From Wikipedia, the free encyclopedia
![]() Platon a l'era un filòsof, dissìpol ëd Sòcrate. A l'é belfé che sò nòm ver a fussa Aristòcle; pì tard a l'han ciamalo Platon, visadì largh, miraco për via ëd soe spale fòrte e sò fìsich atlétich. Soa vitaFieul d'Ariston e Periction, Platon a vnisìa da na famija ëd veja noblëssa atenèisa, dzortut da la part ëd soa mare, ch'a l'era seur ëd Càrmide e novoda ëd Crissia (un dij tranta tiran). Motobin giovo a l'era dedicasse a la pitura e a la poesìa, ma tòst a l'é consacrasse a la filosofìa, andasend dapress prima a j'ansegnament ëd Cràtilo, peui a coj ëd Sòcrate, ch'a l'ha rancontrà dël 408 aGC e ch'a l'ha avù su chiel n'anfluss decisiv. Cand ch'a l'avìa 25-30 agn a l'ha vëddù la dërota definitiva d'Atene ant la guèra dël Peloponèis, ël goern dij tranta tiran e l'artorn ëd la democrassìa. Costa, tut somà, a l'é rivà sensa tròpe arvange anti-aristocràtiche ma a l'é maciasse dla condana a mòrt ëd Sòcrate ant ël 399 aGC. Platon a l'ha tramudà për un pòch ëd temp a Megara da Euclid; chèich agn apress a l'é tornà a Atene andoa a l'ha passà sensa fastudi la pì part ëd soa vita. Ij viageSò sogiorn a Atene a l'é stàit antervalà da chèich grand viage. A l'é andàit, a smija, a Creta e an Egit, andoa a l'avrìa avù dij contat con la casta sacerdotal, che ai grech a jë smijava depositaria ëd na sapiensa religiosa motobin pì antica dla soa, e a Siren-e, andoa a smija ch'a l'abia conossù ël matemàtich Teodòr. Ëd sigura a l'é stàit a Tàranto, anté ch'a l'ha fàit amicissia con ël matemàtich, filòsof e statista pitagòrich Architas. Ambelessì a l'ha conossù Dion, cugnà ëd Dionis ël vej. Ij viage a SiracusaN'esperiensa pì dramàtica a l'é stàita cola dij tre viage a Siracusa, për sërché ëd realisé n'arforma polìtica dlë stat: ël prim (390 aGC) su anvit dël tiran Dionis ël vej, j'àutri doi (367-365 aGC e 361 aGC) su ansistensa ëd Dionis ël giovo, sucedù a sò pare.
Tuti tre costi viage a son finì con dle brusche ruse e dij perìcoj për la sigurëssa ëd Platon.
Dionis ël vej a l'ha fin-a falo aresté e a l'ha vendulo 'me s-ciav: a l'é stàit Aniceri ëd Siren-e a paghé le tremila dracme për ël riscat. An efet, l'ùnich òm polìtich siracusan dont Platon a podìa conté an sl'apògg a l'era Dion; ma chiel-sì a l'é nen riussì a prevalèj ant ël goern ëd Siracusa e ansi a l'é stàit esilià. Ij doi tiran a sërcavo da Platon mach na sòrt ëd consulensa basta ch'a sia e d'aumenté sò prestis, andrinta a 'n quàder d'assolutism dont a l'avìo gnun-e antension ëd cangé ij fondament. A la fin, cand dël 357 aGC Dion a l'é riussì a conquisté 'l podèj a Siracusa, Platon, giumaj vej e dësmarcorà, a l'ha mach podù deje da leugn n'apògg moral. Dël 354 aGC Dion a l'é stàit massà pròpe për inissiativa d'un dissìpol ëd Platon, Calip: a l'era ël faliment definitiv dle speranse ëd realisassion dl'utopìa platónica a Siracusa. Platon a l'ha antlora scrivù le litre nùmer VII e VIII, passand an arsegna e giustificand la polìtica ëd Dion e an fasend dle propòste, sensa sucess, për na conciliassion dij partì sicilian. L'AcademiaAntratant, l'atività filosòfica e didàtica ëd Platon a l'era dësvlupasse an manera drùa a Atene. Sò penséPër Platon, la mission dla filosofìa a l'é ëd dëscoaté la vera conossensa daré dël vel dl'opinion e dl'aparensa. A l'ha dàit motobin d'amportansa a lë studi dle forme e dj'idèje ch'a van dëdlà dl'esperiensa: l'idèja ëd giustissia, lë stat ideal, l'idèja ëd bin e via fòrt. Dagià che Platon a l'ha pa scrivù n'esposission formal ëd soa metafìsica, nòstra conossensa ëd soa forma final a dev esse pijà da j'afermassion d'Aristòtil, ch'a l'era stàit sò anlev. J'anfluss an sël pensé platónichAn Platon a së s-ciàira l'anfluss ëd vàire dle filosofìe precedente: ij pitagòrich, Eràclito, Parménid, Empédocle, Anassàgora, ij sofista, Sòcrate, le scòle socràtiche. Sò sfòrs a l'é stàit col ëd pijé posission rëspet a tute cole filosofìe, sërcand ëd tirene le vrità ch'a contnisìo për fondje an na sistemassion pì àuta e completa. Ël pensé platónich a pija posission ëdcò rëspet a le prinsipaj manifestassion sientìfiche e colturaj ëd sò temp. Platon e la polìticaConforma a Platon, l'atività dl'òm pì amportanta a l'é la polìtica. Sò pensé a l'é angagià a arzòlve ij problema smonù da la coltura 'd sò temp e, an particolar, ël problema prinsipal dël moment: l'avnì polìtich d'Atene e dla Grecia. An efet, da giovo Platon a l'era anteressasse a la polìtica, ma a l'é peui gavass-ne, avenda s-ciairà ch'a-j era impossìbil buté d'acòrd l'atività polìtica con un comportament moral. Le tre fas dël pensé ëd PlatonBasandse ansima a dij criteri ëd daitassion dij sò diàlogh, as peulo s-ciairesse tre fas prinsipaj ëd sò pensé, sensa però vorèj esageré a fé na schematisassion ës-ciapà con ël piolòt. A venta an efet arconòsse j'aspet ëd continua auto-crìtica che ël pensé ëd Platon a l'ha mantnù fin-a a la fin. Ël prim perìodLa prima fas a l'é arpresentà da j'ansidit diàlogh socràtich e ij tut prim diàlogh a son sentrà an sël problema dla virtù: a na smon-o Sòcrate an camin ch'a na sërca la definission. Ij diàlogh dël prim perìod a son:
Costi tre diàlogh a trato dël comportament ëd Sòcrate prima, durant e dòp sò process.
Gavà che për Liside, Càrmide e Protàgora, la forma a l'é diretamen dialògica; a arproduvo, con soa sequensa s-ciassa ëd chestion e rispòste, col ch'a dovìa esse ël procediment socràtich dla majéutica. Tutun, costi diàlogh a son nen mach na sempia esposission dl'ansegnament ëd Sòcrate, ma pitòst n'arflession crìtica mnà da Platon sij tema socràtich e con métod socràtich. Ij tre pont ansima ai quaj dzortut a bato a son:
Ël Protàgora, sìntesi dël prim perìodProtàgora an chèich manera a constituiss na sìntesi ëd costa prima fas dël pensé platónich. A në smon la pì completa presentassion fàita da Platon dij prinsipi fondamentaj ëd la moralità ëd Sòcrate e a l'é la sorgiss dj'afermassion d'Aristòtil an sl'ansegnament ëd Sòcrate ant l'Ética nicomachea. Sòcrate a rancontra a ca 'd Calia l'avosà sofista Protàgora.
Chiel-sì a spiega che sò mësté a l'é ëd mostré lòn ch'a l'é bin e për bin chiel a antend l'art ëd fé un sucess ëd soa vita, soa famija e soa sità.
La possibilità ëd mostré la virtù a l'é a l'ancamin negà, peui sostnùa da Sòcrate, con un paradossal scambi dle part antra chiel e Protàgora. Ël Gòrgia, diàlogh ëd transissionGnanca an soa sconda fas, cola dla maduridà, ël pensé ëd Platon a constituiss un sistema për da bon. An Gòrgia (an sla retòrica), ch'a marca ël passage, a së s-ciàira dlongh na pì gran rudiëssa dla polémica anti-sofìstica. Gòrgia a fortiss che la retòrica a l'é n'art, l'aplicassion dla conossensa a la pràtica; l'argin-a ëd tute j'art, përchè a spòrz a chi ch'a-l l'ha l'oget ëd la pì granda ambission ëd l'òm, ël podèj ëd realisé lòn ch'a veul ant la sossietà.
Sòcrate nopà a diciara che la retòrica a l'é pa n'art, a l'é na sòrt ëd parassitism. L'acusassion fàita ai sofista, an particolar al përsonage ëd Càlicle (miraco anventà da Platon) a l'é nen mach pì cola ëd boriosa vanità e d'incoerensa concetual, ma d'un genit imoralism polìtich e ëd diseducassion dla gioventura. A venta dì che costa acusassion a rend nen giustissia al grand valor positiv dla sofìstica ant la stòria dla coltura e a crasa tuta distinsion antra j'opòst arzultà (a pro dla tiranìa o democràtich-ugualitari) che l'arflession dij sofista an sël rapòrt antra natura e convension a l'avìa fàit ës-ciòde. Ij mit platónichCosta pì fòrta rudiëssa polémica a l'é mach na facia ëd n'arfud pì radical ëd l'edonism e ëd na contraposission violenta antra la realtà sensìbil e n'àutra, vera realtà dëdlà dël mond: për la prima vira ël diàlogh as sara con un mit. Cost-sì, s'a pretend nen d'arpresenté cost dëdlà an manera esata e verificàbil, tutun a fortiss l'esigensa d'un leu ëd premi e punission, andoa mach a podrà realisesse la pien-a giustissia negà al mond dupeur e fàuss anté che l'òm giust a l'é obligà a passé soa vita corpòria. Ël mit a sarërà dorenavan na grand part dij diàlogh.
Ij mit ëd Fedon e dla Repùblica, an particolar, a l'han caràter escatològich parèj ëd col ëd Gòrgia. Lë scond perìodL'anteresse matemàtichIj contat con ij pitagòrich e con Teodòr ëd Siren-e a ranfòrso an Platon ëdcò j'anteresse sientìfich, nen për la siensa sperimental, tròp mondan-a, ma për la matemàtica, siensa d'inteligìbij pur.
An efet, tut ël travaj matemàtich pì amportant dël IV sécol aGC a l'é stàit fàit da 'd sò amis o dissìpoj.
Tutun, la matemàtica a peul nen esse disgionzùa d'la filosofìa, nì alvesse al ròl ëd siensa autònoma. Ël mond ëd j'idèjeAn arfasendse a la contraposission antra le tesi d'Eràclito e cole ëd Parménid e ëd Meliss, Platon a smon dël mond sensìbil n'arpresentassion ch'as peul disse eraclitea, ma con conotà negativ e pessimista: a l'é ël mond dl'instabilità e dlë score continuo e, pròpe për sòn, a peul nen esse soget ëd conossensa precisa ma mach d'opinion dubiosa. Tutun, cost mond, bele che an manera impërfeta, a l'é conossìbil antant ch'a armanda a j'idèje.
Costa a l'é la paròla giumaj intrà ant ël gergon filosòfich, ma la paròla greca che Platon a deuvra pì 'd soens as rendrìa mej con forma o plancia. Për lòn ch'a toca al rapòrt antra j'idèje e soe realisassion impërfete ëd cost mond, Platon dle vire a parla ëd na partissipassion dle còse a j'idèje (an butand a l'arzigh la trassendensa assolùa ëd j'idèje), d'àutre vòlte a parla ëd n'imitassion (le còse a sarìo dle còpie impërfete ëd j'idèje). L'ànima inmortalSi l'ànima a riess a avèj chèich conossensa dël mond superior a l'é përchè prima d'esse ampërzonà ant ël còrp a l'ha contemplà j'idèje, avend soa istessa natura divin-a e nen corompìbil. Ël procediment majéutich ëd Sòcrate, ch'a men-a ël dissìpol a trové la vrità daspërchiel, a l'é spiegà da Platon tanme un process d'arcòrd ëd lòn che l'ànima a l'ha s-ciairà an cola vita precedenta. S'argoment a l'é dësvlupà dzortut an Menon. Al mond ëd j'idèje, che ëd fasson poética dle vire Platon a identìfica con ij Camp Elis dle religion mistériche, l'ànima a veul torné: la mòrt, dont l'òm comun che a pija për realtà ël mond sensìbil a l'ha tëmma, a l'é nopà sustà dal savi. Ëdcò a propòsit dl'inmortalità dl'ànima as artreuva an Platon l'union d'ampulsion religiosa e ëd rassionalism. Dzortut an Fedon, ma ëdcò ant la Repùblica e an Fedro, a tira fòra sempe 'd neuve preuve ëd l'inmortalità. Ës foson ëd dimostrassion e sò caràter eterogeni a fan vëdde che Platon midem a na restava pa tutafàit sodësfàit. Soens l'ànima, pr'ëspurghé dle colpe, a dev tramudé a travers d'àutre esperiense corpòrie; parèj la dutrin-a pitagòrica dla metempsicòsi a l'é adotà da Platon e a concor a ranforsé ël caràter étich e religios ëd soa filosofìa. Ëd sòn a parla ant ël final ëd la Repùblica; ëd mit un pòch diferent a-i son an Gòrgia e Fedon, anté ch'as contempla ëdcò la possibilità d'ànime che, avenda dle colpe nen ëspurgàbij, a son condanà a resté an etern ant un leu ëd pen-a, ël Tàrtar. La tripartission ëd l'ànimaAntra l'assolùa materialità dël còrp e l'assolùa spiritualità ëd l'ànima concepìa tanme essensa divin-a, Platon a l'ha da manca d'arconòsse na realtà mesan-a, constituìa da le fonsion ëpsìchiche e psico-fìsiche. Për sòn, da prinsipi ant la Repùblica, peui con chèiche variante an Fedro e an Timeo, a l'é smonùa la teorìa dla rispartission ëd l'ànima an tre part: un-a aptitiva, ch'a corëspond a j'ampulsion vitaj elementar; un-a passionà, corëspondenta a le passion pì nòbij, tanme ël corage; un-a rassional. Donca la separassion antra material e spiritual as produv ëdcò andrinta a l'ànima midema, an butand a l'arzigh soa assolùa unità e indivisibilità. La vita eterna a smijërìa destinà mach a l'ànima rassional; ant ël darié Platon a smija ven-e fòra na tendensa a concepì le sìngole ànime tanme destinà a fond-se, apress la mòrt, an n'ànima universal ùnica. E ancor, la tripartission ëd l'ànima a ìmplica, për Platon, l'esistensa ëd tre sòrt diferente d'òm, sconda che an lor a predòmina la s-cëtta anclinassion vital-sensual, la passionalità pì àuta o l'amor dla saviëssa. Ël model platònich dë stat ideal, trassà ant la Repùblica, a l'é basà an sla constatassion ëd costa disugualiansa nen eliminàbil, e donca an sla separassion rèida antra na classa ëd produtor, un-a ëd guerié e un-a ëd filòsof resior ëd lë stat. An costa utopìa polìtica as arfleto le tendense anti-democràtiche e pro-spartan-e ëd Platon, sotponùe a në sfòrs ëd rassionalisassion; a l'anterior dla classa dij filòsof e dij guerié a l'é sostnùa na comunansa dij ben e dle fomne. Ij diàlogh dël second perìodAntra ij diàlogh ëd cost second perìod a venta buté:
E peui dzortut:
Lë schema étich ëd la Repùblica, parèj ëd col ëd Gòrgia e ëd Fedon, a l'é dominà da la concession ëd le tre vite, che la tradission a fa armontè a Pitàgora. Le vite a son cole dël filòsof, ëd l'òm d'assion e ëd chi ch'as dédica a gòde. Ël but dël prim a l'é la saviëssa, dël second la distinsion, dël ters la sodisfassion ëd j'aptit. La distinsion a l'é un but ant la vita pì àut che mach la sodisfassion ëd l'aptit; ël but pì àut a l'é la saviëssa. La fondassion psicològica ëd sa dutrin-a a l'é la teorìa ëd l'ànima tripartìa.
Cost diàlogh a constituiss un-a dle base fondamentaj për n'antërpretassion religiosa ëd Platon, che ambelessì a definiss la filosofìa tanme n'esercitesse a meuire. As conta la dariera ciaciarada ëd Sòcrate con ij sò dissìpoj prima dl'esecussion ëd soa condana. An arfasend-se a la dutrin-a dl'arciam e an fondand soa dimostrassion an sël fàit che l'ànima a partìssipa a l'idèja dla vita, Sòcrate a fortiss soa fé ant l'imortalità: lòn ch'a partìssipa a l'idèja dla vita a peul nen meuire e lòn ch'a l'é ciamà mòrt a l'é mach na liberassion da le caden-e dël còrp. Platon a riva ambelessì al pont estrem ëd sò doalism: còrp e spìrit a son concepì coma opòst, ël mond fìsich a finiss për esse identificà con ël nen esse e ël mond ëd d'idèje con l'esse. Costi diàlogh a son pì longh (la Repùblica as compon adritura ëd des lìber, dont ël prim - conforma a n'ipòtesi nen sigura - a armontrìa al perìod dij diàlogh socràtich). Ël përsonage ëd Sòcrate a l'ha sempe na posission sentral da la mira filosòfica e dramàtica, ma le dutrin-e da chiel ësmonùe a son giumaj platóniche an manera s-cëtta. Ël ters perìodIj diàlogh dël ters perìodAnt ij darié diàlogh a preval torna la forma dialògica direta; as agrandiss la separassion antra la part mìtica (ch'a predòmina për esempi an Timeo e an Crissia) e cola ëd rasonament, ch'a sacrìfica a l'esigensa ëd rigor lògich l'ardiment dël diàlogh. An chèich diàlogh, ël përsonage ëd Sòcrate a l'é pì nen ël protagonista, ma na sòrt ëd pressident ëd la discussion; ant le Laj a-i é nen d'autut: l'antërvenant prinsipal a l'é n'atenèis nen nominà (ch'a sarìa da antërpretesse coma Platon midem) e ël diàlogh as figura ch'as sia dësrolasse nen a Atene, ma a Creta. Ij diàlogh dël ters perìod a comprendo:
A l'ha për but ëd mostré coma ch'as peussa tiré su na retòrica sientìfica për da bon, an sle dobie fondamenta dël métod lògich e dlë studi sientìfich dle passion uman-e Con pì sicurëssa ëd cost perìod-sì a son:
Gavà un fiamengh antërmes an làuda dla vita contemplativa, ës diàlogh a l'é na discussion ëd la chestion ëd coma a dev esse definìa la conossensa.
