From Wikipedia, the free encyclopedia
غامد | |
---|---|
معلومات نسلی گروہ | |
نسلی گروہ | قبیلہ |
ترمیم ![]() |
غامد ازد قبیلے وچوں اک اے، خاص طور اُتے ازد شنوا تاں۔ انہاں دے گھر سعودی عرب دے جنوب مغرب وچ الباحہ دے علاقے وچ واقع نيں، تے اوہ رانیہ ، بیشا ، تربہ تے وادی الدواسیر دی وادیاں وچ وی پھیلے ہوئے نيں۔ [1]
” | أستنكر أبو حاتم السجستاني والأصمعي قول الكلبي فقالا: ليس إشتقاق غامد من هذا -اي قول ابن الكلبي- بل من قولهم غمدت البئر غمدًا إذا كثر ماؤها.[7] | “ |
” | وقال القسملي:"وغامد هي الجمرة البينة من جمرات العرب، وهم الذين لم يغشهم أحد من العرب في خيارهم."[8] | “ |
غامد دے نیڑے ترین قبیلے ہور آزاد شنوا قبیلے نيں: ظہران قبیلہ ، بنو لہب تے ثمالا ۔
قبیلہ غامد تے نبی صلی اللہ علیہ وسلم دے دو وفود دے لئی:-
مکہ وچ پہلی آمد: [12][13] ابو زبیان اپنی قوم دے اک گروہ دے درمیان نبی صلی اللہ علیہ وسلم دے پاس آئے، جنہاں وچ الحزن بن المرقع ابو سبرہ، مخنف اور عبداللہ شامل سن، سلیمان تے (عبدالشمس) دے دو بیٹے۔ بن عفیف بن زہیر، جنہاں دا ناں نبی صلی اللہ علیہ وسلم نے عبداللہ، جندب بن زہیر تے جندب بن زہیر رکھیا، کعب ، الحارث بن الحارث، زہیر بن مخشی، تے حارث بن عامر، تے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے انہاں نوں لکھیا۔ انہاں دے لئی اک کتاب جو انہاں دے قبیلے دے لئی اسلام قبول کرنے دے بعد انہاں دے دنیاوی معاملات دی وضاحت کردی اے ۔أما بعد فمن أسلم من غامد فله ما للمسلمين حرمة ماله ودمه ولا تحشروا ولا تعشروا وله ما أسلم عليه من أرض
مدینہ وچ دوسری آمد: ہجرت دے دسويں سال وچ خدا دے رسول ، محمد، رسول خدا، محمد، دے پاس آئے، تے انہاں دی عمر دس سی۔ تے لوک رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم دے پاس آئے تے آپ نوں سلام کيتا تے آپ دے لئی اسلام دا اقرار کيتا تے آپ صلی اللہ علیہ وسلم نے انہاں دے لئی اک کتاب لکھی جس وچ اسلام دے احکام نيں تے انہاں توں فرمایا «تم نے اپنی بوریاں وچ کس نوں چھڈیا اے ؟ یا رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم سانوں بتائیے « رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم اُتے لوکاں وچوں میرے سوا کسی دا کوئی قصور نئيں اے، رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نے فرمایا: «ميں نے اسنوں لے لیا تے اس دی جگہ اُتے واپس آ گیا ۔ انہاں دے سفر وچ آیا تے انہاں دا دوست ملیا اوہ بیٹھیا ہويا سی تاں مینوں دیکھدے ہی میرے توں بھجیا تاں وچ اوتھے پہنچ گیا جتھے اوہ ختم ہويا سی، پس جے کھودنے دا کوئی نشان ہو تے جے ﷺ چھپا ہوئے تاں فیر ميں نے اسنوں کڈیا، انہاں نے کہیا: اسيں گواہی دیندے نيں کہ اوہ اللہ دے رسول نيں۔ تے نبی صلی اللہ علیہ وسلم نے ابی بن کعب نوں حکم دتا جو انہاں نوں قرآن پڑھاندے سن تے انہاں نوں اجازت دیندے سن جداں کہ اوہ وفود دی اجازت دیندے سن تے اوہ چلے گئے۔ [14]
غامد دا شیوخ ماضی وچ بیت الغامد دے خاندان تک محدود سی، تے غامد قبیلے وچ شامل آخری شیخ شہزادہ محمد بن عبدالعزیز الغامدی سن، جنہاں دا انتقال شاہ عبدالعزیز دے دور وچ ہويا سی، تے اوہ غامد قبیلے نال تعلق رکھدے سن ۔ بلجراشی وچ الشعبہ دا پنڈ الطلقیہ ، تے ہن غامد قبیلے توں کوئی شیخ نئيں اے، تے شیخ محمد بن عبدالعزیز دے پوتے ہن مملکت وچ موجود نيں تے انہاں نوں آل عبدالعزیز دے ناں توں جانیا جاندا اے۔ -عزیز غامد قبیلے اج ایہ نيں: [15]
غامد مغربی جزیرہ نما عرب وچ الباحہ دے علاقے وچ حجاز وچ آباد اے، تے الباحہ غامد دے دیہاتاں وچوں اک اے، جس توں ایہ خطہ منسوب اے۔ دیار غامد دی سرحد شمال وچ وادی توربہ، جنوب وچ وادی طبالہ توں ملدی اے۔ مشرق وچ وادی رانیہ اور مغرب وچ تہامہ۔ اس دی سرحداں شمال توں البقوم، الشلاوی تے بیلہارث قبیلے ، مشرق توں صبی تے اکلاب ، جنوب توں خثعم تے بلھارت ترج تے مغرب توں ظہران ، عمرو تے دوس توں ملدی نيں۔
غامد قبیلے رہائش دے لحاظ توں تن گروہاں وچ تقسیم نيں:
جرد ہجرت - راہويا ہجرت - سہیمہ ہجرت - سخوان ہجرت
جاوا دی ہجرت - بیگانگی دی ہجرت - ٹانگ دی ہجرت - والرس دی ہجرت
ہجرتِ جناب - ہجرت جناب دہیش - ہجرت زلف
اس وچ کوئی شک نئيں کہ غامد جزیرے دے قدیم ترین تے وڈے قبیلے وچوں اک اے تے انہاں چند قبیلے وچوں اک اے جو زمانہ جاہلیت توں لے کے موجودہ وقت تک ناں تے قبائلی موجودگی توں مشہور نيں۔ اسلامی فتوحات نے جزیرہ نما عرب دے قبیلے دی آبادی نوں تبدیل کرنے اُتے بہت زیادہ اثر ڈالیا، اوہ اس عرب اسلامی لہر توں متاثر ہوئی، اس لئی اس دے بوہت سارے بیٹے جہاد دے لئی اسلامی سرحداں اُتے چلے گئے، تے انہاں وچوں بوہت سارے ہجرت کر گئے۔ اسلامی شہر مشرق و مغرب تے اکثر قبیلے دے حجاز دی سرزمین چھڈنے دیاں خبراں غائب ہو گئياں۔
| ||
نحن منعنا الجيش حوزة أرضنا | وما كان منا خطبهم بقريب | |
اذا مـا رمونا رشق ازب أتيتهم | بكل طوال الساعدين نجيب | |
ومـا فتية حتى أفـاتت سهامـهم | وما رجعوا من مالنا بنصيب |
زمانہ جاہلیت وچ غامد دے سب توں نمایاں ایام :
| ||
نَزَعْنا قَلْبَ لهْبٍ من حَشَاها | وأَلْقَيْنَا الجحافِلَ والبُطونَا | |
قَتَلْنا يومَ ذي غَلِفٍ فتاهما | وَسيّدَهُم وأصْبَحُهم جَبينَا | |
وَأوردهُم بنصلِ السيف صَلْتاً | وأَعجلَهم قِرى للطارقينَا |
| ||
أَنا أَبُو ظَبْيَانَ غَيْرُ التَّكْذِبَهْ | أَبِي أَبو العَفَا وخالِي اللَّهَبَهْ | |
أَكْرَمُ مَنْ تَعْلَمُهُ مِنْ ثَعْلَبَهْ | ذُبْيانُها وبَكْرُها فِي المَنْسَبَهْ
سانچہ:شطر |
قبیلہ تے انہاں دے اک وفد نے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم نوں گلے لگایا تے آپ صلی اللہ علیہ وسلم نوں دسیا کہ انہاں دا ساتھی جس نے آپ صلی اللہ علیہ وسلم نوں بوریاں وچ چھڈیا سی اوہ اس دی حفاظت کر رہیا سی، اس دی غلطی لی گئی: عیب اک برتن سی۔ حضرت آدم علیہ السلام تے انہاں جداں لوکاں دا سامان سی تے ایہ واپس کر دتا گیا سی، چنانچہ انہاں نے اسلام قبول کر ليا [23] ، تے ایہ اس عظیم نبوت دیاں دلیلاں وچوں اک دلیل اے۔ اس قبیلے نے اسلامی تریخ وچ مثبت کردار ادا کیا، انہاں وچ حدیث دے راوی، رہنما، نائٹ تے گورنر وی شامل سن ۔انھاں نے زیادہ تر اسلامی لڑائیاں تے قسطاں جداں قادسیہ وچ وی حصہ لیا [24] ، تے مشرق دی فتوحات وچ انہاں دا فعال کردار سی۔ گھر قبیلے توں نکلے، انہاں نوں میسوپوٹیمیا وچ تے کوفہ وچ عام طور اُتے ازد دی قیادت حاصل سی، خاص طور پر، جداں کہ مشرق وچ انہاں دے پاس سی - دجلہ تے ٹرانسوکسیانا - بوہت سارے تعاون؛ پہلی اسلامی صدیاں دے واقعات دے منظر نامے وچ اہم کردار ادا کرنے والے انہاں دے گھر، معززین تے بزرگانہاں وچوں کچھ ایہ نيں:
|
|
سانچہ:عمو-۴
آل نعيم: |
سانچہ:نهاية-عمو
|
|
سانچہ:عمو-۴
آل سليم: |
سانچہ:نهاية-عمو
| ||
ثَوَى سَيِّدُ الأَزدَين أَزدِ شَنُوءَةٍ | وَأزدِ عُمَانٍ رَهنَ رَمسٍ بِكَازَرِ | |
وَقَاتلَ حَتَّى مَاتَ أكرَمَ مِيتَةٍ | بأَبيَضَ صَافٍ كَالعَقِيقَةِ بَاتِر | |
وَصُرِّعَ عند التَّلِّ تَحتَ لِوَائِهِ | كِرَامُ المَسَاعِى مِن كِرامِ المَعَاشِر | |
قَضَى نَحبَهُ يَومَ اللِّقاءِ ابنُ مِخنَفٍ | وَأَدبَرَ عَنهُ كُلُّ أَلوَثَ دَائِرِ | |
أَمَدَّ وَلَم يُمدَد وَماتَ مُشَمِّرا | إِلى اللَهِ لَم يَذهَب بِأَثوابِ غادِرِ |
|
|
سانچہ:عمو-۴
آل مغفَّل: |
سانچہ:نهاية-عمو
| ||
أَقِم يا اِبنَ مَسعودٍ قَناةً صَليبَةً | كَما كانَ سُفيانُ بنُ عَوفٍ يُقيمُها | |
وَسُمْ يَا ابْنَ مَسْعُودٍ مَدَايِنَ قَيْصَرٍ | كَمَا كَانَ سُفْيَانُ بْنُ عَوْفٍ يَسُومُهَا | |
وَسُفْيَانُ قَرْمٌ مِنْ قُرُومِ قَبِيلَةٍ | تُضِيْمُ وَمَا فِي النَّاسِ حَيٌّ يَضِيمُهَا | |
لَتَبِكْ عَلَى سُفْيانَ خَيْلْ تَطاعَنَتْ | بِسُمْرِ الْقَنَا حَتَّى اِسْتَطار حطيمها. |
پہلی صدیاں دی عظیم شخصیتاں وچوں :
جنادبہ العزد : ایہ اوہی نيں جو ابن عمر دا سی۔</img> جدوں "انہاں نے اسنوں دسیا کہ مختار علی دی کرسی نوں بپتسمہ دے گا، تے اوہ اسنوں سرمئی خچر اُتے لے جائے گا، تے اس اُتے بروکیڈ توں کڑھائی کرے گا، تے اس دے ساتھی اس دے نال گھمدے نيں تے اس توں مدد طلب کردے نيں تے پانی تلاش کردے نيں، تے کہندے نيں ایہ بنی اسرائیل دی کشتی دی طرح اے۔ اس نے کہیا: تاں کتھے نيں العزد دے ٹڈے جو اسنوں ٹھوکر نئيں کھاندے؟ [56] ، تے آل ازد دی فوج، چار، ایہ سب غامد توں نيں:
دو خلافت ریاستاں ( امویہ – عباسی ) دے دور وچ ملک غامد دی سیاسی صورت حال تے انہاں دے بعد: ایہ قبیلہ اپنی پوری تریخ وچ انتظامی طور اُتے مکہ توں جڑا ہويا سی تے اس وچ دو خلافت ریاستاں دے نمائندے سن، جس دی شروعات ابن ابی سفیان ۴۱ ہجری وچ تے ۳۰۶ ہجری وچ محمد بن موسی العلوی دے نال ختم ہويا، ایتھے تک کہ معزز مکہ ۳۵۸ ہجری وچ آزاد حکمران بن گیا۔ چنانچہ مکہ دے حکمراناں نال رابطہ برائے ناں پوشیدہ سی لیکن عملاً حکمرانی قبیلے دے شیخاں دے ہتھ وچ سی۔ مکہ [60] شرافت اپنے تمام مراحل تے ریاستاں وچ خلافت عباسیہ توں مکمل طور اُتے آزاد نئيں سی: ( تلونید - اخشید – فاطمید - ایوبید - رسول - مملوک )۔ مملوک ریاست دے زوال تے قسطنطنیہ دی فتح دے بعد سیاسی میدان وچ عثمانی ریاست دے ابھرنے دے بعد، عثمانیاں تے مکہ دے حکمراناں دے درمیان دوستانہ تعلقات قائم ہوئے۔ جو آخر کار بعد دے ادوار وچ انتظامی طور اُتے سلطنت عثمانیہ دے نال مکہ دے الحاق دے نال ختم ہويا، [61] جزیرہ نما عرب وچ عثمانی اتھارٹی دے درجات مختلف سن، اک نیم براہ راست اتھارٹی، جداں مکہ تے مدینہ وچ ، تے اک رسمی اتھارٹی دے درمیان۔ باقی پہلوآں وچ ، تے عثمانی موجودگی صرف قابل دید سی۔ ۱۲۹۶ھ شریف عبدالمطلب کيتی منظوری تاں۔ [62] ایتھے ایہ گل وی دسنا ضروری اے کہ سلطنت عثمانیہ جس تاریخی دور وچ رہندی سی اس وچ اک وی اسلامی ریاست نئيں سی جس اُتے قوم دی صلاحیتاں دے دفاع دے لئی عسکری اعتبار توں انحصار کيتا جا سکے۔ جس نے عرب سیاست داناں نوں اس مضبوط سنی اسلامی ریاست (اس وقت) دے نال متفق تے (دوستانہ) اتحاد اُتے آمادہ کیا، [63] تے فیر عثمانی ریاست جلد ہی اپنے آخری دناں وچ کمزور پڑ گئی تے ٹیکس لگیا دتا [64] تے اس دے نال ناانصافی تے غفلت برتی۔ عرب مضامین تے توجہ دا سب توں زیادہ ڈالیا - بوہت گھٹ - وڈے شہراں وچ صرف مکہ تے مدینہ؛ [65] جو کہ کمزوری تے فیر ریاست دے زوال دا باعث بنی تے عرب انقلابات دا آغاز ہويا، جس دے اسباب جمع ہوئے تے انہاں دے اسباب بے شمار سن ۔ [66]
غامد قبیلہ اپنے مختلف تاریخی ادوار وچ مکہ المکرمہ دی موجودہ صورت حال توں وکھ تھلگ نئيں سی بلکہ اس قبیلے نے جنوبی حجاز دے قبیلے دے نال - خاص طور اُتے شمالی قبیلے - اکثر استحکام نوں برقرار رکھنے دی کوششاں وچ کلیدی کردار ادا کيتا سی۔ عسکری تے اقتصادی سطح اُتے مکہ مکرمہ دی صورتحال۔ انہاں قبیلے دے اس اہم کردار نوں اسيں مسافراں دیاں کتاباں جداں ابن بطوطہ تے ہور، تے اس زمانے دے معاصر مورخین دیاں کتاباں دے نال نال برطانوی رچرڈ فرانسس تے ہور مستشرقین دے بلاگز تے رپورٹاں وچ وی بیان کر سکدے نيں۔ [67][68]
’’اور تِناں نوں اٹھ آنے والےآں توں تے دس نوں ویہہ توں بچاؤ جدوں اوہ آئیاں۔‘‘ [114]
کچھ قبائلی لڑائیاں:
اور اس وچ شاعر الغامدی نے کہیا: "اور اساں نجم دے حلال وچ اک غلام لیا" [148]
سانچہ:اقتباس مع خلفية'''في العصر الجاهلي:'''
| ||
إذا ما معشر تركوا نداهم | ولم يأتوا الكريهة لم يُهابوا |
| ||
فلو فعل الفوارس فعل زيد | لأبنا غانمين لنا وقير |
| ||
ألا منعت ثمالة بطن وج | بجرد لم تباحت بالضريع |
| ||
عرضت لهم صدر النعامة أدعي | ولم ارج ذكرى كل نفس أسوقها |
'''في الإسلام (قديمًا):'''سانچہ:اقتباس مع خلفية
| ||
أكفُّ الجهلَ عن حلماءِ قومي | وأعرضُ عن كلامِ الجاهلينَا | |
إذا رجلٌ تعرضَ مستخِفاً | لنا بالجهلِ أوشكَ أن يحينَا |
فإن ضجوا منا زأرنا فلم يكن | شبيهاً بزأر الأسد ضبح الثعالب |
فإن ضجوا منا زأرنا فلم يكن |
شبيهاً بزأر الأسد ضبح الثعالب |
