Loading AI tools
żaglowiec szkoleniowy ZHP Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Zawisza Czarny (Zawisza Czarny II[1])– duży jacht morski należący do Związku Harcerstwa Polskiego.
![]() Zawisza Czarny na Zatoce Gdańskiej | |
Poprzednie nazwy |
Cietrzew |
---|---|
Bandera | |
Numer IMO |
8683028 |
Numer na żaglu |
POL-1 |
Znak wywoławczy |
SPGZ |
Port macierzysty | |
Właściciel | |
Armator |
Fundacja Harcerstwa Centrum Wychowania Morskiego ZHP |
Dane podstawowe | |
Typ |
B 11 (przebudowany) |
Materiał |
stal |
Historia | |
Stocznia | |
Data budowy |
1952 |
Dane techniczne | |
Liczebność załogi |
46 |
Długość całkowita (L) |
42,7 m |
Długość kadłuba |
36,1 m |
Szerokość (B) |
6,7 m |
Zanurzenie (D) |
4,6 m |
Pojemność |
164 RT |
Ożaglowanie | |
Typ ożaglowania |
szkuner sztakslowy Va Marie |
Liczba żagli |
10 |
Powierzchnia ożaglowania |
439 m² |
Liczba masztów |
3 |
Napęd mechaniczny | |
Silnik |
6MU 423 |
Moc silnika |
390 KM |
Liczba śrub napędowych |
1 |
Jacht został zbudowany w 1952 roku jako statek rybacki, a od 1961 roku, po dokonanej przebudowie jest eksploatowany jako żaglowiec. Nazwa pochodzi od rycerza Zawiszy Czarnego z Garbowa, będącego wzorem cnót rycerskich. Jest to drugi z harcerskich jachtów o tej samej nazwie, po jachcie zakupionym w 1934 roku i używanym do wybuchu II wojny światowej. Popularnie nazywany Zawias[2].
Drugi „Zawisza Czarny” to stalowy, trzymasztowy szkuner z ożaglowaniem typu Va Marie. Jednostkę zbudowano na bazie kadłuba statku rybackiego (lugrotrawlera typu B 11) „Cietrzew”, zwodowanego w 1952 r. w Stoczni Północnej w Gdańsku, który wraz z całą serią statków tego typu, potocznie nazywanych "ptaszkami", został wycofany z eksploatacji z powodu złej stateczności i zatonięcia dwóch z nich. Początkowo w 1957 roku zamierzano przebudować go na statek ratowniczy, czego nie zrealizowano[3].
Statek został w lutym 1960 roku przekazany ZHP przez Ministerstwo Żeglugi, po czym zapadła decyzja o przebudowie go na żaglowiec[3]. Prace prowadziła w 1960 roku Gdyńska Stocznia Remontowa, a dokończyła w kolejnym roku Stocznia Marynarki Wojennej[3]. Między innymi obniżono i zmieniono pokładówkę, dodano podstępkę z balastem 45 ton, w ładowni utworzono pomieszczenia mieszkalne i postawiono trzy maszty[3]. Pod bukszprytem znajduje się rzeźba, - galion, przedstawiający głowę słynnego rycerza Zawiszy Czarnego. Część źródeł podaje, że jest to oryginalny galion, który zdobił dziób dawnego harcerskiego szkunera o tej samej nazwie[4], natomiast część, że jest to wierna kopia pierwotnego galionu[5].
Banderę podniesiono 15 lipca 1961, a kapitanem został delegowany z Marynarki Wojennej kmdr Bolesław Romanowski[3]. W pierwszy rejs żaglowiec wyruszył do Leningradu i Helsinek[3], a w 1962 r. na czele harcerskiej flotylli Czerwonych Żagli popłynął do Helsinek na Światowy Festiwal Młodzieży i Studentów[6]. Ponieważ podczas rejsu okazało się, że żaglowiec jest bardzo nawietrzny, po powrocie trafił do Stoczni Remontowej w Gdańsku, gdzie dokonano zmiany ustawienia jego masztów[3].
W sezonie zimowym 1965-1966[7] statek (pod dowództwem kpt. mar. Zbigniewa Frąszczaka, również oddelegowanego z Marynarki Wojennej) został przebudowany w Szczecińskiej Stoczni Remontowej Gryfia[3]. W miejsce okrągłej rufy typowej dla statków rybackich, wykonano nową rufę z pawężą i nawisem, co "Zawiszy" dało bardziej typową dla żaglowca sylwetkę oraz przedłużyło kadłub o ponad 2 metry. Oprócz tego na fokmaszcie dodano bryfok, zainstalowano dodatkowe zbiorniki wody słodkiej i chłodnię prowiantową, wymieniono silnik z June Munktell 1003MV o mocy 300 KM na Deutsche Werke Kiel 6Mu421 o mocy 390 KM[8] pochodzący z lugrotrawlera „Korab II”[2], a agregaty prądotwórcze wymieniono na prawie nowe, też przeniesione z lugrotrawlera "Korab[7]. Po dodaniu bryfoka maksymalna powierzchnia żagli wzrosła z 439 do 625 m² (powierzchnia zasadniczego ożaglowania nie uległa zmianie), a przebudowa polepszyła własności morskie żaglowca[2].