Da na part a arpija ël problema dla definission, tratà ant ël Sofista, da n'àutra a constituiss na prima revision crìtica dla Repùblica. Al sènter dël diàlogh a-i é la descrission dël mit ëd Cròno. Sò arzultà prinsipal a l'é la conclusion che ël goern sota la diression përsonal d'un ditator benign a l'é nen adat a la condission dla vita uman-a, andoa la diression a l'é për fòrsa cola ëd n'òm falìbil, nen un dé. An na sossietà uman-a concreta, lòn ch'a dev sostituì la diression përsonal d'un dé a l'é la primassìa impërsonal ëd na laj inviolàbil. Andoa a-i è na laj sovran-a arconossùa përparèj, la monarchìa a l'é la sòrt ëd constitussion pì sodisfacenta e la democrassìa cola meno; ma andoa a-i è pa ëd laj fondamental la situassion a l'é anvertìa: na democrassìa sovran-a a l'é da preferì a n'autòcrat iresponsàbil. Ël diàlogh a l'é rich ëd pensé che a son passà ant l'ética e la polìtica d'Aristòtil; Aristòtil a l'ha pijà d'ambelessì la concession dla polìtica tanme na siensa architetònica pràtica a la qual tute j'àutre a son subordinà.
Ël diàlogh a l'é la sorgiss dla dutrin-a dël giust mesan. La bin a consist nì ant ël piasì nì ant l'anteligensa pijà daspërlor, ma an soa relassion, visadì an na vita mës-cia ëd piasì e anteligensa. An efet, un piasì sensa anteligensa a sarìa gnanca un piasì, përchè a sarìa gnanca possìbil ancòrz-se che un a l'ha gòj; d'àutra part a l'é gnanca da auguré na vita mach d'anteligensa, sensa gnun piasì nì dolor.
Cost a l'é un dij pòchi diàlogh ch'a j'ero conossù ant l'età ëd mes e a l'ha avù n'apressiament ëstragròss: dnans a tut për soa vision finalista dël còsm, peui përchè, mersì a la stragròssa quantità ëd notissie ch'a conten (fìsiche, astronòmiche, matemàtiche, fisològiche, anatòmiche, médiche) a l'é stàit për vàire sécoj l'arferiment pì rich an sle conossense sientìfiche dl'antichità.
Tutun, le caraterìstiche amportante dël diàlogh a son pa ij tentativ dj'ipòtesi sientìfiche particolar, ma ij sò prinsipi metodològich.
As armarca ëdcò l'antrodussion ëd Dé tanme càusa eficenta anteligenta ëd tut l'órdin e la strutura ant ël mond ëd lë dventé, ch'a pronta a la teologìa natural ëd le Laj.
Continuassion ëd Timeo, an sl'orìgin d'Atene e ansima a Atlàntide. A l'é rivane incomplet.
Ël but imedià dle Laj a l'é ëd sodisfé në bzògn pràtich, an fornend un model ëd produssion ëd na constitussion e ëd na legislassion për ij mèmber ëd l'Academia ch'a fusso stàit ciamà a giuté coma consulent ant la fondassion o la rifondassion ëd sità.
La situassion anmaginà a l'é che ij cretèis a starìo për fondé n'ansediament an sël pòst ëd na sità bandonà da tant temp.
Ël cap dla comission për ël proget a l'é an camin ch'a marcia për anspessioné ël sit proponù con n'amis ëspartan, cand ij doi a rancontro n'atenèis e, bin ampressionà da soa conversassion, a lo anvito a gionz-se a lor coma consulent espert.
Ël diàlogh a l'é pien ëd sugeriment për l'aplicassion pràtica dla siensa, parèj dla necessità dë standardisé ëd fasson ës-ciassa tuti ij pèis e le mzure o ël basé ël calendari an sn'ann solar (ëd 365 di).
A l'é dit che la vera òrbita ëd minca pianeta a l'é n'ùnica curva sarà. L'arconciliassion con la realtà dël mondLa dariera fas dël pensé ëd Platon a arpresenta në sfòrs d'arconciliassion con la realtà dël mond, ëd sorpassé ël doalism metafìsich e ël rigorism étich dël perìod precedent. Costa arconciliassion con la realtà a l'é mai rivà fin-a a fé arconòsse a Platon ël valor dël naturalism jònich, ni ël valor dël materialism ëd sò contemporani Demòcrit. Ël concet midem ëd materia (con la qual, scond ël mit ëd Timeo, n'artefiss divin - ël demiurgh - a l'avrìa modlà ël mond copiand da j'idèje) a resta an Platon pòch ciàir e a goerna na conotassion negativa: a l'é na sòrt ëd foson inform, càusa ëd mal e d'impërfession. I l'oma tròpe pòche anformassion an sna teorìa dj'idèje-nùmer che, conforma a la testimoniansa d'Aristòtil, Platon a l'ha elaborà ant ij darié agn.