| ||
يَا أُمَّنَا يَا خَيْرَ أُمٍّ نَعْلَمُ | أَمَا تَرَيْنَ كَمْ شُجَاعٍ يَكْلَمُ
سانچہ:شطر |
انہاں نے دو حملےآں وچ اختلاف کیا، ہر اک نے اپنے مالک نوں مار ڈالیا۔ جندب بن عبداللہ الازدی کہندے نيں کہ ميں نے انہاں نوں اپنے پیراں توں زمین دا جائزہ لیندے دیکھیا ایتھے تک کہ اوہ مر گئے، وچ عائشہ رضی اللہ عنہا دے پاس آیا۔</img> اس دے بعد آپ صلی اللہ علیہ وسلم نے مدینہ منورہ وچ انہاں نوں سلام کیا، تاں انہاں نے کہیا: آپ کون نيں؟ميں نے کہیا: کوفہ دے اک آدمی العزد کا، اس نے کہیا: کیہ تسيں نے سانوں بصرہ دے دن دیکھیا تھا؟ميں نے کہیا: ہاں۔ ميں نے کہیا: آپ نوں کرنا پئے گا۔ اس نے کہیا: کیہ تسيں جاندے ہو کہ کون کہندا اے: اے ساڈی ماں، اے نیک، یا اسيں جاندے نيں؟ ميں نے کہیا: ہاں، وچ اسنوں جاندا ہون، اس نے کہیا: اوہ کون اے ؟ ميں نے کہیا: میری چچا زاد بہن، اس نے کہیا: اس نے کیہ کيتا؟ ميں نے کہیا: اوہ اونٹھ اُتے ماریا گیا تے اس دا قاتل ماریا گیا، تاں اوہ روندی رہی ایتھے تک کہ ميں نے سوچیا کہ اوہ خاموش نئيں رہے گی۔ [182]
| ||
ذات شوى عبلٍ وخضرٍ أبتل | وكفلٍ مثل الكثيب الأهيل |
| ||
ومن تعاجيب خلق الله غاطية | يعصر منها ملاحيّ وغربيب | |
تعبدوا وأقيموا وفق دينكمو | إن المغالب صلب الله مغلوب |
کتاب | مصنف |
غامد قبیلہ، نسب تے تریخ | a خالد بن علی المردی |
غامد تے ظہران دا ملک | a علی صالح السلوک |
ظہران تے غامد العزد دے نال گل گل وچ بولی تے ارادے دی سالمیت | a محمد بن زیاد |
سیرت غامد تے ظہران وچ | a حماد الجاسر |
غامد تے زہران نے کمپوز کيتا۔ | a صالح الغامدی |
غامد تے ظہران دے ورثے دے رنگ | a احمد سالم عثمان الغامدی |
دور جدید وچ غامد تے ظہران دی تریخ توں مسجد | ڈاکٹر ابراہیم محمد الزید |
غامد تے ظہران دی عثمانی حکومت | a عمر شانان المروعی |
غامد تے زہران آبادی تے جگہ | a علی صالح السلوک |
غامد تے ظہران تے ملک وچ ازد دا پھیلاؤ | a ابراہیم الحسائل |
شاعر غامد تے زہران دے حسن دیاں نظماں | a علی محمد سدران |
غامد تے ظہران اربن ٹریژرز | a ابراہیم الحسائل نے کہیا |
غامد تے ظہران دی جغرافیائی لغت | a علی صالح السلوک |
ظہران تے غامد دے علماء توں حدیث دے راویاں دی لغت، ماجد | a عبدالعزیز عبداللہ الزہرانی |
اندھیراں دے جھنڈاں توں | a علی محمد سدران |
ظافر بانی شاہ عبدالعزیز آل سعود دے دور وچ غامد تے ظہران دی امارت دا مرکز اے۔ | a سعد مقبول الغامد |
تہامہ ورثہ، سبھیاچار تے فطرت | a مردی بن خماش بن دمام الغامدی |
ترکی دی مہم اُتے غامد تے ظہران دا موقف | ڈاکٹر صالح عون الغامدی |
غامد تے زہران دے کلام وچ فصیح عام | a محمد بن سعید الغامدی |
ملک غامد دے واقعات تے اشعار | a فہد بن احمد الغامدی |
|archivedate=
(help)|archivedate=
(help)|archivedate=
(help)|archivedate=
(help)|archivedate=
(help)|date=
(help)Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.