W następnych latach Zawisza (w dalszym ciągu pod dowództwem kpt. Frąszczaka) głównie odbywał rejsy bałtyckie, ale także i dalsze, jak np.: rejs do Wielkiej Brytanii (1966 - Londyn), rejs dookoła Islandii (1969)[9], rejs na Wyspy Kanaryjskie (1970), ponowny rejs do Wielkiej Brytanii (1971 - Plymouth). W 1972 roku po raz pierwszy wziął udział w Operacji Żagiel, na trasie Helsinki - Falsterbo, zajmując 5. miejsce w klasie B[10], a w 1974 wziął udział w Operacji Żagiel ponownie[11][2]. W 1976 roku Zawisza pożeglował do USA na obchody 200-lecia państwa[2].
Zimą 1979/1980 statek przeszedł gruntowny remont z m.in. wymianą pokładówki na przedłużoną nadbudówkę oraz modernizacją pomieszczeń. Silnik pomocniczy wymieniono na wysokoprężny nawrotny silnik Deutsche Werke Kiel 6Mu423, zamontowany pierwotnie na poniemieckim holowniku „Niedźwiedź” (dawnym dozorowcu pogranicza DP-86), o mocy 390 KM (wbrew rozpowszechnionej opinii, nie pochodził on z okrętu podwodnego)[12][8].
W dniu 3 czerwca 1984 roku, w trakcie regat atlantyckich Cutty Sark Tall Ships’ Races, w rejonie Bermudów, w bardzo trudnych warunkach pogodowych, żaglowiec uratował osiem osób z załogi żaglowca Marques, który zatonął w gwałtownym szkwale[13]. Po wzięciu rozbitków na pokład Zawisza, pomimo wysokiego stanu morza i bardzo silnego wiatru, pozostał w rejonie wypadku poszukując pozostałych ofiar, po czym powrócił z ocalałymi na Bermudy. Kapitanem statku był wówczas j.kpt.ż.w. Jan Sauer[14][13].
W 1978 roku, jacht wziął udział w Światowym Festiwalu Młodzieży i Studentów w Hawanie[15]
W latach 1989–1990 przy okazji uczestnictwa w XIII Festiwalu Młodzieży i Studentów w Pjongjangu, opłynął dookoła kulę ziemską, płynąc przez Kanał Sueski, następnie Kanał Panamski[13]. Rejs trwał 392 dni, a pokonał on 34 170 mil morskich[13]. W latach 1996–1999 żaglowiec odbył ponad trzyletni rejs etapowy, w trakcie którego przebył 87 500 mil morskich i odwiedził 551 portów. Dowodziło nim wówczas 11 kapitanów, a brało udział 2522 uczestników[13]. Dwukrotnie (25.1. i 2.2.1999 r.) opłynął przylądek Horn.
W swych rejsach Zawisza tak jak jego poprzednik, realizuje cele statutowe harcerstwa. Należały do nich np. w 2000 Rejsy Pokoju z międzynarodową załogą, z młodzieżą państw ogarniętych konfliktami zbrojnymi na Bliskim Wschodzie.
W 2000 statek przeszedł gruntowny remont z modernizacją pomieszczeń.
Od 2006 roku uczestniczy w programie Zobaczyć Morze, a od 2011 roku rokrocznie Zawiszą harcerze przewożą Betlejemskie Światło Pokoju dla skautów z Bornholmu i Karlskrony.
Między październikiem 2020 a marcem 2021 roku statek przeszedł kolejny remont. Udało się odnowić część poszycia i wręg oraz wymienić część ścian nadbudówki. Odświeżono wszystkie magazyny na statku, wymieniono agregaty i przeprowadzono gruntowny remont głównej tablicy rozdzielczej.[16]
31 sierpnia 2022 roku Związek Harcerstwa Polskiego ogłosił konkurs w celu wyłonienia nowego armatora swojej flagowej jednostki.[17][18]
16 listopada 2023 roku, okręt wyruszył do stoczni w Darłowie aby odbyć remont klasowy[19]. W ramach remontu wymieniono saling na fokmaszcie. Odświeżono maszty za pomocą piaskowania i odrdzewiania. Również reszta statku została oczyszczona z rdzy i zakonserwowana. Zmieniono części stalowe oraz wymieniono rurociągi wody słodkiej i odświeżono część mieszkalną.
22 marca 2024 roku Zawisza przeszedł inspekcję przedstawicieli Polskiego Rejestru Statków i otrzymał kartę bezpieczeństwa, w efekcie przeprowadzonego remontu.
19 lipca 2024 "Zawisza Czarny", wyruszył w pierwszy rejs po remoncie ze stoczni w Darłowie i udał się do macierzystego portu w Gdyni[20].
W trakcie The Tall Ships’ Races 2024 w dniach 2-5 sierpnia, na pokładzie Zawiszy, wystąpił Męski Chór Szantowy "Zawisza Czarny", [21].
Poniższy wykaz obejmuje osoby, które w przeszłości pełniły funkcję lub aktualnie posiadają certyfikację armatora do pełnienia funkcji kapitana s/y Zawisza Czarny (stan na 10 października 2022 r.)[22][23].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.