Costa a l'ha dovù marché n'àutr avzinesse al pitagorism.
D'àutra part, ëdcò ant ël darié perìod, soa difidensa për ël moment empìrich dla siensa e për ij rapòrt antra siense sperimentaj e atività técnica a l'é restà fòrta: bele che sò pensé a l'ha avù dj'evolussion, Platon a l'ha sempe considerà ël travaj manual tanme un travaj servil.
Costa limitassion dël platonism, polìtica-sossial ancor prima che sientìfica, si da na banda a l'ha ancoragià ël dësbandisse già fiamengh ëd la matemàtica, a l'ha arpresentà n'antrap grev al progress dle siense dla natura, e a l'ha contribuì a orienteje an sens finalìstich e antropomòrfich.
A l'ha ëdcò avù n'anfluss negativ an sël concet midem ëd coltura, antèisa an sens aristocràtich e dëstacà dal mond dël travaj; n'anfluss che gnanca Aristòtil, an sò sfòrs poderos ëd sìntesi antra mond ëd j'idèje e mond real, a l'é stàit bon a sorpassé dël tut. A pòrto sò nòm
EuvreSota sò nòm a l'é rivane n'archeujta ëd 35 diàlogh (comprèisa l'Apologìa ëd Sòcrate, ch'a conten mach pòche batùe ëd diàlogh e an sò compless a arproduv, an na lìbera rielaborassion literaria, l'àuto-difèisa ëd Sòcrate dëdnans ai giùdes) e ëd 13 litre.
Costa archeujta a l'é stàita butà ansema da Trasil ant ël I sécol dGC.
A son peui rivane d'àutri diàlogh, dont l'autentissità a l'é da arfudé. Pì debatùa a l'é l'autentissità dle litre; vàire a son fàusse ëd sigura, ma a smija pa ch'a venta arfudeje an blòch. An particolar, la litra VII, ma a smija ëdcò la VIII e la VI, a l'han dj'andissi d'autentissità motobin fòrt e a smon-o mach lor dij detaj an sla stòria dla Sicilia dël IV sécol aGC ch'a l'é malfé atribuì a 'd faussari o a d'autor pì tardiv. Ël problema dla daitassionËd daitassion sigure dij sìngoj diàlogh i n'oma nen. As trata tutun d'un problema amportant, përchè a condission-a tuta l'antërpretassion ëd sò pensé. I soma mach che le Laj a son ëstàite la dariera euvra ëd Platon; në scolé, Filip d'Opunt, a l'ha giontaje n'apendis, l'ansidita Epinòmide.
Lë stilIj diàlogh a l'han ëdcò në strasordinari valor artìstich. Soa art as dësvèila nen mach ant ij mit, andoa Platon a smon na potensa ëd fantasìa fiamenga, ma ëdcò ant j'arpresentassion dj'ambient e dij përsonage (Protàgora, Arsinon); ant ël sens viv ëd la natura e dël paisage (Fedro); ant la tension dramàtica ëd chèich debà (Gòrgia); ant l'abilità a alterné ironìa e ameror, l'espression dla gòj ëd vive e cola dl'arfud rudi ëd na realtà dësgiusta. D'àutra part, ëdcò da na mira teòrica, a la rudia condana moralista e rassionalista ëd l'art smonùa ant la Repùblica e, ëd fasson atenuà, ëdcò ant le Laj, a-j dà ël cambi (an Jòni e Fedro) na concession ëd l'art motobin diferenta, tanme na folìa divin-a, anàloga a l'éros; costa concession a sarà destinà a avèj un grand anfluss. |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.