے کہیا کہ پہلی ہیٹ ٹرک گلرامو سٹائیبل نے کيتی سی، اس دے دو دن پیٹا نیڈو نے، مگر اس اُتے بعد وچ ٹام فلوری نے اعتراض کيتا کہ پہلی ہیٹ ٹرک پیٹا نیڈو نے ہی دی سی۔[24][25] پیرا گوئے نے بیلجیم نوں 1-0 توں ہرا دتا، لیکن امریکا دونے مقابلے جیت گيا سی اس لئی اوہ سیمی فائنل وچ پہنچ گیا۔
سیمی فائنل وچ یوگوسلاویہ، ارجنٹائن، امریکا تے یوراگوئے پہنچے۔ پہلا سیمی فائنل امریکا تے ارجنٹائن دے درماں ہويا، جس وچ امریکا نے ایداں دے چھ کھلاڑی اپنی ٹیم وچ شامل کیتے سن جو برطانوی نژاد سن ۔ میدان بارش زدہ سی، پہلے آدھ وچ ارجنٹائن نوں 1-0 توں برتری حاصل سی، دوسرے آدھ وچ ارجنٹائن نے ہور پنج گول کر دتے جدوں کہ امریکا صرف اک گول کر پایا، ارجنٹائن چھ اک توں جیت گیا۔[26]
دوسرا سیمی فائنل یوگوسلاویہ تے یوراگوئے دے درمیان ہويا، جس وچ یوراگوئے نے پہلے آدھ وچ دو تے یوگوسلاویہ نے اک گول گيا، لیکندوسرے آدھ وچ یوراگوئے نے ہور چار گول کیتے۔ پیڈروکیا نے ہیٹ ٹرک کيتی۔[26]
1934 فیفا عالمی کپ توں پہلے تک تیسرے تے چوتھے درجے دے لئی مقابلے نئيں کرائے جاندے سن ۔ اس لئی 1930 دے عالمی کپ وچ کِسے نوں تیسرا تے چوتھا قرار نئيں دتا گیا، البتہ سیمی فائنل ہارنے والی ٹیماں نوں بلا تخصیص تیسرے تے چوتھے درجہ اُتے منیا جاندا سکدا اے۔ ایہ اک غلط خبر مشہور اے کہ تیسرے تے چوتھے دے لئی مقابلہ ہويا جو یوگوسلاویہ نے 3-1 توں جِتیا۔،[27] حیدر جاوید نے اپنی کتاب چار ہفتے مونٹی ویدیو وچ لکھیا اے کہ تیسرے تے چوتھے درجے دے لئی مقابلہ کيتا جانا فیفا دی لسٹ وچ سی، لیکن یوگوسلاویہ ٹیم، سیمی فائنل وچ یوراگوئے توں ہارنے اُتے کافی پریشان سی جس دی وجہ توں ایہ مقابلہ نہ ہوئے سکیا۔[28] فائنل دے بعد سیمی فائنل ہارنے والی دونے ٹیماں نوں ہیکانسی دا تمغا ملا، [29][30] لیکن جدوں 1986 وچ فیفا نے 86 تک ہونے والے تمام عالمی کپ دی اک دستاویز چھاپی تاں اس وچ 1930 دے عالمی کپ وچ امریکا نوں تیسرے تے یوگوسلاویہ نوں چوتھے درجے اُتے دیکھایا گیا۔ 2010 وچ کوسٹا ہیڈزی جو 1930 وچ یوگوسلاویہ دی ٹیم دے نگران سن، انہاں دے بیٹے نے اس اُتے اعتراض کيتا تے کہیا کہ اس وقت یوگوسلاویہ نوں وی کانسی دا تمغا ملیا سی تاں امریکا نوں تیسرا درجہ کس طرح دتا گيا۔ تے یا وی دلیل دتی کہ یوگوسلاویہ نے سیمی فائنل اس وقت دی اولمپکس فاتح ٹیم یوراگوئے توں ہارا اس طرح سخت ٹیم توں ہارنے دی بنا اُتے یوگوسلاویہ نوں تیسرا درجہ ملنا چائیے۔[31][32]
فائنل وچ ارجنٹائن تے یوراگوئے آمنے سامنے آ گئے، دلچسپ گل ایہ اے کہ 1928اولمپکس دا فٹ بال فائنل انہاں ہی دونے دے بیچ ہويا سی، جس وچ یوراگوئے 2-1 توں جیت گيا سی۔ فائنل سینٹینیل میدان وچ 30 جولائی نوں ہويا۔ فائنل وچ سیمی فائنل دی نسبت تماشائیاں دی تعداد نیڑے دس ہزار کم سی، ارجنٹائن دے حمایتی دریا پار کر کے آئے انہاں دے لئی ایہ مقابلہ زندگی تے موت دے مترادف سی، بیونیس آئرس توں مونٹی ویدیو تک دس کشتیاں ناکافی ثابت ہونيں۔[17] اک اندازے دے مطابق دس توں پندرہ ہزار ارجنٹائنی تماشائی آئے سن ۔
ٹیم | کھیلے | جتے | بلا نتیجہ | ہارے | گول کیتے | گول کھائے | فرق | درجہ |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() |
3 | 3 | 0 | 0 | 10 | 4 | +6 | 6 |
![]() |
3 | 2 | 0 | 1 | 5 | 3 | +2 | 4 |
![]() |
3 | 1 | 0 | 2 | 4 | 3 | +1 | 2 |
![]() |
3 | 0 | 0 | 3 | 4 | 13 | −9 | 0 |
فرانس ![]() |
4–1 | ![]() |
---|---|---|
لوئیس لورنٹ ![]() مارشل لینگولر ![]() اینڈریو مشی ناٹ ![]() |
Report | کارینو ![]() |
13 جولائی 1930 15:00 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
پھوسی ٹوس، مونٹی ویدیو تماشائی: 4,444 ریفری: ڈومنگو لمبرڈی (یوراگوئے) |
ارجنٹائن ![]() |
1–0 | ![]() |
---|---|---|
لوس مونٹی ![]() |
Report |
15 جولائی 1930 16:00 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
16 جولائی 1930 14:45 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
گران پارکیو سینٹرل، Montevideo تماشائی: 9,249 ریفری: ہنری کرسٹوف (بیلجیم) |
19 جولائی 1930 12:50 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
سینٹینیل، مونٹی ویدیو تماشائی: 2,000 ریفری: اینی بال داجیڈا (یوراگوئے) |
