Wikipedysta:Mpn/brudnopis/B029
Z Wikipedii, wolnej encyclopedia
Cykl miesiączkowy, cykl menstruacyjny – cykl naturalnych zmian zachodzących w macicy i jajnikach pełniący kluczową rolę w zapewnieniu płodności[1][2]. Czas, w którym zachodzi, podlega regulacji innych endogennych cykli biologicznych. Jest nieodzowny dla produkcji komórek jajowych i przygotowania macicy do ciąży[1]. Zachodzi jedynie u płodnych samic naczelnych, w tym u kobiet, u których powtarza się on od pierwszej miesiączki (menarche) aż do ostatniej (menopauza), kiedy ulega zakończeniu.
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Figure_28_02_07.jpg/320px-Figure_28_02_07.jpg)
U ludzi długość cyklu miesiączkowego różni się znacznie. Trwa on od 21 do 35 dni, średnio 28 dni[3]. Każdy taki cykl podzielić można na 3 fazy bądź na cykle dotyczące jajników i macicy[1]. Cykl jajnikowy składa się z fazy folikularnej, owulacji i fazy lutealnej. podczas gdy cykl maciczny dzieli się na menstruację, fazę proliferacyjną i wydzielniczą. Oba te cykle kontroluje układ wewnątrzwydzielniczy. Na naturalnie zachodzące zmiany hormonale wpływa antykoncepcja hormonalna, stosowana w celu uniknięcia reprodukcji[4].
Zgodnie z konwencją długość indywidualnego cyklu miesiączkowego liczy się w dniach począwszy od pierwszego dnia krwawienia miesięcznego. Stopniowo wzrastające w fazie folikularnej stężenie estrogenów powoduje stymulację, krwawienie zmnijesza się i zatrzymuje, a endometrium ulega pogrubieniu. Pęcherzyki w jajnikach zaczynają rozwijać się pos wpływem złożonej gry hormonów. Po pewnym czasie jedn, a okazjonalnie dwa stają się dominujące, podczas gdy reszta ulega atrofii, by umrzeć. Mniej więcej w połowie cyklu, od 24 do 36 godzin po piku lutropiny, dominujący pęcherzyk uwalnia komórkę jajową w procesie zwanym owulacją. Po opuszczeniu pęcherzyka jajo żyje tylko 24 godziny bądź jeszcze mniej, jesli nie ulegnie zapłodnieniu, podczas gdy pozostałości dominującego pęcherzyka tworzą ciałko żółte, przejmujące na siebie główną rolę w produkcji progesteronu. Pod wpływem tego hormonu endometrium zmienia się, by przygotować się do potencjalnej implantacja|implantacji zarodka, co rozpoczyna ciążę. Jeśli do implantacji nie dojdzie w czasie około dwóch tygodni, ciałko żółte ulegnie inwolucji, powodując gwałtowne spadki w stężeniach hormonów: estrogenów i progesteronu. Powoduje to złuszczenie się zewnętrznej wartswy wyściółki macicy i usunięcie jej wraz z jajem w procesie zwanym menstruacją.
W obrębie cyklu miesiączkowego zmiany zachodzą nie tylko w żeńskim układzie rozrodczym, aale także w innych układach ciała. Może to skutkować między innymi bolesnością sutków czy zmianami nastroju. Pierwsza miesiączka w życiu kobiety, określana mianem menarche, pojawia się około wieku 12-13 lat. Koniec okresu płodności, czyli menopauza, przypada na okres pomiędzy 45 a 55 lat.
Średni wiek ludzkiej menarche to 12–13 lat, jednak za normę uważa się wystąpienie pierwszej miesiączki pomiędzy wiekiem 8 i 16 lat. W Stanach Zjednoczonych średnia wynosi 12,5[5], 12,72 w Kanadzie[6] i 12,9 w Wielkiej Brytanii[7] i 13,06 ± 0,10 lat w Islandii[8]. Na przyśpieszenie lub opóźnienie menarche wpływają czyniki dziedziczne, dieta i ogólna kondycja zdrowotna[9]. W okresie okołomenopauzalnym kobieta zaprzestaje miesiączkować, kończąc swój okres zdolności do rozrodu. Średni czas menopauzy to u kobiet 52 lata, najczęściej przypada ona na zakres 45-55 lat. menopauzę przed wiekiem 45 lat określa się w krajach uprzemysłowionych jako przedwczesną[10]. Jak w przypadku menarche, czas menopauzy stanowi w dużym stopniu rezultat uwarunkowań kulturowych i biologicznych[11], jednakże choroby, pewne rodzaje operacji chirurgicznych czy inne typy terapii mogą powodować wcześniejsze wystąpienie menopauzy[12].
Długość cyklu miesiączkowego kobiety może zawyczaj ulegać nieznacznym zmianom, niektóre cykle są dłuższe, inne krótsze. Jeśli różnica pomiędzy najdłuższym i najkrótszym cyklem danej kobiety wynosi mniej od 8 dni, uznaje się, że miesiączkuje ona regularnie. Rzadko się zdarza, by kobieta odczuwała zmiany cykle mnijesze, niż 4 dni. Natomiast zmienność pomiędzy 8 a 20 dni oznacza umiarkowanie nieregularny cykl miesiączkowy. Zmienność od 21 dni oznacza, że kobieta miesiączkuje bardzo nieregularnie[13].
W licznych krajach, głównie w Azji, legislacja bądź korporacje wprowadziły formalne prawo pozwalające kobiecie na płatną bądź bezpłataną nieobecność w pracy podczas menstruacji (menstrual leave)[14][15]. Praktyka ta budzi kontrowersje[16][17].