Grzbietorodowate[35], żaby bezjęzyczne, bezjęzykowe, grzbietorody (Pipidae) – rodzina płazów z rzędu płazów bezogonowych (Anura). W obrębie tej rodziny wyróżnia się 4 rodzaje i 41 gatunków.
Szybkie fakty Domena, Królestwo ...
Grzbietorodowate
Pipidae[1] |
J.E. Gray, 1825 |
|
![Ilustracja](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Sapo_-_pipa_-_Pipa_carvalhoi.jpg/240px-Sapo_-_pipa_-_Pipa_carvalhoi.jpg) Przedstawiciel rodziny – Pipa carvalhoi |
Systematyka
|
Domena
|
eukarionty |
Królestwo
|
zwierzęta |
Typ |
strunowce |
Podtyp |
kręgowce |
Gromada |
płazy |
Rząd |
płazy bezogonowe |
Podrząd |
Mesobatrachia |
Rodzina |
grzbietorodowate |
Typ nomenklatoryczny |
„Pipra Laurent” (= Pipa Laurenti, 1768) |
Synonimy |
- Piprina J.E. Gray, 1825[2]
- Pipoidea – Fitzinger, 1826[3]
- Pipina – J.E. Gray, 1829[4]
- Piparia – Hemprich, 1829[5]
- Aglossa Wagler, 1830[6]
- Aglossa Wiegmann, 1832[7]
- Pipae – Tschudi, 1838[8]
- Dactylethridae[uwaga 1] Hogg, 1838[9]
- Astrodactylidae[uwaga 2] Hogg, 1839[9]
- Pipidae – Swainson, 1839[10]
- Pipina – Bonaparte, 1840[11]
- Pipaeformes – A.M.C. Duméril & Bibron, 1841[12]
- Pipridae – Anonim, 1842[13]
- Xenopoda[uwaga 3] Fitzinger, 1843[14]
- Dactylethrina – Bonaparte, 1850[15]
- Pipadae – Hallowell, 1858[16]
- Dactylethridae – Günther, 1859[17]
- Aglossa Leunis, 1860[18]
- Xenopodes – Fitzinger, 1861[19]
- Pipoides – Bruch, 1862[20]
- Astrodactylae – A.H.A. Duméril, 1863[21]
- Dactyletridae – Hoffmann, 1878[22]
- Pipiformes – Boulenger, 1882[23]
- Dactylethrae – Peters, 1882[24]
- Dactylethrida – Knauer, 1878[25]
- Pipida – Knauer, 1878[25]
- Xenopidae – Cope, 1889[26]
- Aglossidae Sollas, 1906[27]
- Xenopodidae – Bolkay, 1919[28]
- Hymenochiridae[uwaga 4] Bolkay, 1919[28]
- Pipidae – Bolkay, 1919[28]
- Pipinae – Metcalf, 1923[29]
- Dactylethrinae – Metcalf, 1923[29]
- Xenopodinae – Metcalf, 1923[29]
- Xenopinae – Noble, 1931[30]
- Siluraninae[uwaga 5] Cannatella & Trueb, 1988[31]
- Pipinomorpha Báez & Pugener, 2003[32]
- Xenopodinomorpha Báez & Pugener, 2003[32]
- Pipoidia – Dubois, 2005[33]
- Pipoidea – Dubois, 2005[33]
- Hymenochirini – Bewick, Chain, Heled & Evans, 2012[34]
|
|
Rodzaje |
|
Zasięg występowania |
![Mapa występowania](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/PIPIDAE_range.png/640px-PIPIDAE_range.png) |
|
|
Zamknij
Rodzina obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej na wschód od Andów i sąsiedniej Panamy oraz na południe od Sahary w Afryce[36].
Płazy te charakteryzują się brakiem języka i powiek. Mają ciało silnie spłaszczone, posiadają linię boczną. Rozmiar waha się od 3 do 18 cm. Palce stóp połączone błoną pławną. Niektóre gatunki należące do tej rodziny na trzech palcach tylnych kończyn posiadają twarde wypustki przypominające pazury.
Prowadzą wodny tryb życia, żywiąc się bezkręgowcami wodnymi. Przy pożeraniu zdobyczy często pomagają sobie przednimi kończynami.
W okresie godowym grzbietorodowate wydają charakterystyczny cichy terkot (podobny do skrzypienia drzwi). Uzyskują go dzięki twardym płytkom krtaniowym.
Do rodziny należą następujące rodzaje[36]:
Rodzaj typowy: Dactylethra Cuvier, 1829 (= Xenopus Wagler, 1827).
Rodzaj typowy: Astrodactylus Hogg, 1838 (= Asterodactylus Wagler, 1827 (= Pipa Laurenti, 1768)).
Rodzaj typowy: Xenopus Wagler, 1827.
Rodzaj typowy: Hymenochirus Boulenger, 1896.
Rodzaj typowy: Silurana J.E. Gray, 1864 (= Xenopus Wagler, 1827).
Pipidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
W.F. Hemprich: Grundiss der Naturgeschichte für höhere Lehrenstatlen. Wyd. 2 (Zweite Ausflage). Berlin: August Rüder, 1829, s. xix. (niem.).
Ch.-L. Bonaparte: Conspectus Systematum. Herpetologiae et Amphibiologiae. Wyd. Editio altera reformata. Lugdini Batavorum: E.J. Brill, 1850, s. 1 p. (łac.).
J. Leunis: Synopsis der drei Naturreiche. Ein handbuch für höhere lehranstalten und für alle, welche sich wissenschaftlich mit der naturgeschichte der thiere beschäftigen wollen. Mit vorzüglicher Berücksichtigung der nützlichen und schädlichen Naturkörper Deutschlands. Zweite Auflage. Cz. 1: Zoologie. Hannover: Hahnsche buchhandlung, 1860, s. 335. (niem.).
C.K. Hoffmann: Klassen und Ordnungen der Amphibien wissenschaftlich dargestelldt in Wort un Bild. W: H.G. Bronn (red.): Die Klassen und Ordnungen des Thier-Reichs wissenschaftlich dargestelldt in Wort und Bild. Cz. 6. Leipzig und Heidelberg: C. F. Winter, 1878, s. 598. (niem.).
D.C. Cannatella & L. Trueb. Evolution of pipoid frogs: Intergeneric relationships of the aquatic frog family Pipidae (Anura). „Zoological Journal of the Linnean Society”. 94 (1), s. 32, 1988. DOI: 10.1111/j.1096-3642.1988.tb00880.x. (ang.).
A.M. Báez & L.A. Pugener. Ontogeny of a new Palaeogene pipid frog from southern South American and xenopodinomorph evolution. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 139 (3), s. 454, 2003. DOI: 10.1046/j.1096-3642.2003.00085.x. (ang.).
A.J. Bewick, F.J.J. Chain, J. Heled & B.J. Evans. The pipoid root. „Systematic Biology”. 61 (6), s. 913–926, 2012. DOI: 10.1093/sysbio/sys039. (ang.).
Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 431. ISBN 83-01-14344-4.
D. Frost: Pipidae Gray, 1825. [w:] Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.2 [on-line]. American Museum of Natural History. [dostęp 2023-10-31]. (ang.).
Identyfikatory zewnętrzne: