Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Lipień pospolity[3], lipień europejski[4], lipień[5] (Thymallus thymallus) – gatunek słodkowodnej, zimnolubnej ryby łososiokształtnej, gatunek typowy lipieniowatych (Thymallinae).
Thymallus thymallus[1] | |||||
(Linnaeus, 1758) | |||||
![]() | |||||
Systematyka | |||||
Domena | |||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | |||||
Typ | |||||
Podtyp | |||||
Gromada | |||||
Rząd | |||||
Rodzina | |||||
Podrodzina | |||||
Rodzaj | |||||
Gatunek |
lipień pospolity | ||||
| |||||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||||
![]() |
Występuje na obszarze od zachodniej Walii, Francji i północnych Włoch do Morza Białego. Brak go w południowej Europie i Irlandii. W Polsce występuje głównie w rzekach Pomorza, Karpat i Sudetów. Zasiedla głównie rzeki, rzadko spotykany w jeziorach. Latem przebywa na kamienistych płyciznach, zimą przenosi się do głębszych wód.
Dorasta przeciętnie do 30–40, maksymalnie do 60 cm długości. Rekord świata to 2,18 kg; był to osobnik złowiony w listopadzie 2009 roku w rzece Steinfeld (dopływ Drawy) w Austrii[6]. Jednak zwykle średnia masa tej ryby nie przekracza 1 kg. Ciało ma lekko spłaszczone i małą głowę. Otwór gębowy niewielki, przedni, z drobnymi zębami, szczęka górna nieco dłuższa od dolnej. Łuski są duże, mocno osadzone w skórze. Młode osobniki są srebrzysto-jasnozielone z niebieskawymi plamami na bokach. Osobniki starsze mają grzbiet szarozielony, zielonkawe boki i biały brzuch. Na bokach podłużne ciemne smugi odpowiadające poszczególnym rzędom łusek. Płetwy nieparzyste mają bladofioletowy odcień, płetwa grzbietowa jest długa, wysoka i ozdobiona kilkoma rzędami czerwonych i czarnych plamek. Całe ciało ma metaliczny połysk. Płetwy grzbietowa, odbytowa, i piersiowe większe u samców niż u samic. Dymorfizm płciowy zaznacza się większymi rozmiarami samców oraz – w okresie godowym – ich jaskrawym ubarwieniem i powiększoną płetwą grzbietową.
Łacińska nazwa gatunkowa thymallus, przejęta z greckiej θύμαλλος oznacza „pachnący tymiankiem”. Ryba ta, wyjęta z wody, ma mieć ponoć taki zapach[7].
Żywi się głównie larwami chruścików, jętek i innych owadów oraz owadami zbieranymi z powierzchni wody, a także mięczakami i innymi bezkręgowcami. Duże osobniki zjadają również ryby, a nawet ssaki.
Chętnie grupuje się w niewielkie stadka. Żyje przeciętnie 4–5 lat, maksymalnie 14. Jego liczebność i rozmieszczenie ze względu na krótkowieczność są zmienne. Jest bardzo wrażliwy na zanieczyszczenia wody.
Samce dojrzewają płciowo w 2 lub 3 roku życia, a samice w 4. Wiosną, w okresie tarła, lipień podejmuje krótkie wędrówki poszukując żwirowych lub kamienistych tarlisk z dobrze natlenioną wodą, które znajduje przeważnie w niedużych dopływach. Tarło obywa się w temperaturze 6–8 °C. Ikra ma barwę bursztynową, jest zasypywana w piasku przez samca, który broni jej przez 2–3 tygodnie inkubacji. Często w jednym gnieździe składa jaja kilka samic.
Wymiar ochronny | 30 cm |
Okres ochronny | 1.III – 31.V |
Nie występuje licznie, dlatego nie ma większego znaczenia w połowach. Jest natomiast hodowany w stawach hodowlanych. Bardzo ceniony wędkarsko – poławiany głównie przez wędkarzy łowiących na sztuczną muchę.[potrzebny przypis] Spotykany w akwariach publicznych.
Pierwszy raz Poczta Polska wypuściła znaczek pocztowy przedstawiający lipienia w 1958 jako cząstkę serii Szlachetne gatunki ryb. Seria składała się z pięciu części. Kolorowy ząbkowany znaczek o nominale 6,40 zł wydrukowany był na papierze niepowlekanym w technice rotograwiury. Autorem projektu był grafik Stefan Małecki. Nakład wyniósł 1 995 000 sztuk. Znaczek pozostawał w obiegu do 31 grudnia 1994[8]. Kolejny znaczek Poczty Polskiej, przedstawiający lipienia, wydany został w 1979 roku. Stanowił cząstkę serii 100 lat wędkarstwa polskiego. Serię stanowiło osiem kolorowych i ząbkowanych znaczków. Znaczek z lipieniem, o nominale 1 zł, wydrukowany był na papierze kredowym techniką rotograwiury. Nakład wyniósł 12 105 000 sztuk. Autorem projektu znaczka był Jacek Brodowski. Pozostawał on w obiegu do 31 grudnia 1994[9].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.