ارجنٹائن ![]() |
6–3 | ![]() |
---|---|---|
گلرمو سٹائبل ![]() زومیلزو ![]() فرنسسکو وارولو ![]() |
Report | مینیل روساس![]() گایون ![]() |
19 جولائی 1930 15:00 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
سینٹینیل، مونٹی ویدیو تماشائی: 42,100 ریفری: السیس ساسیڈو (بولیويا) |
22 جولائی 1930 14:45 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
سینٹینیل، مونٹی ویدیو تماشائی: 41,459 ریفری: جان لینگنس (بیلجیم) |
یوگوسلاویہ ![]() |
2–1 | ![]() |
---|---|---|
الیگزنڈر ٹرنانک ![]() آیون بیک ![]() |
Report | پریگنہاؤ ![]() |
14 جولائی 1930 12:45 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
گران پارکیو سینٹرل، مونٹی ویدیو تماشائی: 24,059 ریفری: اینی بال داجیڈا (یوراگوئے) |
17 جولائی 1930 12:45 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
گران پارکیو سینٹرل، مونٹی ویدیو تماشائی: 18,306 ریفری: فرانسکو ماٹیکی (یوراگوئے) |
برازیل ![]() |
4–0 | ![]() |
---|---|---|
موڈیریٹو ![]() پرگنہاؤ ![]() |
Report |
20 جولائی 1930 13:00 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
میدان سینٹینیل، مونٹی ویدیو تماشائی: 25,466 ریفری: سیمس بالوے (فرانس) |
ٹیم | کھیلے | جتے | بلا نتیجہ | ہارے | گول کیتے | گول کھائے | فرق | درجہ |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() |
2 | 2 | 0 | 0 | 5 | 0 | +5 | 4 |
![]() |
2 | 1 | 0 | 1 | 3 | 5 | −2 | 2 |
![]() |
2 | 0 | 0 | 2 | 1 | 4 | −3 | 0 |
14 جولائی 1930 14:50 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
میدان پھوسی ٹوس، مونٹی ویدیو تماشائی: 2,549 ریفری: البرٹو ورنکن (چلی) |
یوراگوئے ![]() |
1–0 | ![]() |
---|---|---|
ہیکٹر کیسٹرو ![]() |
18 جولائی 1930 14:30 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
میدان سینٹینیل، مونٹی ویدیو تماشائی: 57,735 ریفری: جان لینگنس (بیلجیم) |
21 جولائی 1930 14:50 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
سینٹینیل، مونٹی ویدیو تماشائی: 70,022 ریفری: المیڈا ریگو (برازیل) |
ٹیم | کھیلے | جتے | بلا نتیجہ | ہارے | گول کیتے | گول کھائے | فرق | درجہ |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() |
2 | 2 | 0 | 0 | 6 | 0 | +6 | 4 |
سانچہ:Country data PAR | 2 | 1 | 0 | 1 | 1 | 3 | −2 | 2 |
![]() |
2 | 0 | 0 | 2 | 0 | 4 | −4 | 0 |
13 جولائی 1930 15:00 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
گران پارکیو سینٹرل، مونٹی ویدیو تماشائی: 18,346 ریفری: ریکارڈو والارینو (ارجنٹائن) |
17 جولائی 1930 14:45 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
گران پارکیو سینٹرل، مونٹی ویدیو تماشائی: 18,306 ریفری: جوز میکاز (ارجنٹائن) |
20 جولائی 1930 15:00 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
سینٹینیل، مونٹی ویدیو تماشائی: 12,000 ریفری: ریکارڈو والارینو (یوراگوئے) |
سانچہ:Round4
ارجنٹائن ![]() |
6–1 | ![]() |
---|---|---|
لوئیس مونٹی ![]() الجیناڈرو سکوپی ![]() گلرمو سٹائبل ![]() کالوس پیکولا ![]() |
جم براؤن ![]() |
26 جولائی 1930 14:45 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
سینٹینیل، مونٹی ویدیو تماشائی: 72,886 ریفری: جان لینگنس (بیلجیم) |
27 جولائی 1930 14:45 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
سینٹینیل، مونٹی ویدیو تماشائی: 79,867 ریفری: المیڈا ریگو (ٹیم) |
30 جولائی 1930 15:30 یو وائے ٹی (یو ٹی سی−03:30) |
فائنل وچ میزبان یوراگوئے نے ارجنٹائن نوں دو دے مقابلے وچ چار گول توں شکست دے کے پہلا فیفا عالمی کپ دا فاتح بننے دا اعزاز حاصل کيتا ۔
|
1986 وچ فیفا نے اک درجہ بندی جاری کی، جو 1986 تک دے انعقاد پزیر ہونے والے ہر فیفا عالمی کپ دی درجہ بندی سی۔[35]
فیفا عالمی کپ 19030 دی درجہ بندی:
فائنل
سیمی فائنل کھیلنے والے
گروپ مرحلے وچ باہر ہوئے جانے والے
سانچہ:فیفا عالمی کپ فاتحین سانچہ:1930 FIFA World Cup finalists
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.