Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Stilianos Gonatas (gr. Στυλιανός Γονατάς; ur. 15 sierpnia 1876 w Patras, zm. 29 marca 1966 w Atenach) – grecki wojskowy i polityk, premier Grecji w latach 1922–1924.
![]() 1922 | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
1876 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
1966 |
Przebieg służby | |
Lata służby |
1904 – ok. 1936 |
Siły zbrojne | |
Główne wojny i bitwy |
I wojna bałkańska, |
Późniejsza praca |
polityk |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
premier Grecji | |
Okres |
od 27 listopada 1922 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca |
Dowodził 2 dywizją w wojnie grecko-tureckiej[1].
W 1922 wszedł w skład Komitetu Rewolucyjnego, który stanął na czele rewolucji wywołanej przez społeczną frustrację po przegranej wojnie z Turcją[2]. W końcu września, gdy rewolucja 11 września 1922 ostatecznie odniosła sukces, Komitet Rewolucyjny wystosował do przebywającego w Paryżu Elefteriosa Wenizelosa prośbę o powrót do kraju i objęcie kierownictwa w rządzie. Wenizelos odmówił, twierdząc, że zamierza reprezentować interesy Grecji przed rządami państw Europy Zachodniej. Wówczas członkowie Komitetu Rewolucyjnego sami sformowali rząd, zaś Gonatas został premierem[2].
Rząd Gonatasa prowadził politykę wzmocnienia pozycji armii i rozliczeń z rojalistami, których uznano za winnych klęski w Anatolii. W listopadzie 1922 powołany został Trybunał Wojskowy, który przeprowadził proces trzech byłych premierów Grecji, dwóch ministrów oraz trzech oficerów wysokich rangą, uznając ich za winnych zdrady stanu i skazując na śmierć lub dożywotnie więzienie[2]. W okresie sprawowania urzędu premiera przez Gonatasa Grecja przyjęła kalendarz gregoriański (1923), podpisano traktat w Lozannie decydujący o wymianie ludności między Grecją i Turcją, miała miejsce interwencja na Korfu[2].
Kryzys związany z interwencją włoską na Korfu sprawił, że rząd Gonatasa przełożył o kilka miesięcy termin wyborów parlamentarnych, które według oczekiwań wojskowych miały potwierdzić poparcie społeczne dla urzędującego gabinetu. Tymczasem poparcie dla junty w rzeczywistości było coraz mniejsze, także w armii, gdzie służyło wielu oficerów-rojalistów[2]. Rząd wprowadził wówczas częściową cenzurę czasopism, zabraniając wszelkiej krytyki liderów rewolucji z września 1922. Jesienią 1923 oficerowie o przekonaniach rojalistycznych przeprowadzili nieudaną próbę zamachu stanu. Wybory w grudniu tego samego roku zakończyły się zdecydowaną wygraną republikanów; wcześniej w tym samym miesiącu rząd Gonatasa zaprosił do Aten polityków o przekonaniach republikańskich, którzy sporządzili memorandum z apelem o przeprowadzenie plebiscytu, jaki miał zdecydować o przyszłości monarchii greckiej. Po wyborach Gonatas poprosił Jerzego II, by ten udał się na czasową emigrację do momentu przeprowadzenia wymienionego plebiscytu[2].
W grudniu 1923 do kraju powrócił Wenizelos, któremu Gonatas przekazał urząd premiera[2]. Nadal działał w wenizelistowskiej Partii Liberalnej, w 1936 wszedł w skład kierującego nią tymczasowo triumwiratu (obok Temistoklisa Sofulisa i Sofoklisa Wenizelosa)[3].
Autor pamiętników[4].
W czasie II wojny światowej i okupacji Grecji Gonatas był jednym z inicjatorów stworzenia kolaboracyjnych Batalionów Bezpieczeństwa[5], co zdaniem lewicy stanowiło oczywistą zdradę narodu[6]
Następnie działacz parlamentarny, założyciel Partii Liberalnych Narodowców (Κόμμα Εθνικών Φιλελευθέρων), co oznaczało poglądy silnie rojalistyczne. Członek Rady Koronnej (Συμβούλιο του Στέμματος).
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.